ລູບຄຳພົບກ້ອນຢູ່ຂ້າງປາກຊ່ອງຄອດ ບວມ ເຈັບ ນັ່ງລຳບາກ — ຫຼາຍຄົນຕົກໃຈ ແລະ ບໍ່ກ້າໄປຫາໝໍເພາະອາຍ · ອາການແບບນີ້ອາດເປັນ “ຖົງນ້ຳ/ຝີຕ່ອມບາໂທລິນ” (Bartholin’s cyst / abscess) ເຊິ່ງພົບໄດ້ຫຼາຍກວ່າທີ່ຄິດ ແລະຮັກສາໄດ້ · ບາໂທລິນແມ່ນຫຍັງ ອາການເປັນແນວໃດ ເມື່ອໃດຕ້ອງຮີບພົບແພດ ແລະ ດູແລຕົນເອງແນວໃດ · ບົດຄວາມນີ້ອະທິບາຍແບບກົງໄປກົງມາ ບໍ່ຕ້ອງອາຍ
ປາກຊ່ອງຄອດ
ການຕິດເຊື້ອ
ບວມແດງ ມີໄຂ້
ຕ່ອມບາໂທລິນ (Bartholin’s gland) ເປັນຕ່ອມນ້ອຍໆ 2 ຕ່ອມ ຢູ່ບໍລິເວນປາກຊ່ອງຄອດເບື້ອງຊ້າຍ ແລະ ເບື້ອງຂວາ ເຮັດໜ້າທີ່ຜະລິດສານຫຼໍ່ລື່ນ · ເມື່ອທໍ່ຂອງຕ່ອມອຸດຕັນ ສານຄັດຫຼັ່ງຈະຄັ່ງຈົນກາຍເປັນ “ຖົງນ້ຳບາໂທລິນ” (cyst) · ແລະ ຖ້າມີການຕິດເຊື້ອຮ່ວມດ້ວຍຈະກາຍເປັນ “ຝີບາໂທລິນ” (abscess) ເຊິ່ງເຈັບຫຼາຍ ແລະ ຕ້ອງໄດ້ຮັບການຮັກສາຈາກແພດ · ເປັນພາວະທາງການແພດທີ່ຕ້ອງວິນິດໄສ ແລະ ຮັກສາໂດຍແພດ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຮັກສາເອງໄດ້ດ້ວຍອາຫານເສີມ
1 ອາການ — ຖົງນ້ຳ vs ຝີ ຕ່າງກັນແນວໃດ
| ແບບ | ອາການ |
|---|---|
| ຖົງນ້ຳບາໂທລິນ (ບໍ່ຕິດເຊື້ອ) | ລູບຄຳພົບກ້ອນນຸ້ມຢູ່ຂ້າງປາກຊ່ອງຄອດ · ມັກບໍ່ເຈັບ ຫຼື ເຈັບເລັກນ້ອຍ · ບາງຄົນບໍ່ມີອາການເລີຍ |
| ຝີບາໂທລິນ (ຕິດເຊື້ອ) | ກ້ອນບວມແດງ ຮ້ອນ ເຈັບຫຼາຍ · ເຈັບເວລານັ່ງ ຍ່າງ ຫຼື ມີເພດສຳພັນ · ອາດມີໄຂ້ · ກ້ອນໃຫຍ່ໄວພາຍໃນ 2-3 ມື້ |
ຖົງນ້ຳນ້ອຍໆ ທີ່ບໍ່ມີອາການບາງເທື່ອຫາຍເອງໄດ້ · ແຕ່ຖ້າກາຍເປັນຝີ ມັກຕ້ອງໃຫ້ແພດລະບາຍໜອງ ບໍ່ຫາຍເອງ ແລະ ບໍ່ຄວນບີບເອງ
2 ສາເຫດ ແລະ ປັດໄຈທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ
- ທໍ່ຂອງຕ່ອມອຸດຕັນ — ສາເຫດຫຼັກ ເຮັດໃຫ້ສານຄັດຫຼັ່ງຄັ່ງ
- ການຕິດເຊື້ອແບັກທີເຣຍ — ເຮັດໃຫ້ຖົງນ້ຳກາຍເປັນຝີ
- ການລະຄາຍເຄືອງ/ບາດເຈັບບໍລິເວນນັ້ນ
- ພົບເລື້ອຍໃນຜູ້ຍິງໄວຈະເລີນພັນ ເພາະຕ່ອມຍັງເຮັດວຽກຫຼາຍ
3 ⚠️ ເມື່ອໃດຕ້ອງພົບແພດ (ສຳຄັນຫຼາຍ)
ຄວນພົບແພດເມື່ອ: ລູບຄຳພົບກ້ອນບໍລິເວນປາກຊ່ອງຄອດ · ກ້ອນບວມແດງ ຮ້ອນ ເຈັບຫຼາຍ · ມີໄຂ້ຮ່ວມດ້ວຍ · ກ້ອນໃຫຍ່ໄວ · ເຈັບຈົນນັ່ງ/ຍ່າງລຳບາກ · ເປັນຊ້ຳຫຼາຍເທື່ອ
ສຳຄັນ: ຜູ້ຍິງອາຍຸ 40 ປີຂຶ້ນໄປທີ່ລູບຄຳພົບກ້ອນບໍລິເວນນີ້ ຄວນພົບແພດເພື່ອກວດໃຫ້ແນ່ໃຈສະເໝີ ເພາະຕ້ອງແຍກຈາກພາວະອື່ນ · ຫ້າມບີບ ຫຼື ເຈາະເອງ ເພາະສ່ຽງຕິດເຊື້ອລຸກລາມ
4 ແພດຮັກສາແນວໃດ
| ວິທີ | ລາຍລະອຽດ |
|---|---|
| ນັ່ງແຊ່ນ້ຳອຸ່ນ (Sitz bath) | ສຳລັບຖົງນ້ຳນ້ອຍໆ ຊ່ວຍໃຫ້ສະບາຍຂຶ້ນ ແລະ ອາດລະບາຍເອງໄດ້ (ຕາມທີ່ແພດແນະນຳ) |
| ຢາຕ້ານເຊື້ອ (antibiotic) | ກໍລະນີມີການຕິດເຊື້ອ — ຕ້ອງໄດ້ຮັບຈາກແພດເທົ່ານັ້ນ |
| ເຈາະລະບາຍໜອງ (I&D) | ວິທີຫຼັກສຳລັບຝີ · ແພດຈະກີດລະບາຍ ແລະ ອາດໃສ່ສາຍລະບາຍ (Word catheter) |
| ຜ່າຕັດເປີດປາກຖົງ (Marsupialization) | ສຳລັບຄົນທີ່ເປັນຊ້ຳເລື້ອຍໆ ເພື່ອຫຼຸດການກັບເປັນຄືນ |
ການຮັກສາທັງໝົດຕ້ອງເຮັດໂດຍແພດ · ການປະຝີໄວ້ອາດລຸກລາມ ແລະ ເຈັບຫຼາຍຂຶ້ນ
5 ດູແລຕົນເອງໃນລະຫວ່າງ ແລະ ຫຼັງການຮັກສາ
- ເຮັດຕາມທີ່ແພດສັ່ງຢ່າງເຄັ່ງຄັດ ໂດຍສະເພາະຢາຕ້ານເຊື້ອ (ກິນໃຫ້ຄົບ)
- ນັ່ງແຊ່ນ້ຳອຸ່ນຕາມຄຳແນະນຳຂອງແພດ ຊ່ວຍໃຫ້ສະບາຍຂຶ້ນ
- ຮັກສາຄວາມສະອາດ ແລະ ຄວາມແຫ້ງສະບາຍ — ໃສ່ໂສ້ງໃນຜ້າຝ້າຍ ບໍ່ຮັດແໜ້ນ
- ຫຼີກລ້ຽງສະບູ/ນ້ຳຢາລ້າງທີ່ລະຄາຍເຄືອງ ບໍລິເວນຈຸດຊ້ອນເລັ້ນ
- ງົດມີເພດສຳພັນໃນລະຫວ່າງທີ່ຍັງອັກເສບ
- ພັກຜ່ອນໃຫ້ພຽງພໍ ດູແລສຸຂະພາບໂດຍລວມ ເພື່ອໃຫ້ຮ່າງກາຍຟື້ນຕົວໄດ້ດີ
💡 ດູແລຮ່າງກາຍໃຫ້ຟື້ນຕົວດີໃນລະຫວ່າງພັກຟື້ນ · ຊ່ວງທີ່ຮ່າງກາຍກຳລັງຟື້ນຕົວຈາກການອັກເສບ ຫຼື ຫຼັງການຮັກສາ ການພັກຜ່ອນ ແລະ ການດູແລສຸຂະພາບໂດຍລວມເປັນເລື່ອງສຳຄັນ · BLB U ເປັນຜະລິດຕະພັນເສີມອາຫານທີ່ເນັ້ນເສີມພູມຄຸ້ມກັນ ແລະ ຟື້ນຟູຮ່າງກາຍ ດ້ວຍສານເຊັ່ນ ເຫັດ 4 ຊະນິດ ເບຕ້າກລູແຄນ 90% ຖັ່ງເຊົ່າ ແລະ ໂສມເກົາຫຼີ · ເປັນຜະລິດຕະພັນເສີມອາຫານ ບໍ່ແມ່ນຢາ ບໍ່ມີຜົນໃນການປ້ອງກັນ ບຳບັດ ຫຼື ຮັກສາພະຍາດ ແລະບໍ່ສາມາດໃຊ້ແທນການຮັກສາຂອງແພດ · ຜູ້ທີ່ເປັນຖົງນ້ຳ/ຝີບາໂທລິນຕ້ອງພົບແພດເພື່ອຮັບການຮັກສາທີ່ຖືກຕ້ອງ
6 ຄຳຖາມທີ່ພົບເລື້ອຍ (FAQ)
ຖົງນ້ຳບາໂທລິນຫາຍເອງໄດ້ບໍ?
ຖົງນ້ຳນ້ອຍໆ ທີ່ບໍ່ຕິດເຊື້ອບາງເທື່ອຍຸບເອງໄດ້ · ແຕ່ຖ້າກາຍເປັນຝີ (ບວມແດງ ເຈັບຫຼາຍ ມີໄຂ້) ມັກບໍ່ຫາຍເອງ ແລະ ຕ້ອງໃຫ້ແພດລະບາຍໜອງ
ບີບເອງໄດ້ບໍ?
ຫ້າມເດັດຂາດ · ການບີບ ຫຼື ເຈາະເອງສ່ຽງຕິດເຊື້ອລຸກລາມ ແລະ ບາດແຜອັກເສບຫຼາຍຂຶ້ນ · ຄວນໃຫ້ແພດເຮັດໃນບ່ອນທີ່ປອດເຊື້ອ
ເປັນແລ້ວຈະເປັນຊ້ຳອີກບໍ?
ມີໂອກາດເປັນຊ້ຳໄດ້ · ຖ້າເປັນເລື້ອຍ ແພດອາດແນະນຳການຜ່າຕັດເປີດປາກຖົງ (marsupialization) ເພື່ອຫຼຸດການກັບເປັນຄືນ
ເປັນບາໂທລິນຕິດຕໍ່ທາງເພດສຳພັນບໍ?
ຕົວຖົງນ້ຳບາໂທລິນເອງບໍ່ແມ່ນພະຍາດຕິດຕໍ່ທາງເພດສຳພັນ · ແຕ່ການຕິດເຊື້ອບາງຊະນິດອາດກ່ຽວຂ້ອງໄດ້ ແພດອາດກວດເພີ່ມເຕີມຕາມຄວາມເໝາະສົມ
ອາຫານເສີມຊ່ວຍຮັກສາບາໂທລິນໄດ້ບໍ?
ບໍ່ໄດ້ · ບາໂທລິນຕ້ອງຮັກສາໂດຍແພດ · ອາຫານເສີມເປັນພຽງຕົວຊ່ວຍດູແລສຸຂະພາບໂດຍລວມ ແລະ ການຟື້ນຕົວ ບໍ່ແມ່ນຢາ ແລະ ໃຊ້ແທນການຮັກສາບໍ່ໄດ້
7 ຂໍ້ຄວນລະວັງ
- ຫ້າມບີບ ເຈາະ ຫຼື ກີດເອງ — ສ່ຽງຕິດເຊື້ອລຸກລາມຮຸນແຮງ
- ມີໄຂ້ ເຈັບຫຼາຍ ກ້ອນໃຫຍ່ໄວ = ຕ້ອງພົບແພດທັນທີ
- ຜູ້ຍິງອາຍຸ 40 ປີຂຶ້ນໄປທີ່ລູບຄຳພົບກ້ອນບໍລິເວນນີ້ ຄວນພົບແພດກວດສະເໝີ
- ຢາຕ້ານເຊື້ອຕ້ອງໄດ້ຮັບຈາກແພດ ບໍ່ຊື້ກິນເອງ ແລະ ກິນໃຫ້ຄົບຕາມສັ່ງ
- ຜະລິດຕະພັນເສີມອາຫານບໍ່ແມ່ນຢາ ບໍ່ມີຜົນໃນການປ້ອງກັນ ບຳບັດ ຫຼື ຮັກສາພະຍາດ ແລະ ໃຊ້ແທນການຮັກສາຂອງແພດບໍ່ໄດ້
8 ສະຫຼຸບ
- ບາໂທລິນຄືຖົງນ້ຳ/ຝີຂອງຕ່ອມຫຼໍ່ລື່ນ ຢູ່ຂ້າງປາກຊ່ອງຄອດ — ພົບໄດ້ເລື້ອຍ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໜ້າອາຍ
- ຖົງນ້ຳ ມັກບໍ່ເຈັບຫຼາຍ · ຝີ ເຈັບຫຼາຍ ບວມແດງ ອາດມີໄຂ້
- ຝີຕ້ອງໃຫ້ແພດລະບາຍ — ຫ້າມບີບເອງ
- ເປັນຊ້ຳເລື້ອຍ ຫຼື ອາຍຸ 40+ ຄວນພົບແພດກວດໃຫ້ແນ່ໃຈ
ສິ່ງສຳຄັນທີ່ສຸດຄືຢ່າອາຍຈົນບໍ່ໄປຫາໝໍ — ບາໂທລິນເປັນພາວະທີ່ພົບເລື້ອຍ ແລະ ຮັກສາໄດ້ · ຍິ່ງຮັກສາໄວຍິ່ງເຈັບໜ້ອຍ ແລະ ຫຼຸດໂອກາດລຸກລາມ · ໃນລະຫວ່າງພັກຟື້ນກໍດູແລສຸຂະພາບໂດຍລວມໃຫ້ຮ່າງກາຍຟື້ນຕົວໄດ້ດີ
ເອກະສານອ້າງອີງ
- Mayo Clinic — Bartholin’s cyst.
- NIH / MedlinePlus — Bartholin gland cyst.
- ACOG — Vulvar cysts and abscesses.
- StatPearls — Bartholin Gland Cyst and Abscess.