ตะคริวที่เท้า นิ้วเท้าจิกงอ ฝ่าเท้าเกร็งเป็นก้อน ตอนกลางคืน ตอนว่ายน้ำ หรือหลังเดินนาน เกิดจากอะไร? วิธีคลายทันที ยืดเท้าป้องกัน รองเท้า เกลือแร่ และเมื่อไรควรพบแพทย์

ตะคริวที่เท้า นิ้วเท้าจิกงอ หรือฝ่าเท้าเกร็งเป็นก้อน เป็นอาการที่หลายคนเจอตอนกลางคืน ระหว่างว่ายน้ำ หรือหลังเดินช้อปปิ้งและยืนทำงานทั้งวัน คนมักคิดว่าขาดแมกนีเซียมหรือแคลเซียม แต่ Allen และ Kirby (American Family Physician, 2012) อธิบายว่าตะคริวกลางคืนส่วนใหญ่ไม่พบสาเหตุจากโรค และสัมพันธ์กับกล้ามเนื้อที่ล้า การนั่งหรือยืนนาน และท่านอนที่ปลายเท้าชี้ลงจนกล้ามเนื้อหดสั้น การทบทวนของ Cochrane (Garrison et al., 2020) ไม่พบประโยชน์ชัดเจนของแมกนีเซียมต่อตะคริวทั่วไปในผู้ใหญ่ที่ไม่ได้ขาด ส่วนการทดลองของ Hallegraeff และคณะ (2012) พบว่าการยืดน่องและหลังต้นขาก่อนนอนลดความถี่และความรุนแรงของตะคริวกลางคืนในผู้สูงอายุ บทความนี้อธิบายว่าตะคริวเท้าเกิดจากอะไร คลายอย่างไรทันที ป้องกันอย่างไร บทบาทจริงของแร่ธาตุ และเมื่อไรต้องพบแพทย์

อาการหลัก
นิ้วเท้าจิกงอ ฝ่าเท้าเกร็ง
เป็นก้อน เจ็บ คลายในไม่กี่นาที
สาเหตุที่พบบ่อย
กล้ามเนื้อเท้าล้าและตึง
ท่าปลายเท้าชี้ลง น้ำไม่พอ
ดูแลเบื้องต้น
ยืดนิ้วเท้าขึ้น ยืดน่อง
รองเท้าพอดี ดื่มน้ำ

เรื่องแรกคือตะคริวที่เท้าเกิดจากอะไร · เรื่องที่สองคือวิธีคลายทันทีเมื่อเป็น · เรื่องที่สามคือยืดและปรับรองเท้าเพื่อป้องกัน · เรื่องที่สี่คือแมกนีเซียมและเกลือแร่ช่วยอะไรได้จริง · เรื่องสุดท้ายคือแยกจากภาวะที่ต้องตรวจ และเมื่อไรควรพบแพทย์

1 ตะคริวที่เท้า เกิดจากอะไร

กล้ามเนื้อในฝ่าเท้าเป็นมัดเล็กที่ทำงานตลอดเวลาที่ยืนและเดินเพื่อพยุงอุ้งเท้า เมื่อล้าหรืออยู่ในท่าหดสั้นนาน เส้นประสาทที่สั่งกล้ามเนื้อจะไวขึ้นและยิงสัญญาณผิดจังหวะจนกล้ามเนื้อหดค้าง Miller และ Layzer (2005) อธิบายว่านี่คือกลไกหลักของตะคริวทั่วไป ท่าที่กระตุ้นบ่อยคือการนอนที่ผ้าห่มกดปลายเท้าให้ชี้ลง การเตะขาว่ายน้ำที่เหยียดปลายเท้าแรง และการใส่รองเท้าส้นสูงหรือรองเท้าคับทั้งวัน

สาเหตุ ลักษณะที่มักเจอ ดูแลเบื้องต้น
กล้ามเนื้อเท้าล้าจากการยืนเดินนาน เป็นตอนเย็นหรือกลางคืนหลังวันที่เดินมาก ยืดฝ่าเท้าและน่อง แช่เท้าน้ำอุ่น สลับรองเท้า
ท่าปลายเท้าชี้ลงขณะนอน นิ้วเท้าจิกงอตอนตีสองตีสาม ผ้าห่มหนักกดเท้า คลายผ้าห่มที่ปลายเตียง หมอนรองใต้เข่าเมื่อนอนหงาย
ว่ายน้ำหรือออกกำลังหนัก ฝ่าเท้าเกร็งกลางสระ หลังวิ่งหรือเต้นนาน วอร์มอัพข้อเท้า ไม่เหยียดปลายเท้าเกร็งค้าง ดื่มน้ำ
รองเท้าไม่เหมาะ รองเท้าคับ ส้นสูง พื้นแข็ง หรือแตะแบนที่ต้องจิกนิ้วเท้าเพื่อไม่ให้หลุด รองเท้าหัวกว้าง มีสายรัดส้น พื้นรองรับอุ้งเท้า
ขาดน้ำและเกลือแร่ อากาศร้อน เหงื่อออกมาก ท้องเสีย ดื่มน้ำน้อย มักเป็นที่น่องร่วม ดื่มน้ำสม่ำเสมอ อาหารที่มีโพแทสเซียมและแมกนีเซียม
ยาบางชนิด เริ่มเป็นหลังเริ่มยาขับปัสสาวะ ยาลดไขมันกลุ่มสแตติน หรือยาอื่น แจ้งแพทย์ผู้สั่งยา ห้ามหยุดยาเอง
ตั้งครรภ์ ตะคริวขาและเท้าพบบ่อยขึ้นในไตรมาสหลัง ปรึกษาแพทย์ฝากครรภ์ก่อนกินอาหารเสริมใด ๆ

ถ้าเป็นตะคริวที่น่องเป็นหลัก อ่าน ตะคริวน่องกลางคืน กินอะไรดี และถ้าเป็นที่มือ อ่าน ตะคริวที่มือ นิ้วเกร็ง ดูแลอย่างไร

2 วิธีคลายตะคริวเท้าทันที

  • ดึงนิ้วเท้าขึ้นหาตัว — ใช้มือจับนิ้วเท้าทั้งหมดดึงขึ้นช้า ๆ ไปทางหน้าแข้ง ค้าง 20–30 วินาที ทำซ้ำจนคลาย
  • ยืนลงน้ำหนักบนเท้าข้างนั้น — ถ้ายืนได้ ให้ยืนเท้าแบนราบกับพื้น นิ้วเท้าเหยียดออก จะยืดฝ่าเท้าได้ทันที
  • กระดกข้อเท้าขึ้น — นั่งเหยียดขา ใช้ผ้าขนหนูคล้องปลายเท้าแล้วดึงเข้าหาตัว
  • นวดฝ่าเท้าเบา ๆ — คลึงจุดที่เป็นก้อนด้วยนิ้วโป้ง หรือกลิ้งเท้าบนขวดน้ำ
  • ประคบอุ่น — หลังคลายแล้วถ้ายังตึง ให้แช่เท้าน้ำอุ่นหรือประคบอุ่น 10–15 นาที
  • ถ้าเป็นกลางสระ — หยุดเตะขา พลิกตัวนอนหงายลอยตัว หรือเกาะขอบสระ แล้วดึงนิ้วเท้าขึ้น ไม่ฝืนว่ายต่อ

อาการเจ็บค้างหลังตะคริวคลายเป็นเรื่องปกติได้ 1–2 วัน แต่ถ้าบวม แดง ร้อน หรือปวดจนลงน้ำหนักไม่ได้ ไม่ใช่ตะคริวธรรมดา

3 ยืดเท้าและปรับรองเท้าเพื่อป้องกันไม่ให้เป็นซ้ำ

การป้องกันที่มีหลักฐานดีที่สุดคือการยืด Hallegraeff และคณะ (2012) ให้ผู้สูงอายุที่เป็นตะคริวกลางคืนยืดน่องและหลังต้นขาวันละ 3 นาทีก่อนนอนเป็นเวลา 6 สัปดาห์ พบว่าความถี่และความรุนแรงของตะคริวลดลงเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้ยืด กล้ามเนื้อเท้าที่แข็งแรงขึ้นก็ล้าช้าลง

  • ยืดน่องกับผนังก่อนนอน — ยืนห่างผนังหนึ่งก้าว เท้าหลังแนบพื้น โน้มตัวไปข้างหน้า ค้าง 30 วินาที ข้างละ 3 ครั้ง
  • ยืดฝ่าเท้า — นั่งไขว่ห้าง ดึงนิ้วเท้าขึ้นค้าง 30 วินาที หรือกลิ้งเท้าบนลูกบอลเล็ก 1–2 นาที
  • บริหารนิ้วเท้า — หยิบผ้าขนหนูด้วยนิ้วเท้า กางนิ้วเท้าออกค้าง 5 วินาที ทำ 10 ครั้ง วันละ 2 รอบ
  • รองเท้า — หัวกว้างให้นิ้วเท้ากางได้ มีสายรัดส้น พื้นรองรับอุ้งเท้า และสลับคู่ทุกวัน เลี่ยงแตะแบนที่ต้องจิกนิ้วไว้
  • ท่านอน — ไม่ให้ผ้าห่มกดปลายเท้า นอนหงายให้หมอนเล็กรองใต้เข่า นอนตะแคงให้เท้าพ้นขอบเตียงเล็กน้อย
  • ก่อนว่ายน้ำหรือออกกำลัง — หมุนข้อเท้าและกระดกเท้าขึ้นลง 1–2 นาที
  • ดื่มน้ำสม่ำเสมอ — ให้ปัสสาวะสีเหลืองอ่อน และเพิ่มในวันที่อากาศร้อนหรือเหงื่อออกมาก

ถ้าปวดส้นเท้าตอนก้าวแรกตอนเช้าร่วมด้วย อ่าน รองช้ำ เอ็นฝ่าเท้าอักเสบ ดูแลอย่างไร และภาพรวมเรื่องตะคริวที่ ตะคริวบ่อย กินอะไรดี

4 แมกนีเซียมและเกลือแร่ช่วยอะไรได้จริง และช่วยอะไรไม่ได้

แมกนีเซียม โพแทสเซียม และแคลเซียมมีบทบาทในการหดและคลายตัวของกล้ามเนื้อและการนำสัญญาณประสาทตามปกติ NIH ODS ระบุว่าการขาดแมกนีเซียมจริงทำให้กล้ามเนื้อเกร็งและกระตุกได้ แต่พบไม่บ่อยในคนที่กินอาหารปกติ การทบทวนของ Cochrane (Garrison et al., 2020) สรุปว่าแมกนีเซียมไม่น่าจะลดตะคริวทั่วไปในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุที่ไม่ได้ขาด และแนวทางของ American Academy of Neurology (Katzberg et al., 2010) ไม่พบหลักฐานพอที่จะแนะนำแมกนีเซียมสำหรับตะคริว บทบาทของแมกนีเซียมจึงเป็นการดูแลสารอาหารพื้นฐานในคนที่กินผักใบเขียว ถั่ว และธัญพืชน้อย ไม่ใช่การแก้ตะคริว

  • อาจเหมาะ — คนที่กินผักและถั่วน้อย ดื่มกาแฟหรือแอลกอฮอล์มาก เครียด นอนหลับยาก และต้องการดูแลการผ่อนคลายของกล้ามเนื้อโดยรวม หลังแก้เรื่องการยืดและรองเท้าแล้ว
  • ไม่ใช่ตัวแก้ — ตะคริวที่มาพร้อมชา อ่อนแรง เท้าเย็นซีด หรือปวดน่องเวลาเดิน ซึ่งต้องให้แพทย์ประเมิน
  • แหล่งจากอาหาร — แมกนีเซียมจากผักใบเขียวเข้ม ถั่ว เมล็ดฟักทอง ธัญพืชไม่ขัดสี โพแทสเซียมจากกล้วย มันเทศ ผักใบ ดู แมกนีเซียม vs โพแทสเซียม ต่างกันยังไง

Lipo Mg ให้แมกนีเซียมสามรูปแบบในแคปซูลเดียวตามฉลาก ได้แก่ แมกนีเซียมลิโพโซม Liposovit®-Mg 300 มก. แมกนีเซียมซิเตรต 175 มก. และแมกนีเซียมออกไซด์ 30 มก. กินวันละ 1 แคปซูลหลังอาหารเย็นหรือก่อนนอน มีเลข อย. และผ่านการรับรองฮาลาล เป็นทางเลือกสำหรับคนที่ต้องการดูแลแมกนีเซียมรายวันในปริมาณที่รู้แน่ ไม่ใช่ยาแก้ตะคริว

แมกนีเซียมไม่ใช่ยาแก้ตะคริวเท้า — การทบทวนของ Cochrane ไม่พบว่าช่วยตะคริวทั่วไปในผู้ใหญ่ที่ไม่ได้ขาดแมกนีเซียม สิ่งที่ช่วยจริงคือการยืดน่องและฝ่าเท้า รองเท้าที่เหมาะ น้ำ และการหาสาเหตุ · อ่านเพิ่มที่ แมกนีเซียม กินตอนไหนดี · สัญญาณขาดแมกนีเซียม และหลักการลิโพโซมที่ Liposomal คืออะไร

Lipo Mg ให้แมกนีเซียม 3 รูปแบบในแคปซูลเดียว — แมกนีเซียมลิโพโซม Liposovit®-Mg 300 มก. แมกนีเซียมซิเตรต 175 มก. และแมกนีเซียมออกไซด์ 30 มก. · เทคโนโลยีลิโพโซมช่วยเรื่องการดูดซึม ซึ่งเป็นจุดที่แมกนีเซียมรูปแบบธรรมดามักถูกตั้งคำถาม · มีเลข อย. 26-1-10867-5-0047 และผ่านการรับรองฮาลาล

5 ตะคริวธรรมดา กับภาวะที่ต้องตรวจ แยกอย่างไร

ตะคริวเท้าธรรมดาเกิดเป็นครั้งคราว คลายได้ด้วยการยืดภายในไม่กี่นาที และเท้ากลับมาปกติ สิ่งที่ต่างออกไปคืออาการที่เกิดทุกครั้งที่เดิน มีอาการทางเส้นประสาทหรือเส้นเลือดร่วมด้วย หรือเท้าเปลี่ยนรูป

  • ปวดน่องหรือเท้าทุกครั้งที่เดินระยะหนึ่ง พักแล้วหาย เท้าเย็นซีด ชีพจรที่เท้าคลำยาก — ลักษณะของเส้นเลือดแดงที่ขาตีบ ต้องพบแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่สูบบุหรี่ เบาหวาน หรือไขมันสูง
  • ชาแสบร้อนปลายเท้าทั้งสองข้าง — อาจเป็นปลายประสาทเสื่อม เช่น จากเบาหวานหรือขาดวิตามินบี 12 ดู มือเท้าชา กินอะไรดี
  • ขายุกยิก อยากขยับขาตอนนอน ขยับแล้วดีขึ้น — เป็นภาวะขาอยู่ไม่สุข ไม่ใช่ตะคริว ดู ขาอยู่ไม่สุขตอนกลางคืน (RLS)
  • นิ้วเท้างอค้างถาวร หรือเท้าบิดเป็นท่าเดิมทุกครั้งที่เดิน — ต้องพบแพทย์กระดูกและข้อหรือแพทย์ระบบประสาท
  • ตะคริวหลายตำแหน่ง ร่วมกับเหนื่อย ขี้หนาว ท้องผูก หรือกระหายน้ำปัสสาวะบ่อย — ควรตรวจไทรอยด์และน้ำตาลในเลือด

การวินิจฉัยด้วยตัวเองจากรูปในอินเทอร์เน็ตมักผิด เพราะหลายภาวะมีลักษณะคล้ายกัน การตรวจกับแพทย์คือสิ่งเดียวที่ทำให้ได้คำตอบที่ถูกต้อง

6 เมื่อไรควรพบแพทย์

  • เท้าบวมแดงร้อน ปวดจนลงน้ำหนักไม่ได้ ชาหรือเปลี่ยนสี หรือมีแผลที่ไม่หาย ต้องพบแพทย์ ไม่ควรตัดหรือแคะเอง
  • ขาข้างเดียวบวม แดง ร้อน กดเจ็บน่อง หรือเจ็บหน้าอกและหายใจไม่อิ่มร่วมด้วย ต้องไปโรงพยาบาลทันที เพราะเป็นลักษณะของลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ ไม่ใช่อาการเมื่อยขาจากการยืนนานที่รอนวดได้
  • ปวดน่องหรือเท้าเวลาเดินแล้วต้องหยุดพัก เท้าเย็น ซีด หรือแผลที่เท้าหายช้า — ต้องตรวจเส้นเลือด
  • ตะคริวร่วมกับชา อ่อนแรง เดินสะดุดบ่อย หรือกล้ามเนื้อเท้าลีบ — ต้องพบแพทย์ระบบประสาท
  • เริ่มเป็นหลังเริ่มยาใหม่ — แจ้งแพทย์ผู้สั่งยา ห้ามหยุดยาเอง
  • ผู้ที่เป็นเบาหวาน — ตะคริวหรือชาที่เท้าควรให้แพทย์ตรวจเท้าเป็นประจำ
  • ยืด ปรับรองเท้า และดื่มน้ำครบ 3–4 สัปดาห์แล้วยังเป็นบ่อยเท่าเดิม — ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

หากอาการไม่ดีขึ้นใน 2 สัปดาห์ เป็นซ้ำบ่อย หรือรุนแรงขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ตะคริวที่เท้า นิ้วเท้าจิก เกิดจากอะไร?

ส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อเท้าที่ล้าหรือตึง ท่านอนที่ปลายเท้าชี้ลง การว่ายน้ำ รองเท้าไม่เหมาะ และน้ำกับเกลือแร่ไม่พอ · บางรายเกิดจากยาหรือโรคประจำตัว ซึ่งต้องให้แพทย์ประเมิน

เป็นตะคริวที่เท้า ทำอย่างไรให้หายเร็ว?

ดึงนิ้วเท้าและปลายเท้าขึ้นหาหน้าแข้งค้าง 20–30 วินาที หรือยืนลงน้ำหนักให้ฝ่าเท้าแบนราบ แล้วนวดเบา ๆ และประคบอุ่น

ตะคริวเท้าตอนกลางคืน ป้องกันอย่างไร?

ยืดน่องและฝ่าเท้าก่อนนอนทุกวัน ไม่ให้ผ้าห่มกดปลายเท้า ดื่มน้ำให้พอระหว่างวัน และเลือกรองเท้าที่พอดี · งานวิจัยพบว่าการยืดก่อนนอนลดความถี่ของตะคริวกลางคืนได้

ตะคริวเท้าขาดแมกนีเซียมหรือแคลเซียมใช่ไหม?

ส่วนใหญ่ไม่ใช่ · การขาดจริงพบไม่บ่อยในคนที่กินอาหารปกติ และ Cochrane ไม่พบว่าแมกนีเซียมช่วยตะคริวทั่วไปในผู้ใหญ่ที่ไม่ได้ขาด ถ้าสงสัยว่าขาดควรตรวจเลือด

ว่ายน้ำแล้วเป็นตะคริวที่เท้า ทำอย่างไร?

หยุดเตะขา ลอยตัวหรือเกาะขอบสระ แล้วดึงนิ้วเท้าขึ้นจนคลาย · ก่อนว่ายให้วอร์มอัพข้อเท้า และไม่เหยียดปลายเท้าเกร็งค้างนาน

ตะคริวที่เท้า อันตรายไหม?

ตะคริวที่คลายได้เองไม่อันตราย · ที่ต้องตรวจคือปวดทุกครั้งที่เดิน เท้าเย็นซีด ชา อ่อนแรง บวมแดงร้อน หรือแผลที่เท้าหายช้า

แมกนีเซียมกินตอนไหนดี?

หลังอาหารเย็นหรือก่อนนอนเวลาเดิมทุกวันตามฉลาก และกินห่างจากยาปฏิชีวนะบางกลุ่มและยากระดูกตามคำแนะนำของเภสัชกร

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • การวินิจฉัยด้วยตัวเองจากรูปในอินเทอร์เน็ตมักผิด เพราะหลายภาวะมีลักษณะคล้ายกัน การตรวจกับแพทย์คือสิ่งเดียวที่ทำให้ได้คำตอบที่ถูกต้อง
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • ไม่มีอาหารเสริมตัวใดที่ป้องกัน รักษา หรือทำให้โรคหายได้ — สิ่งที่ทำได้คือเลือกผลิตภัณฑ์ที่ระบุส่วนผสมชัด และดูแลการกินให้ตรงกับสภาพร่างกายของตัวเอง
  • แมกนีเซียมไม่ใช่ยาแก้ตะคริวเท้า — การทบทวนของ Cochrane ไม่พบว่าช่วยตะคริวทั่วไปในผู้ใหญ่ที่ไม่ได้ขาดแมกนีเซียม สิ่งที่ช่วยจริงคือการยืดน่องและฝ่าเท้า รองเท้าที่เหมาะ น้ำ และการหาสาเหตุ
  • ผู้ที่มีโรคไต — ห้ามเริ่มแมกนีเซียมเองก่อนปรึกษาแพทย์
  • ห้ามซื้อยาคลายกล้ามเนื้อหรือยาควินินมากินเองเพื่อแก้ตะคริว — ต้องผ่านแพทย์
  • ห้ามหยุดยาที่สงสัยว่าทำให้เป็นตะคริวเอง — ให้แจ้งแพทย์ผู้สั่งยา
  • ผู้ที่แพ้อาหาร เช่น ปลา ถั่วเหลือง สัตว์มีเปลือก หรือถั่วบางชนิด ให้อ่านรายการวัตถุดิบและคำเตือนผู้แพ้บนฉลากก่อนใช้ทุกครั้ง

อ้างอิง

  1. Garrison SR, Korownyk CS, Kolber MR, et al. Magnesium for skeletal muscle cramps. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020
  2. Allen RE, Kirby KA. Nocturnal leg cramps. American Family Physician. 2012
  3. Hallegraeff JM, van der Schans CP, de Ruiter R, de Greef MH. Stretching before sleep reduces the frequency and severity of nocturnal leg cramps in older adults: a randomised trial. Journal of Physiotherapy. 2012
  4. Katzberg HD, Khan AH, So YT. Assessment: Symptomatic treatment for muscle cramps (an evidence-based review): Report of the Therapeutics and Technology Assessment Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology. 2010
  5. Miller TM, Layzer RB. Muscle cramps. Muscle & Nerve. 2005
  6. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements (NIH ODS). Magnesium — Fact Sheet for Health Professionals
  7. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →