กาบา (GABA, gamma-aminobutyric acid) และ ไกลซีน (Glycine) เป็น สารสื่อประสาทยับยั้ง ทั้งคู่ หมายถึงเป็นสารที่ทำให้เซลล์ประสาทส่งสัญญาณน้อยลง จึงถูกนำมาใช้ในอาหารเสริมก่อนนอนเหมือนกัน แต่ทำงานคนละที่และคนละแบบ กาบาเป็นสารยับยั้งหลักในสมองส่วนใหญ่ แต่ กาบาที่กินเข้าไปผ่านด่านกั้นเลือด–สมองได้น้อย นักวิจัยจึงยังถกเถียงว่าผลที่รายงานมาจากทางไหน ส่วนไกลซีนเป็นกรดอะมิโนที่ร่างกายสร้างเองได้ เป็นสารยับยั้งในก้านสมองและไขสันหลัง และงานวิจัยในคนพบว่า ไกลซีน 3 กรัมก่อนนอนช่วยให้อุณหภูมิแกนกายลดลง ซึ่งเป็นสัญญาณหนึ่งที่ร่างกายใช้เข้าสู่การหลับ คำตอบสั้น ๆ คือ กาบาใช้ขนาดเป็นมิลลิกรัมและงานวิจัยเน้นความผ่อนคลาย–หลับเร็วขึ้น ไกลซีนใช้ขนาดเป็นกรัมและงานวิจัยเน้นความรู้สึกสดชื่นหลังตื่น ทั้งคู่ไม่ใช่ยานอนหลับ บทความนี้เทียบหลักฐานไว้ข้อต่อข้อ
ของ Yamatsu 2016
การนอนส่วนใหญ่
ของทั้งสองตัวมักให้กิน
บล็อกนี้มีบทความ กาบาคืออะไร · ไกลซีนกับการนอน · GABA vs แอล-ธีอะนีน · ไกลซีน vs แมกนีเซียม แล้ว บทความนี้เทียบกาบากับไกลซีนโดยตรง · เรื่องแรกคือทั้งสองทำงานที่ไหนในระบบประสาท · เรื่องที่สองคือตารางเทียบ · เรื่องที่สามคืองานวิจัยกาบากับการนอน · เรื่องที่สี่คืองานวิจัยไกลซีนกับการนอน · เรื่องที่ห้าคือเลือกตัวไหน กินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง
1 ทำงานที่ไหน: สมองใหญ่ vs ก้านสมองและไขสันหลัง
กาบา เป็นสารยับยั้งที่มีมากที่สุดในสมองใหญ่ ยานอนหลับและยาคลายกังวลหลายกลุ่มออกฤทธิ์ผ่านตัวรับกาบา แต่ กาบาจากอาหารเสริมเป็นคนละเรื่องกับยาเหล่านั้น Boonstra และคณะ (2015) ทบทวนแล้วพบว่าหลักฐานเรื่องกาบาผ่านด่านกั้นเลือด–สมองในคนยังไม่ชัด สมมติฐานหนึ่งคือกาบาอาจออกฤทธิ์ผ่านระบบประสาทในลำไส้และเส้นประสาทเวกัส
ไกลซีน เป็นกรดอะมิโนที่เล็กที่สุด ทำหน้าที่สองแบบ คือเป็นสารยับยั้งในก้านสมองและไขสันหลัง และเป็นตัวช่วยร่วม (co-agonist) ของตัวรับ NMDA ในสมอง งานในสัตว์ทดลอง (Kawai 2015) พบว่าไกลซีนออกฤทธิ์ที่นาฬิกาชีวภาพในสมองส่วนไฮโปทาลามัส ทำให้หลอดเลือดส่วนปลายขยายและอุณหภูมิแกนกายลดลง ซึ่งเป็นกลไกที่ใช้อธิบายผลต่อการนอนในคน
สรุปสั้น ๆ: กาบาเน้น “ลดความตึง” ไกลซีนเน้น “ลดอุณหภูมิเพื่อเข้าสู่การหลับ” (เทียบกาบากับแมกนีเซียมได้ที่ แมกนีเซียม vs กาบา)
2 ตารางเทียบ: กาบา vs ไกลซีน
| ประเด็น | กาบา (GABA) | ไกลซีน |
|---|---|---|
| ชนิดของสาร | กรดอะมิโนที่ไม่ใช้สร้างโปรตีน เป็นสารสื่อประสาท | กรดอะมิโนที่ใช้สร้างโปรตีน (มากในคอลลาเจน) |
| ตำแหน่งที่ทำงานหลัก | สมองใหญ่ | ก้านสมอง ไขสันหลัง และตัวรับ NMDA |
| เข้าสมองจากการกิน | ยังถกเถียง น่าจะน้อย | ผ่านได้บางส่วน |
| ขนาดในงานวิจัย | 100–300 มก. | 3 กรัม |
| สิ่งที่งานวิจัยวัด | เวลาก่อนหลับ ความเครียด คลื่นสมอง | ความรู้สึกสดชื่นหลังตื่น ง่วงกลางวัน อุณหภูมิแกนกาย |
| แหล่งอาหาร | อาหารหมัก ข้าวกล้องงอก ชาบางชนิด | เนื้อสัตว์ หนังไก่ เจลาติน น้ำซุปกระดูก |
| ผลข้างเคียงเฉพาะ | ชาซ่าที่ผิว ความดันลดเล็กน้อย | ไม่สบายท้องเมื่อขนาดสูง |
ข้อสังเกต: ขนาดของสองตัวต่างกันราว 10–30 เท่า สูตรที่ใส่ไกลซีนเป็นมิลลิกรัมจึงไม่ใช่ขนาดเดียวกับงานวิจัยการนอน
3 งานวิจัยกาบากับการนอนและความเครียด
- Yamatsu และคณะ (2016): ผู้ใหญ่ที่มีปัญหาการนอนเล็กน้อยกินกาบา 100 มก. ก่อนนอน พบเวลาก่อนหลับสั้นลงจากการวัดคลื่นสมอง และงานเดียวกันพบกาบาในเลือดขึ้นสูงสุดภายในราว 30 นาทีหลังกิน
- Byun และคณะ (2018): ผู้ที่มีอาการนอนไม่หลับกินกาบาจากจมูกข้าวหมัก 300 มก. 4 สัปดาห์ พบเวลาก่อนหลับลดลงกว่ากลุ่มหลอก แต่คะแนนคุณภาพการนอนโดยรวมต่างกันไม่มาก
- Hepsomali และคณะ (2020): ทบทวนงานวิจัยกาบาแบบกินกับความเครียดและการนอน สรุปว่ามีหลักฐานจำกัดถึงปานกลาง งานส่วนใหญ่ขนาดเล็ก ใช้ขนาดและแหล่งกาบาต่างกัน และบางชิ้นได้ทุนจากผู้ผลิต
ข้อจำกัด: ผลที่พบเป็นการเปลี่ยนแปลงไม่กี่นาทีในเวลาก่อนหลับ ไม่ใช่การเปลี่ยนจากนอนไม่หลับเป็นหลับดี อ่านเรื่องเวลากินที่ กาบา กินตอนไหน
4 งานวิจัยไกลซีนกับการนอน
- Inagawa และคณะ (2006) และ Yamadera และคณะ (2007): ผู้ใหญ่ที่รู้สึกว่าการนอนไม่ดีกินไกลซีน 3 กรัมก่อนนอน พบคะแนนความสดชื่นหลังตื่นดีขึ้น และการวัดคลื่นสมองพบเวลาเข้าสู่การหลับลึกสั้นลง
- Bannai และคณะ (2012): ผู้ใหญ่สุขภาพดีที่ถูกจำกัดเวลานอนให้น้อยลง กินไกลซีน 3 กรัมก่อนนอน พบความง่วงและความล้าระหว่างวันลดลง และสมรรถภาพในงานทดสอบบางด้านดีขึ้น
- กลไกที่เสนอ: อุณหภูมิแกนกายลดลงเล็กน้อยหลังกิน ซึ่งเป็นสัญญาณธรรมชาติก่อนการหลับ
ข้อจำกัด: งานส่วนใหญ่มาจากกลุ่มวิจัยในญี่ปุ่นกลุ่มเดียวกัน ขนาดตัวอย่างเล็ก และวัดผลระยะสั้น รายละเอียดเพิ่มเติมที่ ไกลซีน กินตอนไหน
5 เลือกตัวไหน กินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม
- ถ้ารู้สึกตึงเครียด หลับยากเพราะคิดมาก: งานวิจัยของกาบาวัดเวลาก่อนหลับเป็นหลัก อาจตรงโจทย์กว่า (หรือดูแอล-ธีอะนีนที่ GABA vs แอล-ธีอะนีน)
- ถ้าหลับได้แต่ตื่นมาไม่สดชื่น: งานวิจัยของไกลซีนวัดความสดชื่นหลังตื่นและความง่วงกลางวัน
- กินตอนไหน: ทั้งคู่ในงานวิจัยกินก่อนนอนประมาณ 30–60 นาที
- กินคู่กันได้ไหม: ไม่มีรายงานการตีกันในคนสุขภาพดี แต่ทั้งสองมีฤทธิ์ยับยั้ง ถ้ากินร่วมกับยานอนหลับ ยาคลายกังวล หรือแอลกอฮอล์ อาจง่วงมากขึ้น และยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสองตัวร่วมกันโดยตรง
- แมกนีเซียม: เป็นแร่ธาตุ ไม่ใช่สารสื่อประสาท ทำงานคนละแบบ อ่านเวลากินที่ แมกนีเซียม กินตอนไหน
- สุขอนามัยการนอนมาก่อน: เข้านอน–ตื่นเวลาเดิม ลดแสงจอ 1 ชั่วโมงก่อนนอน งดคาเฟอีนหลังบ่าย ห้องนอนเย็นและมืด ได้ผลกว่าอาหารเสริมตัวใด
6 โทษ ผลข้างเคียง และใครต้องระวัง
- กาบา: ที่พบคือรู้สึกชาซ่าที่ผิวหรือร้อนวูบวาบชั่วครู่ ง่วง ปวดศีรษะ ไม่สบายท้อง กาบาอาจลดความดันเล็กน้อย ผู้ที่กินยาลดความดันควรระวัง อ่านเพิ่มที่ โทษของกาบา
- ไกลซีน: ที่ขนาด 3 กรัมคนส่วนใหญ่ทนได้ดี บางคนคลื่นไส้หรือถ่ายเหลว ผู้ที่กินยาจิตเวชโคลซาปีน ไม่ควรกินไกลซีน เพราะมีรายงานว่าลดผลของยา อ่านเพิ่มที่ โทษของไกลซีน
- ยาที่กดระบบประสาท: ยานอนหลับ ยาคลายกังวล ยากันชัก ยาแก้แพ้ที่ทำให้ง่วง และแอลกอฮอล์ อาจเสริมฤทธิ์ง่วง ต้องปรึกษาแพทย์
- ขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักร: หลังกินไม่ควรทำจนกว่าจะรู้ว่าตัวเองตอบสนองอย่างไร
- หญิงตั้งครรภ์ ให้นมบุตร และเด็ก: ข้อมูลความปลอดภัยของขนาดเสริมไม่พอ ควรปรึกษาแพทย์
สอบถามรายละเอียดสูตรได้ที่ LINE @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895
7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
กาบา กับ ไกลซีน ต่างกันยังไง?
ทั้งคู่เป็นสารสื่อประสาทยับยั้ง แต่กาบาทำงานหลักในสมองใหญ่และผ่านเข้าสมองจากการกินได้น้อย ส่วนไกลซีนเป็นกรดอะมิโนที่ทำงานในก้านสมองและไขสันหลัง และงานวิจัยพบว่าช่วยลดอุณหภูมิแกนกายก่อนหลับ
กาบา vs ไกลซีน ตัวไหนช่วยเรื่องนอนมากกว่า?
วัดคนละเรื่อง งานกาบาพบเวลาก่อนหลับสั้นลงเล็กน้อย งานไกลซีน 3 กรัมพบความสดชื่นหลังตื่นดีขึ้น ทั้งสองเป็นงานขนาดเล็ก และไม่ใช่ยานอนหลับ
กาบากินแล้วเข้าสมองได้จริงไหม?
ยังถกเถียงกันอยู่ งานทบทวนของ Boonstra (2015) พบว่าหลักฐานในคนยังไม่ชัด สมมติฐานหนึ่งคือกาบาอาจออกฤทธิ์ผ่านระบบประสาทในลำไส้
กินกาบาคู่กับไกลซีนได้ไหม?
ไม่มีรายงานการตีกันในคนสุขภาพดี แต่ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบร่วมกัน และถ้ากินร่วมกับยานอนหลับ ยาคลายกังวล หรือแอลกอฮอล์อาจง่วงมากขึ้น ควรปรึกษาแพทย์
กาบาและไกลซีน กินตอนไหนดี?
ในงานวิจัยกินก่อนนอนประมาณ 30–60 นาที กาบาใช้ขนาด 100–300 มก. ส่วนไกลซีนใช้ 3 กรัม
โทษของกาบามีอะไรบ้าง?
อาจรู้สึกชาซ่าที่ผิว ร้อนวูบวาบ ง่วง ปวดศีรษะ และความดันลดเล็กน้อย ผู้ที่กินยาลดความดันหรือยากดระบบประสาทควรปรึกษาแพทย์ก่อน
โทษของไกลซีนมีอะไรบ้าง?
ส่วนใหญ่ทนได้ดี บางคนคลื่นไส้หรือถ่ายเหลว และผู้ที่กินยาโคลซาปีนไม่ควรกินไกลซีนเพราะอาจลดผลของยา
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
- กาบาและไกลซีนเป็นสารในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ได้รักษาโรคนอนไม่หลับ โรควิตกกังวล หรือโรคทางจิตเวช และไม่ใช่ยานอนหลับหรือยาคลายเครียด · งานวิจัยของทั้งสองตัวส่วนใหญ่เป็นงานขนาดเล็ก ระยะสั้น และวัดคุณภาพการนอนจากความรู้สึกของผู้ร่วมวิจัยเป็นหลัก · ผู้ที่ใช้ยานอนหลับหรือยาจิตเวชห้ามหยุดยาหรือเปลี่ยนมาใช้อาหารเสริมแทนเอง
- ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
- ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
- สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
- นอนไม่หลับติดต่อกันเกิน 3 สัปดาห์ นอนกรนเสียงดังหรือหยุดหายใจขณะหลับ ง่วงจนเผลอหลับขณะขับรถ ขากระตุกหรือขาอยู่ไม่สุขตอนกลางคืน หรืออารมณ์เศร้า หมดความสนใจในสิ่งที่เคยชอบร่วมกับนอนไม่หลับเกิน 2 สัปดาห์ ต้องพบแพทย์เพื่อประเมิน ไม่ใช่เรื่องที่เพิ่มขนาดกาบาหรือไกลซีนเอง · หน้ามืด ความดันต่ำ ใจสั่น ผื่นลมพิษ หรือหายใจลำบากหลังกินอาหารเสริม ต้องหยุดและพบแพทย์
อ้างอิง
- Boonstra E, de Kleijn R, Colzato LS, et al. Neurotransmitters as food supplements: the effects of GABA on brain and behavior. Front Psychol. 2015;6:1520.
- Hepsomali P, Groeger JA, Nishihira J, Scholey A. Effects of oral gamma-aminobutyric acid (GABA) administration on stress and sleep in humans: a systematic review. Front Neurosci. 2020;14:923.
- Yamatsu A, Yamashita Y, Pandharipande T, et al. Effect of oral γ-aminobutyric acid (GABA) administration on sleep and its absorption in humans. Food Sci Biotechnol. 2016;25(2):547-551.
- Byun JI, Shin YY, Chung SE, Shin WC. Safety and efficacy of gamma-aminobutyric acid from fermented rice germ in patients with insomnia symptoms: a randomized, double-blind trial. J Clin Neurol. 2018;14(3):291-295.
- Inagawa K, Hiraoka T, Kohda T, et al. Subjective effects of glycine ingestion before bedtime on sleep quality. Sleep Biol Rhythms. 2006;4(1):75-77.
- Yamadera W, Inagawa K, Chiba S, et al. Glycine ingestion improves subjective sleep quality in human volunteers, correlating with polysomnographic changes. Sleep Biol Rhythms. 2007;5(2):126-131.
- Bannai M, Kawai N, Ono K, et al. The effects of glycine on subjective daytime performance in partially sleep-restricted healthy volunteers. Front Neurol. 2012;3:61.
- Kawai N, Sakai N, Okuro M, et al. The sleep-promoting and hypothermic effects of glycine are mediated by NMDA receptors in the suprachiasmatic nucleus. Neuropsychopharmacology. 2015;40(6):1405-1416.
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: อาหารเสริมบำรุงสายตา ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไร 👉
