หูอื้อ ปวดหูตอนเครื่องบินขึ้น–ลง (Airplane Ear) เกิดจากอะไร? วิธีปรับแรงดันหูที่ถูกต้อง เด็กเล็กทำอย่างไร เป็นหวัดควรบินไหม และเมื่อไรต้องพบแพทย์

หูอื้อหรือปวดหูตอนเครื่องบินขึ้นลง ทางการแพทย์เรียกว่าการบาดเจ็บของหูจากแรงดัน (ear barotrauma) เกิดเพราะแรงดันอากาศในห้องโดยสารเปลี่ยนเร็วกว่าที่หูชั้นกลางปรับตามได้ อาการส่วนใหญ่ไม่รุนแรงและหายเองภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน บทความนี้อธิบายกลไก วิธีปรับแรงดันหูที่ถูกต้อง การดูแลเด็กเล็ก ข้อควรรู้เมื่อต้องบินตอนเป็นหวัด บทบาทของอาหารเสริมซึ่งไม่ใช่ตัวรักษา และสัญญาณที่ต้องพบแพทย์

เรื่องแรกคือหูอื้อบนเครื่องบินเกิดจากอะไร · เรื่องที่สองคือวิธีปรับแรงดันหูที่ทำได้ทันที · เรื่องที่สามคือการดูแลเด็กเล็กและการบินตอนเป็นหวัด · เรื่องที่สี่คือบทบาทของอาหารเสริม · เรื่องสุดท้ายคือสัญญาณที่ต้องพบแพทย์

1 หูอื้อบนเครื่องบินเกิดจากอะไร

หูชั้นกลางเป็นโพรงอากาศหลังแก้วหู มีท่อยูสเตเชียน (Eustachian tube) เชื่อมไปที่หลังโพรงจมูก ท่อนี้ปกติปิดอยู่และจะเปิดชั่วครู่เวลาเรากลืนหรือหาว เพื่อให้แรงดันในหูเท่ากับภายนอก ตอนเครื่องไต่ระดับ อากาศในหูชั้นกลางขยายตัวและระบายออกได้ค่อนข้างง่าย แต่ตอนเครื่องลดระดับ แรงดันภายนอกเพิ่มขึ้น ท่อต้องเปิดให้อากาศเข้าไป ถ้าเปิดไม่ทัน แก้วหูจะถูกดันเข้าด้านใน ทำให้หูอื้อและปวด งานของ Mirza และ Richardson (2005) อธิบายว่าช่วงลดระดับคือช่วงที่เกิดปัญหาบ่อยที่สุด

2 วิธีปรับแรงดันหูที่ทำได้ทันที

• ตื่นไว้ตอนเครื่องเริ่มลดระดับ — ตอนหลับเรากลืนน้อยลง ท่อจึงเปิดน้อยลง
• กลืน หาว หรือเคี้ยว — เคี้ยวหมากฝรั่ง อมลูกอม หรือจิบน้ำบ่อย ๆ ช่วยให้ท่อยูสเตเชียนเปิด
• วิธีบีบจมูกเป่าลมเบา ๆ (Valsalva) — หายใจเข้า ปิดปาก บีบจมูก แล้วเป่าลมเบา ๆ จนรู้สึกหูโล่ง ห้ามเป่าแรง เพราะอาจทำให้หูบาดเจ็บ
• วิธีบีบจมูกแล้วกลืน (Toynbee) — บีบจมูกแล้วกลืนน้ำลาย เป็นอีกทางที่นุ่มนวลกว่า
• ทำซ้ำเป็นระยะตลอดช่วงลด — ไม่ต้องรอให้ปวดก่อนแล้วค่อยทำ
• ที่อุดหูแบบลดแรงดัน — บางคนรู้สึกว่าช่วย แต่หลักฐานยังจำกัด

ถ้าคัดจมูกจากภูมิแพ้เป็นประจำ ยาพ่นจมูกหรือยาลดอาการคัดจมูกบางชนิดอาจช่วยได้ ต้องให้เภสัชกรหรือแพทย์แนะนำ เพราะยาลดอาการคัดจมูกไม่เหมาะกับผู้ที่มีความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ ต้อหินบางชนิด หรือต่อมลูกหมากโต

3 เด็กเล็กและการบินตอนเป็นหวัด

เด็กเล็กมีท่อยูสเตเชียนสั้นและแคบกว่าผู้ใหญ่ และยังปรับแรงดันเองไม่เป็น จึงร้องไห้งอแงตอนเครื่องลดระดับบ่อย

• ให้ทารกดูดนม ดูดขวด หรือดูดจุกนมตอนเครื่องขึ้นและลง — การกลืนช่วยเปิดท่อ
• เด็กโตให้จิบน้ำ เคี้ยวขนม หรือหาวตาม
• ไม่ให้ยาลดอาการคัดจมูกกับเด็กเล็กเอง — ต้องให้กุมารแพทย์แนะนำ
• เป็นหวัด ไซนัสอักเสบ หรือหูอักเสบอยู่ — ท่อยูสเตเชียนบวมและเปิดยาก ความเสี่ยงปวดหูสูงขึ้น ถ้าเลื่อนการบินได้ควรเลื่อน ถ้าเลื่อนไม่ได้ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนบิน
• เพิ่งผ่าตัดหูหรือไซนัส — ต้องได้รับอนุญาตจากแพทย์ก่อนบิน

ข้อมูลการดูแลจมูกและไซนัสอ่านต่อได้ที่ โรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ ดูแลตัวเองยังไง และ ไซนัสอักเสบเรื้อรัง ดูแลตัวเองยังไง

4 อาหารเสริมเกี่ยวข้องไหม: บทบาทที่ควรเข้าใจ

ไม่มีอาหารเสริมตัวใดที่ช่วยปรับแรงดันในหูหรือรักษาหูอื้อจากแรงดันได้ สิ่งที่เกี่ยวข้องทางอ้อมคือหวัดและอาการคัดจมูกทำให้เป็นง่ายขึ้น การดูแลร่างกายให้พร้อมก่อนเดินทาง เช่น นอนให้พอ ดื่มน้ำ ล้างมือบ่อย และกินอาหารครบหมู่ จึงเป็นพื้นฐานที่ช่วยได้มากกว่า

BLB U เป็นซอฟต์เจลที่รวมสารสกัดเห็ด ถั่งเช่า โสม ขิง พลูคาว เบต้ากลูแคน และโคเอนไซม์คิวเท็น เพื่อการดูแลภูมิคุ้มกันโดยรวม ไม่ได้ออกแบบมาเพื่ออาการทางหู และไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนการปรับแรงดันหรือการพบแพทย์ ผู้ที่กินยาประจำหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดควรปรึกษาแพทย์ก่อน

ถ้าต้องเดินทางบ่อยและเป็นหวัดง่าย อ่านแนวทางดูแลภูมิคุ้มกันได้ที่ เป็นหวัดง่าย หายช้า กินอะไรดี และเรื่องขาบวมเมื่อนั่งเครื่องนานที่ นั่งเครื่องบินนาน ขาบวม

5 ดูแลหลังลงเครื่องถ้าหูยังอื้อ

• ทำวิธีกลืนหรือปรับแรงดันอย่างนุ่มนวลต่อเป็นระยะ — ส่วนใหญ่หูจะโล่งเองภายในไม่กี่ชั่วโมงถึง 1–2 วัน
• อย่าแคะหรือใช้คอตตอนบัดแหย่หู — ไม่ได้ช่วยเรื่องแรงดัน และเสี่ยงทำให้หูชั้นนอกบาดเจ็บ
• เลี่ยงการดำน้ำหรือขึ้นเครื่องซ้ำ — จนกว่าหูจะหายเป็นปกติ
• ประคบอุ่นบริเวณหู — บางคนรู้สึกสบายขึ้น

ถ้ามีขี้หูอุดตันร่วมด้วยจนได้ยินลดลง อ่านเพิ่มเติมที่ ขี้หูอุดตัน ดูแลตัวเองยังไง

6 เมื่อไรต้องพบแพทย์

• ปวดหูรุนแรง หรือมีน้ำ หนอง หรือเลือดไหลออกจากหู — อาจมีแก้วหูทะลุ ต้องพบแพทย์
• การได้ยินลดลงมากทันที เวียนหัวบ้านหมุน หรือมีเสียงดังในหูต่อเนื่อง — พบแพทย์หู คอ จมูก โดยเร็ว
• หูอื้อไม่ดีขึ้นภายใน 2–3 วันหลังลงเครื่อง — ให้แพทย์ตรวจหู
• มีไข้ร่วมกับปวดหู — อาจมีหูชั้นกลางอักเสบ
• เด็กเล็กร้องไม่หยุด ดึงหู หรือมีไข้หลังบิน — พาไปพบกุมารแพทย์

หากอาการไม่ดีขึ้นใน 2 สัปดาห์ เป็นซ้ำบ่อย หรือรุนแรงขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

หูอื้อบนเครื่องบินเกิดจากอะไร?

เกิดจากแรงดันในหูชั้นกลางปรับตามแรงดันในห้องโดยสารไม่ทัน เพราะท่อยูสเตเชียนเปิดไม่ทัน โดยเฉพาะช่วงเครื่องลดระดับ

หูอื้อหลังลงเครื่องกี่วันหาย?

ส่วนใหญ่ดีขึ้นภายในไม่กี่ชั่วโมงถึง 1–2 วัน · ถ้าไม่ดีขึ้นใน 2–3 วัน ปวดมาก หรือมีน้ำไหลจากหูให้พบแพทย์

บีบจมูกเป่าลมช่วยได้ไหม อันตรายไหม?

ช่วยได้ถ้าทำเบา ๆ · ห้ามเป่าแรง เพราะแรงดันที่มากเกินอาจทำให้หูบาดเจ็บ ถ้าทำแล้วไม่โล่งให้ลองกลืนหรือหาวแทน

เป็นหวัดขึ้นเครื่องบินได้ไหม?

บินได้ แต่เสี่ยงปวดหูมากขึ้นเพราะท่อยูสเตเชียนบวม · ถ้าเลื่อนได้ควรเลื่อน ถ้าเลื่อนไม่ได้ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเรื่องยาที่เหมาะกับตัวเองก่อนบิน

เด็กทารกหูอื้อบนเครื่องบินทำอย่างไร?

ให้ดูดนม ดูดขวด หรือจุกนมตอนเครื่องขึ้นและลง · ไม่ควรให้ยาลดอาการคัดจมูกเอง ถ้าเด็กมีไข้หรือร้องดึงหูหลังบินให้พบกุมารแพทย์

อาหารเสริมช่วยหูอื้อบนเครื่องบินได้ไหม?

ไม่ได้ช่วยปรับแรงดันในหูโดยตรง · การดูแลร่างกายไม่ให้เป็นหวัดก่อนเดินทาง และการกลืนหรือปรับแรงดันอย่างถูกวิธีสำคัญกว่า

อ้างอิง

1. Mirza S, Richardson H. Otic barotrauma from air travel. Journal of Laryngology & Otology. 2005
2. Aerospace Medical Association. Medical Considerations for Airline Travel — ข้อแนะนำสำหรับผู้โดยสาร (หู ไซนัส และการเดินทางขณะเจ็บป่วย)
3. Mayo Clinic. Airplane ear — Symptoms, causes, and prevention
4. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
5. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: อาหารเสริมเพิ่มภูมิคุ้มกัน ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไร 👉