แอล-กลูตามีน (L-Glutamine) กับ กลูตาไธโอน (Glutathione) ชื่อคล้ายกันจนหลายคนคิดว่าเป็นสารเดียวกัน แต่จริง ๆ แล้ว เป็นคนละสาร คนละหน้าที่ กลูตามีนเป็น กรดอะมิโนเดี่ยว ที่มีมากที่สุดในเลือดและกล้ามเนื้อ เป็นเชื้อเพลิงหลักของเซลล์เยื่อบุลำไส้และเซลล์ภูมิคุ้มกัน และเป็นแหล่งไนโตรเจนของร่างกาย ส่วนกลูตาไธโอนเป็น เปปไทด์สามตัว (กลูตาเมต + ซิสเทอีน + ไกลซีน) ที่เซลล์สร้างขึ้นเพื่อจัดการอนุมูลอิสระและช่วยกระบวนการกำจัดสารแปลกปลอมในตับ ความเกี่ยวข้องคือกลูตามีนเปลี่ยนเป็นกลูตาเมตได้ จึงเป็นวัตถุดิบทางอ้อมของกลูตาไธโอน แต่ ตัวที่จำกัดการสร้างกลูตาไธโอนจริง ๆ คือซิสเทอีน ไม่ใช่กลูตามีน บทความนี้แยกให้เห็นทีละข้อ ตั้งแต่โครงสร้าง หน้าที่ งานวิจัยในคน ไปจนถึงการกินคู่กันและโทษที่ต้องรู้
ในกล้ามเนื้อที่เป็นกลูตามีน
สามตัวเป็นกลูตาไธโอน
กลูตาไธโอนในร่างกายเพิ่ม (Richie 2015)
บล็อกนี้มีบทความ แอล-กลูตามีนคืออะไร และ กลูตาไธโอนคืออะไร แยกกันแล้ว บทความนี้ตั้งใจตอบคำถามที่คนสับสนบ่อยที่สุดว่าสองตัวนี้ต่างกันอย่างไร · เรื่องแรกคือทำไมชื่อคล้ายกัน และกลูตาเมตอยู่ตรงไหน · เรื่องที่สองคือตารางเทียบ · เรื่องที่สามคือกลูตามีนเป็นวัตถุดิบของกลูตาไธโอนจริงไหม · เรื่องที่สี่คืองานวิจัยในคนของแต่ละตัว · เรื่องที่ห้าคือกินคู่กันได้ไหม กินตอนไหน · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง
1 ทำไมชื่อคล้ายกัน: กลูตามีน กลูตาเมต กลูตาไธโอน
ทั้งสามชื่อขึ้นต้นด้วย “กลูตา” เพราะมีรากเดียวกันคือ กรดกลูตามิก (กลูตาเมต) แต่เป็นสารต่างชนิดกัน
- กลูตาเมต (Glutamate): กรดอะมิโนที่เป็นทั้งส่วนประกอบโปรตีนและสารสื่อประสาทกระตุ้นในสมอง ผงชูรสคือเกลือโซเดียมของกลูตาเมต
- กลูตามีน (Glutamine): กลูตาเมตที่ติดหมู่เอไมด์ (–NH₂) เพิ่มอีกหนึ่งหมู่ ทำหน้าที่ขนไนโตรเจนระหว่างอวัยวะ เป็นเชื้อเพลิงของเซลล์ลำไส้และเม็ดเลือดขาว ร่างกายสร้างเองได้ในกล้ามเนื้อ จึงจัดเป็นกรดอะมิโน “จำเป็นตามภาวะ” คือปกติไม่ขาด แต่ในภาวะเครียดหนัก เช่น บาดเจ็บรุนแรง ผ่าตัดใหญ่ ความต้องการจะสูงขึ้น
- กลูตาไธโอน (Glutathione, GSH): เปปไทด์ที่เซลล์สร้างจาก กลูตาเมต + ซิสเทอีน + ไกลซีน เป็นสารต้านอนุมูลอิสระหลักภายในเซลล์ ช่วยเอนไซม์กำจัดเปอร์ออกไซด์ และจับกับสารแปลกปลอมเพื่อขับออก (Lu 2013) รายละเอียดเรื่องการดูดซึมอ่านที่ กลูตาไธโอนกินแล้วดูดซึมจริงไหม
จำง่าย ๆ: กลูตามีนคือ “อิฐหนึ่งก้อน” กลูตาไธโอนคือ “กำแพงเล็ก ๆ ที่ก่อจากอิฐสามชนิด” และอิฐที่หายากที่สุดในสามชนิดคือซิสเทอีน
2 ตารางเทียบ: แอล-กลูตามีน vs กลูตาไธโอน
| ประเด็น | แอล-กลูตามีน | กลูตาไธโอน |
|---|---|---|
| ชนิดของสาร | กรดอะมิโนเดี่ยว | เปปไทด์สามตัว (ไตรเปปไทด์) |
| หน้าที่หลัก | เชื้อเพลิงเซลล์ลำไส้–ภูมิคุ้มกัน ขนไนโตรเจน สร้างโปรตีน | ต้านอนุมูลอิสระในเซลล์ ช่วยกระบวนการกำจัดสารแปลกปลอม |
| ร่างกายสร้างเองได้ไหม | ได้ ส่วนใหญ่ในกล้ามเนื้อ | ได้ ทุกเซลล์สร้างเอง มากที่สุดที่ตับ |
| แหล่งอาหาร | เนื้อสัตว์ ไข่ นม ถั่ว (เป็นส่วนของโปรตีน) | ผักใบเขียว อะโวคาโด หน่อไม้ฝรั่ง (ปริมาณน้อย) |
| ขนาดในงานวิจัย | 5–30 กรัมต่อวัน แล้วแต่โจทย์ | 250–1,000 มก. ต่อวัน |
| ประเด็นการดูดซึม | ดูดซึมดี แต่เซลล์ลำไส้ใช้ไปเองเป็นส่วนใหญ่ | ถูกย่อยในทางเดินอาหารบางส่วน จึงมีรูปลิโพโซมเพื่อช่วยเรื่องนี้ |
| ผลต่อกลูตาไธโอนในเซลล์ | ทางอ้อม และไม่ใช่ตัวจำกัด | เสริมเข้าไปโดยตรง |
ข้อสังเกตคือ สองตัวนี้ไม่ได้แข่งกัน เพราะตอบโจทย์คนละเรื่อง คำถามว่า “ตัวไหนดีกว่า” จึงต้องย้อนถามก่อนว่ากำลังสนใจเรื่องอะไร (เทียบกลูตามีนกับกรดอะมิโนอีกตัวได้ที่ กลูตามีน vs ไกลซีน)
3 กลูตามีนเป็นวัตถุดิบของกลูตาไธโอนจริงไหม
คำตอบคือ จริง แต่เป็นทางอ้อม และไม่ใช่คอขวด ในเซลล์ กลูตามีนถูกเอนไซม์กลูตามิเนสเปลี่ยนเป็นกลูตาเมต แล้วกลูตาเมตจึงเข้าไปเป็นหนึ่งในสามชิ้นของกลูตาไธโอน แต่การสร้างกลูตาไธโอนมีสองขั้น ขั้นแรกใช้เอนไซม์ GCL ต่อกลูตาเมตกับซิสเทอีน ซึ่งเป็นขั้นที่ช้าที่สุด และ ความเร็วของขั้นนี้ขึ้นกับปริมาณซิสเทอีนที่มีอยู่เป็นหลัก (Lu 2013)
- ซิสเทอีน: มีในเซลล์น้อยที่สุดในสามตัว จึงเป็นตัวจำกัดอัตรา นี่คือเหตุผลที่งานวิจัยหลายชิ้นใช้ NAC หรือซิสเทอีนเป็นสารตั้งต้น อ่านต่อที่ แอล-ซิสเทอีนคืออะไร และ กลูตาไธโอน vs NAC
- ไกลซีน: ในผู้สูงอายุอาจมีไม่พอ งานของ Sekhar และคณะ (2011) ให้ผู้สูงอายุกินไกลซีนร่วมกับ NAC 2 สัปดาห์ พบอัตราการสร้างกลูตาไธโอนในเม็ดเลือดแดงเพิ่มขึ้นใกล้เคียงคนหนุ่มสาว
- กลูตาเมต/กลูตามีน: ร่างกายมีเหลือเฟือในคนทั่วไป ยกเว้นภาวะเจ็บป่วยหนักที่กลูตามีนในเลือดลดลงมาก
สรุปเชิงปฏิบัติ: ถ้าเป้าหมายคือกลูตาไธโอน การกินกลูตามีนเดี่ยว ๆ ไม่ใช่ทางที่ตรงที่สุด สูตรที่ใส่กลูตามีนร่วมกับซิสเทอีนและไกลซีนจึงเป็นการ “เติมอิฐให้ครบชุด” มากกว่าการพึ่งตัวเดียว
4 งานวิจัยในคน: แต่ละตัวพบอะไร
กลูตาไธโอนแบบกิน
- Allen & Bradley (2011): ผู้ใหญ่สุขภาพดีกินกลูตาไธโอน 500 มก. วันละ 2 ครั้ง นาน 4 สัปดาห์ ไม่พบการเปลี่ยนแปลงของตัวชี้วัดความเครียดออกซิเดชันชัดเจน
- Richie และคณะ (2015): งานระยะยาว 6 เดือน ขนาด 250 และ 1,000 มก. ต่อวัน พบกลูตาไธโอนในเลือด เม็ดเลือดแดง และเซลล์กระพุ้งแก้มเพิ่มขึ้นตามขนาดและเวลา และกลับลดลงเมื่อหยุด
- Sinha และคณะ (2018): งานนำร่องของกลูตาไธโอนรูปลิโพโซม 500–1,000 มก. ต่อวัน 1 เดือน พบระดับกลูตาไธโอนในร่างกายเพิ่มขึ้นตั้งแต่สัปดาห์ที่ 1–2 รายละเอียดที่ กลูตาไธโอนลิโพโซม vs แบบเม็ด และ Liposomal คืออะไร
แอล-กลูตามีน
- การออกกำลังกาย: Gleeson (2008) ทบทวนงานวิจัยแล้วสรุปว่ากลูตามีนเสริมในนักกีฬาสุขภาพดี ไม่ได้เพิ่มสมรรถภาพหรือภูมิคุ้มกันอย่างชัดเจน แม้กลูตามีนในเลือดจะลดลงหลังออกกำลังหนัก
- ลำไส้: Zhou และคณะ (2019) ทดลองกลูตามีน 15 กรัมต่อวัน 8 สัปดาห์ในผู้ป่วยลำไส้แปรปรวนชนิดท้องเสียที่เกิดหลังติดเชื้อ พบอาการดีขึ้นกว่ากลุ่มหลอก แต่เป็นงานในผู้ป่วยกลุ่มเฉพาะภายใต้แพทย์
- ผู้ป่วยวิกฤต: งาน REDOXS (Heyland 2013) ให้กลูตามีนขนาดสูงแก่ผู้ป่วยไอซียูที่มีอวัยวะล้มเหลวหลายระบบ พบอัตราเสียชีวิตสูงขึ้น เป็นเหตุผลที่กลูตามีนขนาดสูงต้องอยู่ในมือแพทย์เท่านั้น
ข้อจำกัด: งานที่พบผลชัดของทั้งสองตัวใช้ขนาดสูงกว่าที่พบในอาหารเสริมรวมสูตรทั่วไป และวัดตัวชี้วัดในเลือดเป็นหลัก ไม่ได้วัดผลลัพธ์ทางสุขภาพระยะยาว
5 กินคู่กันได้ไหม และกินตอนไหน
- กินคู่กันได้ไหม: ได้ ไม่มีรายงานการตีกันระหว่างสองตัว และในทางชีวเคมีก็ทำงานต่อเนื่องกัน สิ่งที่ต้องดูคือปริมาณรวมจากทุกผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะผู้ที่กินผงกลูตามีนสำหรับออกกำลังกายอยู่แล้ว
- กลูตาไธโอนกินตอนไหน: นิยมกินตอนท้องว่าง เช่น ก่อนอาหารเช้า 30 นาที หรือก่อนนอน เพื่อลดการแข่งกับโปรตีนในอาหาร แต่ถ้ากินแล้วแน่นท้องสามารถกินพร้อมอาหารได้ ความสม่ำเสมอสำคัญกว่าเวลา รายละเอียดที่ กลูตาไธโอน กินตอนไหน
- กลูตามีนกินตอนไหน: ในงานวิจัยมักแบ่งกินหลายครั้งต่อวันเพราะขนาดเป็นกรัม ส่วนในสูตรผสมขนาดเล็ก เวลากินจึงไม่ใช่ประเด็นสำคัญ รายละเอียดที่ แอล-กลูตามีน กินตอนไหน
- ต้องกินนานแค่ไหน: งานของ Richie (2015) เห็นการเปลี่ยนแปลงของกลูตาไธโอนในร่างกายหลังกินต่อเนื่องหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน และลดลงเมื่อหยุด จึงไม่ใช่สารที่กินไม่กี่วันแล้วจะเห็นอะไร
- อาหารช่วยได้: โปรตีนคุณภาพดี (ไข่ ปลา ถั่ว) ให้ทั้งกลูตามีน ซิสเทอีน และไกลซีน ผักตระกูลกะหล่ำและหอมกระเทียมให้สารกำมะถันที่เกี่ยวข้อง การนอนพอและไม่สูบบุหรี่ช่วยลดการใช้กลูตาไธโอนสิ้นเปลือง
6 โทษ ผลข้างเคียง และใครต้องระวัง
- กลูตามีน: คนทั่วไปทนได้ดีที่ขนาดไม่เกินประมาณ 14 กรัมต่อวัน (Shao & Hathcock 2008) ที่พบบ่อยคือท้องอืด คลื่นไส้ ท้องผูกหรือถ่ายเหลว อ่านเพิ่มที่ โทษของแอล-กลูตามีน
- ผู้มีโรคตับรุนแรง: กลูตามีนถูกเปลี่ยนเป็นแอมโมเนียได้ ผู้ที่มีตับแข็งหรือเคยมีภาวะสมองจากโรคตับ ห้ามกินกลูตามีนเอง
- ผู้มีโรคไต และผู้ป่วยวิกฤต: ต้องให้แพทย์กำหนดเท่านั้น
- กลูตาไธโอน: แบบกินพบท้องอืด แน่นท้อง ลมในท้อง บางคนแพ้เป็นผื่น การฉีดกลูตาไธโอนเพื่อผิวขาวเป็นคนละเรื่องกับการกิน และ อย. ไม่รับรองการฉีดเพื่อความงาม อ่านเพิ่มที่ โทษของกลูตาไธโอน
- หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร: ข้อมูลความปลอดภัยของขนาดเสริมยังไม่พอ ควรปรึกษาแพทย์
- ผู้ที่กำลังรักษาโรคร้ายแรงหรือได้รับเคมีบำบัด: ต้องแจ้งแพทย์ก่อนกินสารต้านอนุมูลอิสระหรือกรดอะมิโนเสริมทุกชนิด
สอบถามรายละเอียดสูตรได้ที่ LINE @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895
7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
แอล-กลูตามีน กับ กลูตาไธโอน คือตัวเดียวกันไหม?
ไม่ใช่ กลูตามีนเป็นกรดอะมิโนเดี่ยว ส่วนกลูตาไธโอนเป็นเปปไทด์ที่ประกอบจากกลูตาเมต ซิสเทอีน และไกลซีน สองตัวนี้มีชื่อคล้ายกันเพราะมีรากจากกรดกลูตามิกเหมือนกัน แต่หน้าที่ต่างกัน
กินกลูตามีนแล้วร่างกายสร้างกลูตาไธโอนเพิ่มไหม?
กลูตามีนเปลี่ยนเป็นกลูตาเมตซึ่งเป็นหนึ่งในวัตถุดิบได้ แต่ตัวจำกัดการสร้างกลูตาไธโอนคือซิสเทอีน การกินกลูตามีนเดี่ยว ๆ จึงไม่ใช่ทางที่ตรงที่สุดถ้าเป้าหมายคือกลูตาไธโอน
กลูตามีน vs กลูตาไธโอน ตัวไหนดีกว่า?
ตอบโจทย์คนละเรื่อง กลูตามีนเกี่ยวกับเชื้อเพลิงของเซลล์ลำไส้และภูมิคุ้มกัน ส่วนกลูตาไธโอนเกี่ยวกับการต้านอนุมูลอิสระในเซลล์ ต้องดูว่าสนใจเรื่องไหนก่อน
กินกลูตามีนคู่กับกลูตาไธโอนได้ไหม?
ได้ ไม่มีรายงานการตีกัน แต่ต้องนับปริมาณรวมจากทุกผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะผู้ที่กินผงกลูตามีนสำหรับออกกำลังกายอยู่แล้ว และผู้มีโรคตับหรือโรคไตต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
กลูตาไธโอน กินตอนไหนดี?
นิยมกินตอนท้องว่าง เช่น ก่อนอาหารเช้าหรือก่อนนอน แต่ถ้าแน่นท้องกินพร้อมอาหารได้ สิ่งสำคัญคือกินสม่ำเสมอ เพราะงานวิจัยเห็นการเปลี่ยนแปลงหลังกินต่อเนื่องหลายสัปดาห์
โทษของกลูตามีนมีอะไรบ้าง?
ที่พบบ่อยคือท้องอืด คลื่นไส้ ถ่ายผิดปกติ ผู้ที่มีโรคตับรุนแรงห้ามกินเองเพราะเสี่ยงแอมโมเนียคั่ง และกลูตามีนขนาดสูงในผู้ป่วยวิกฤตต้องอยู่ภายใต้แพทย์เท่านั้น
กลูตามีนช่วยให้ผิวขาวเหมือนกลูต้าไหม?
ไม่มีหลักฐานว่ากลูตามีนทำให้ผิวขาว และ อย. ไม่อนุญาตให้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารกล่าวอ้างเรื่องผิวขาวไม่ว่าจะเป็นสารใด
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
- แอล-กลูตามีนและกลูตาไธโอนเป็นสารในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ได้ทำให้ผิวขาว ไม่ได้ล้างพิษตับ ไม่ได้รักษาโรคลำไส้ โรคตับ หรือโรคใด ๆ และไม่ใช่ยา · กลูตามีนขนาดสูงที่ใช้ในโรงพยาบาลเป็นการรักษาภายใต้แพทย์เฉพาะกรณี ไม่ใช่สิ่งที่นำมาเทียบหรือกินเองตามบทความ · อย. ไม่อนุญาตให้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารกล่าวอ้างเรื่องผิวขาว
- ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
- ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
- สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
- ผื่นลมพิษ หน้าบวม ปากบวม หายใจลำบากหลังกินกลูตามีนหรือกลูตาไธโอน ต้องหยุดและพบแพทย์ทันที · สับสน ซึมลง พูดช้า มือสั่นกระตุก ในผู้ที่มีโรคตับแข็งหรือโรคตับรุนแรง อาจเป็นสัญญาณของแอมโมเนียคั่ง ต้องไปโรงพยาบาลทันที (กลุ่มนี้ไม่ควรกินกลูตามีนเอง) · ปวดท้องเรื้อรัง ถ่ายเป็นเลือด ถ่ายดำ หรือน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ ต้องพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ไม่ใช่เรื่องที่กินกลูตามีนรอดู
อ้างอิง
- Lu SC. Glutathione synthesis. Biochim Biophys Acta. 2013;1830(5):3143-3153.
- Sekhar RV, Patel SG, Guthikonda AP, et al. Deficient synthesis of glutathione underlies oxidative stress in aging and can be corrected by dietary cysteine and glycine supplementation. Am J Clin Nutr. 2011;94(3):847-853.
- Richie JP Jr, Nichenametla S, Neidig W, et al. Randomized controlled trial of oral glutathione supplementation on body stores of glutathione. Eur J Nutr. 2015;54(2):251-263.
- Allen J, Bradley RD. Effects of oral glutathione supplementation on systemic oxidative stress biomarkers in human volunteers. J Altern Complement Med. 2011;17(9):827-833.
- Sinha R, Sinha I, Calcagnotto A, et al. Oral supplementation with liposomal glutathione elevates body stores of glutathione and markers of immune function. Eur J Clin Nutr. 2018;72(1):105-111.
- Gleeson M. Dosing and efficacy of glutamine supplementation in human exercise and sport training. J Nutr. 2008;138(10):2045S-2049S.
- Zhou Q, Verne ML, Fields JZ, et al. Randomised placebo-controlled trial of dietary glutamine supplements for postinfectious irritable bowel syndrome. Gut. 2019;68(6):996-1002.
- Heyland D, Muscedere J, Wischmeyer PE, et al. A randomized trial of glutamine and antioxidants in critically ill patients. N Engl J Med. 2013;368(16):1489-1497.
- Shao A, Hathcock JN. Risk assessment for the amino acids taurine, L-glutamine and L-arginine. Regul Toxicol Pharmacol. 2008;50(3):376-399.
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: กลูต้าไธโอน ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไรให้คุ้ม 👉
