อ่านเลข อย. 13 หลักยังไง? แต่ละชุดตัวเลขบอกอะไร และตรวจสอบของจริงได้ที่ไหน

เลข อย. เป็นสิ่งที่ผู้บริโภคไทยถูกสอนให้มองหา แต่แทบไม่มีใครถูกสอนวิธีอ่าน · ผลคือเห็นเลขแล้วก็เชื่อ โดยไม่เคยตรวจว่าเลขนั้นตรงกับผลิตภัณฑ์จริงหรือไม่ · ความจริงคือเลขสารบบอาหาร 13 หลักมีโครงสร้างที่อ่านได้ และ อย. เปิดระบบให้ประชาชนตรวจสอบเองได้ฟรี · บทความนี้สอนอ่านทีละชุด บอกวิธีตรวจสอบ และชี้จุดที่มักถูกใช้หลอกผู้บริโภค

สิ่งที่คนเรียกกันว่าเลข อย. บนฉลากอาหารและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ชื่อทางการคือเลขสารบบอาหาร ประกอบด้วยตัวเลข 13 หลักที่แบ่งเป็น 5 ชุด · ชุดที่หนึ่ง 2 หลัก คือรหัสจังหวัดของสถานที่ผลิตหรือนำเข้า · ชุดที่สอง 1 หลัก คือประเภทของสถานที่ เช่น เป็นสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้า · ชุดที่สาม 5 หลัก คือเลขสถานที่ผลิตหรือนำเข้าที่ได้รับอนุญาต · ชุดที่สี่ 1 หลัก คือรหัสหน่วยงานที่ออกเลขสารบบ · ชุดที่ห้า 4 หลัก คือลำดับของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุญาตจากสถานที่นั้น · สิ่งที่สำคัญที่สุดที่ต้องเข้าใจคือ เลขนี้เป็นการอนุญาตให้ผลิตหรือนำเข้าและจำหน่ายได้ ไม่ใช่การรับรองว่าผลิตภัณฑ์รักษาโรคได้หรือมีสรรพคุณตามที่โฆษณา · การเอาเลข อย. ไปอ้างว่า อย. รับรองสรรพคุณ เป็นสิ่งที่ผิดและเป็นสัญญาณอันตรายที่ผู้บริโภคควรระวัง

1 อ่านทีละชุดว่าแต่ละหลักหมายถึงอะไร

• ชุดที่ 1 (2 หลัก) — รหัสจังหวัด ของสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้าที่จดทะเบียนไว้
• ชุดที่ 2 (1 หลัก) — ประเภทสถานที่ ใช้แยกว่าเป็นสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้า
• ชุดที่ 3 (5 หลัก) — เลขสถานที่ คือหมายเลขประจำโรงงานหรือผู้นำเข้าที่ได้รับอนุญาต
• ชุดที่ 4 (1 หลัก) — หน่วยงานที่ออกเลข ซึ่งอาจเป็นส่วนกลางหรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
• ชุดที่ 5 (4 หลัก) — ลำดับผลิตภัณฑ์ ของสถานที่นั้น ทำให้สินค้าแต่ละสูตรมีเลขไม่ซ้ำกัน

2 ตรวจสอบเลข อย. ด้วยตัวเองอย่างไร

• เข้าระบบสืบค้นข้อมูลผลิตภัณฑ์บนเว็บไซต์ของ อย. — เป็นบริการที่เปิดให้ประชาชนใช้ฟรี
• กรอกเลขสารบบอาหารทั้ง 13 หลัก — ระบบจะแสดงชื่อผลิตภัณฑ์และผู้รับอนุญาต
• เทียบชื่อผลิตภัณฑ์กับที่อยู่บนฉลากให้ตรงกัน — เป็นขั้นตอนที่คนข้ามบ่อยที่สุด
• ถ้าค้นไม่เจอหรือชื่อไม่ตรง ให้ถือว่าเป็นสัญญาณเตือน — และแจ้ง อย. หรือสายด่วน 1556 ได้
• สิ่งที่ควรทำ — ตรวจครั้งเดียวตอนซื้อครั้งแรก แล้วเก็บผลไว้ ไม่ต้องตรวจทุกครั้งที่ซื้อซ้ำ

3 จุดที่มักถูกใช้หลอกผู้บริโภค

• อ้างเลข อย. ของผลิตภัณฑ์อื่นในเครือ — สินค้าคนละสูตรต้องคนละเลข การใช้เลขข้ามสินค้าคือการอ้างเท็จ
• บอกว่า อย. รับรองสรรพคุณ — ไม่จริง เลข อย. ไม่ใช่การรับรองว่ารักษาหรือป้องกันโรคได้
• ใช้เลขจดแจ้งเครื่องสำอางมาอ้างว่าเป็นเลข อย. ของอาหาร — เป็นคนละระบบและคนละความหมาย
• โชว์เลขบนโฆษณาแต่ไม่มีบนกล่องจริง — ฉลากของจริงต้องมีเลขพิมพ์อยู่
• สิ่งที่ควรจำ — คนขายที่ตอบไม่ได้ว่าเลขบนกล่องคือเลขอะไรและตรวจที่ไหน คือคนขายที่ควรหลีกเลี่ยง

4 ฉลากที่ถูกต้องต้องมีอะไรบ้าง

• ชื่ออาหารและข้อความว่าผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร — ต้องเห็นได้ชัดบนฉลาก
• เลขสารบบอาหาร 13 หลักในกรอบเครื่องหมาย อย. — พร้อมชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า
• ส่วนประกอบสำคัญพร้อมปริมาณ — ฉลากที่ดีระบุปริมาณรายตัว ไม่ใช่แค่ชื่อสาร
• วันเดือนปีที่ผลิตและหมดอายุ ปริมาณสุทธิ และคำเตือนตามที่กฎหมายกำหนด
• สิ่งที่ควรจำ — คำเตือนบนฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเป็นข้อกำหนดทางกฎหมาย ไม่ใช่ข้อความที่ผู้ผลิตเลือกใส่เอง

5 ผลิตภัณฑ์นำเข้าและที่ซื้อออนไลน์

• ของนำเข้าที่จำหน่ายถูกต้องต้องมีฉลากภาษาไทยและเลขสารบบอาหาร — ไม่ใช่แค่ฉลากภาษาต่างประเทศ
• ของที่หิ้วเข้ามาขายโดยไม่ผ่านการขออนุญาตถือว่าผิดกฎหมาย — และไม่มีใครรับผิดชอบถ้าเกิดปัญหา
• ร้านออนไลน์ที่ขายอาหารเสริมควรแสดงเลข อย. ในหน้าสินค้า — ถ้าไม่มีให้ถามก่อนซื้อ
• เคยมีการตรวจพบยาแผนปัจจุบันปนในผลิตภัณฑ์กลุ่มที่อ้างผลเร็วผิดปกติ — โดยเฉพาะกลุ่มลดน้ำหนักและเพิ่มสมรรถภาพ
• สิ่งที่ควรจำ — ผลลัพธ์ที่เร็วผิดธรรมชาติคือสัญญาณเตือน ไม่ใช่จุดขาย

6 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

มีเลข อย. แปลว่าปลอดภัยแน่นอนใช่ไหม

ไม่ใช่การรับประกันทุกอย่าง · เลข อย. บอกว่าผลิตภัณฑ์และสถานที่ผลิตผ่านการขออนุญาตตามกฎหมาย แต่ไม่ได้รับรองสรรพคุณ และไม่ได้แปลว่าเหมาะกับทุกคน · ผู้มีโรคประจำตัวยังต้องปรึกษาแพทย์ก่อนใช้

สินค้าตัวเดียวกันคนละรสชาติ ใช้เลขเดียวกันได้ไหม

โดยหลักแล้วผลิตภัณฑ์ที่มีสูตรส่วนประกอบต่างกันต้องมีเลขสารบบของตัวเอง · ถ้าเห็นสองสูตรที่ส่วนผสมต่างกันแต่ใช้เลขเดียวกัน ควรสอบถามผู้ขายและตรวจสอบกับ อย.

ตรวจแล้วค้นไม่เจอควรทำอย่างไร

ลองตรวจซ้ำให้แน่ใจว่ากรอกเลขครบถูกต้อง · ถ้ายังไม่พบหรือชื่อที่ขึ้นไม่ตรงกับผลิตภัณฑ์ ควรหยุดใช้และแจ้งสายด่วน อย. 1556 เพื่อให้ตรวจสอบ

เลข อย. ของเครื่องสำอางกับของอาหารต่างกันไหม

ต่างกัน · เครื่องสำอางใช้ระบบเลขที่ใบรับจดแจ้งซึ่งเป็นคนละระบบกับเลขสารบบอาหาร · การนำเลขจดแจ้งเครื่องสำอางมาอ้างว่าเป็นเลข อย. ของอาหารเสริมเป็นการให้ข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง

อ้างอิง

1. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ.
2. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ระบบสืบค้นข้อมูลผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุญาต (เลขสารบบอาหาร 13 หลัก).
3. กองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — คู่มือประชาชน: การตรวจสอบผลิตภัณฑ์สุขภาพก่อนซื้อ.
4. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: ซิงค์ (Zinc) ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไรให้ตรงกับผิว 👉