ซิงค์ vs วิตามินเอ ต่างกันยังไง? สองสารอาหารที่ถูกพูดถึงเรื่องผิวและสิว ทำหน้าที่คนละแบบยังไง งานวิจัยพบอะไร วิตามินเอในอาหารเสริมต่างจากยาสิวกลุ่มเรตินอยด์ตรงไหน กินคู่กันได้ไหม และโทษที่ต้องรู้

ซิงค์ (Zinc, สังกะสี) กับ วิตามินเอ (Vitamin A) เป็นสารอาหารสองตัวที่ถูกพูดถึงบ่อยเมื่อคุยเรื่องผิวและสิว แต่ ทำงานคนละแบบ ซิงค์เป็น แร่ธาตุ ที่ช่วยเอนไซม์จำนวนมาก เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกัน การหายของแผล และการควบคุมการอักเสบ ส่วนวิตามินเอเป็น วิตามินละลายในไขมัน ที่ควบคุมการแบ่งตัวและการลอกตัวของเซลล์ผิวและเยื่อบุ ทั้งสองตัว เชื่อมกันจริง เพราะร่างกายต้องใช้ซิงค์สร้างโปรตีนที่ขนวิตามินเอในเลือด แต่ความต่างสำคัญคือ วิตามินเอสะสมในตับและเป็นพิษได้ และวิตามินเอขนาดสูงห้ามในหญิงตั้งครรภ์ อีกเรื่องที่คนสับสนบ่อยคือ ยาสิวกลุ่มเรตินอยด์ (เช่น ไอโซเตรติโนอิน) เป็นยาควบคุมที่ต่างจากวิตามินเอในอาหารเสริม บทความนี้เทียบให้เห็นทีละประเด็น

8–11 มก.
ปริมาณซิงค์ที่ผู้ใหญ่
ควรได้รับต่อวัน (RDA)
700–900 ไมโครกรัม
ปริมาณวิตามินเอ (RAE)
ที่ผู้ใหญ่ควรได้รับต่อวัน
3 เดือน
ระยะเวลาในงานเทียบซิงค์
กับยาปฏิชีวนะ (Dreno 2001)

บล็อกนี้มีบทความ ซิงค์คืออะไร · วิตามินเอคืออะไร · ซิงค์กับผิวและเส้นผม · ซิงค์ vs ไนอาซินาไมด์ แล้ว บทความนี้เทียบซิงค์กับวิตามินเอโดยตรง · เรื่องแรกคือสองตัวนี้ทำหน้าที่อะไรกับผิว · เรื่องที่สองคือตารางเทียบ · เรื่องที่สามคือวิตามินเอ vs ยาสิวกลุ่มเรตินอยด์ · เรื่องที่สี่คืองานวิจัยในคน · เรื่องที่ห้าคือกินคู่กันได้ไหม กินตอนไหน · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง

1 ซิงค์กับวิตามินเอทำหน้าที่อะไรกับผิว

  • ซิงค์: ช่วยเอนไซม์ที่ใช้สร้างโปรตีนและซ่อมแซมเนื้อเยื่อ เกี่ยวข้องกับการทำงานของเม็ดเลือดขาวและการควบคุมการอักเสบ งานในห้องทดลองพบว่าซิงค์มีผลต่อเชื้อ C. acnes และการผลิตน้ำมันบางส่วน ร่างกายเก็บสะสมซิงค์ไม่ได้มาก จึงต้องได้รับสม่ำเสมอ แหล่งอาหารคือหอยนางรม เนื้อแดง สัตว์ปีก ถั่ว เมล็ดพืช
  • วิตามินเอ: มีสองกลุ่ม คือ เรตินอลสำเร็จรูป จากอาหารสัตว์ (ตับ ไข่แดง นม) และ โปรวิตามินเอ เช่น เบต้าแคโรทีนจากผักผลไม้สีส้ม–เขียวเข้ม ที่ร่างกายเปลี่ยนเป็นวิตามินเอเมื่อจำเป็น หน้าที่ต่อผิวคือควบคุมการแบ่งตัวและการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ผิว ทำให้ผิวชั้นนอกและเยื่อบุทำงานปกติ

จุดเชื่อมคือ ซิงค์จำเป็นต่อการสร้างโปรตีนจับเรตินอล (retinol-binding protein) ที่ขนวิตามินเอออกจากตับ และจำเป็นต่อเอนไซม์ที่เปลี่ยนเรตินอลเป็นรูปที่ใช้งาน คนที่ขาดซิงค์จึงอาจใช้วิตามินเอได้ไม่เต็มที่ (NIH ODS)

2 ตารางเทียบ: ซิงค์ vs วิตามินเอ

ประเด็น ซิงค์ วิตามินเอ
ประเภท แร่ธาตุ วิตามินละลายในไขมัน
การสะสม เก็บสะสมได้น้อย ต้องได้รับสม่ำเสมอ สะสมในตับได้มาก
หน้าที่ต่อผิว เอนไซม์ ภูมิคุ้มกัน การหายของแผล การอักเสบ การแบ่งตัวและการลอกตัวของเซลล์ผิว
ปริมาณที่ควรได้รับต่อวัน 8 มก. (หญิง) · 11 มก. (ชาย) 700 ไมโครกรัม (หญิง) · 900 ไมโครกรัม (ชาย) RAE
ขีดจำกัดสูงสุด (UL) 40 มก. ต่อวัน 3,000 ไมโครกรัม เรตินอลต่อวัน
กินเกินแล้วเป็นอะไร คลื่นไส้ ทองแดงต่ำเมื่อกินขนาดสูงนาน ปวดหัว ตับเสียหาย กระดูกบาง ทารกพิการในครรภ์
หญิงตั้งครรภ์ กินตามปริมาณที่แนะนำได้ ห้ามวิตามินเอรูปเรตินอลขนาดสูง

ข้อสังเกตคือ ช่วงระหว่าง “พอดี” กับ “มากเกิน” ของวิตามินเอแคบกว่าซิงค์ เพราะวิตามินเอสะสมในตับ ส่วนเบต้าแคโรทีนจากผักไม่ทำให้วิตามินเอเป็นพิษ เพราะร่างกายเปลี่ยนเท่าที่จำเป็น

3 วิตามินเอในอาหารเสริม vs ยาสิวกลุ่มเรตินอยด์

ยาสิวที่แพทย์จ่าย เช่น ไอโซเตรติโนอิน แบบกิน หรือเตรติโนอิน อะดาพาลีน แบบทา เป็น อนุพันธ์ของวิตามินเอที่ถูกดัดแปลงโครงสร้าง ให้ออกฤทธิ์เฉพาะที่ต่อมไขมันและรูขุมขน ยาเหล่านี้มีหลักฐานชัดเจนในแนวทางรักษาสิวของสมาคมแพทย์ผิวหนังสหรัฐฯ (Zaenglein 2016) แต่ ไม่ได้แปลว่าการกินวิตามินเอธรรมดาจะให้ผลแบบเดียวกัน

  • ไอโซเตรติโนอินเป็นยาควบคุม: ทำให้ทารกพิการในครรภ์รุนแรง ต้องใช้ภายใต้แพทย์ ตรวจการตั้งครรภ์ และคุมกำเนิดอย่างเข้มงวด ห้ามซื้อกินเอง
  • ห้ามกินวิตามินเอเสริมระหว่างใช้ยาเรตินอยด์: เพราะผลข้างเคียงจะซ้อนกันเหมือนวิตามินเอเกินขนาด
  • วิตามินเอขนาดสูงเพื่อรักษาสิว: เคยมีการศึกษาในอดีตด้วยขนาดสูงมาก ซึ่งเกินขีดปลอดภัยหลายเท่า จึงไม่ใช่สิ่งที่ควรทำเอง

สรุป: วิตามินเอในอาหารเสริมมีไว้ให้ได้รับพอ ไม่ใช่ยาสิว รายละเอียดความเสี่ยงอ่านที่ โทษของวิตามินเอ

4 งานวิจัยในคน: พบอะไรจริง

  • ซิงค์เทียบยาปฏิชีวนะ (Dreno และคณะ 2001): ผู้ป่วยสิวอักเสบ 332 คน ได้ซิงค์กลูโคเนต (ธาตุสังกะสี 30 มก.) หรือมิโนไซคลิน 3 เดือน พบว่า ทั้งสองกลุ่มดีขึ้น แต่ยาปฏิชีวนะได้ผลดีกว่า
  • Cervantes และคณะ (2018): ทบทวนงานซิงค์กับสิว พบว่าผู้ที่เป็นสิวมีแนวโน้มระดับซิงค์ในเลือดต่ำกว่า และงานซิงค์แบบกินบางชิ้นพบผล แต่ งานส่วนใหญ่เล็กและวิธีวัดต่างกัน
  • ระดับวิตามินเอในผู้เป็นสิว (Ozuguz และคณะ 2014): งานเชิงสังเกตพบว่าผู้ที่เป็นสิวรุนแรงมีระดับวิตามินเอและซิงค์ในเลือดต่ำกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ แต่เป็นงานความสัมพันธ์ ไม่ได้พิสูจน์ว่าการกินเสริมช่วยได้
  • แนวทางแพทย์ผิวหนัง (Zaenglein 2016): ไม่ได้แนะนำซิงค์หรือวิตามินเอแบบกินเป็นการรักษาสิวหลัก เพราะหลักฐานยังไม่พอ

ข้อจำกัด: สิวมีหลายปัจจัย ทั้งฮอร์โมน ไขมัน เชื้อ และการอุดตัน สารอาหารเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการดูแลผิว อ่านเพิ่มที่ ซิงค์ลิโพโซมคืออะไร

5 กินคู่กันได้ไหม และกินตอนไหน

  • กินคู่กันได้ไหม: ได้ และในทางชีวเคมีทำงานต่อเนื่องกัน แต่ต้องนับรวมจากวิตามินรวม น้ำมันตับปลา และอาหารเสริมผิวทุกตัว เพราะ หลายผลิตภัณฑ์มีวิตามินเอและซิงค์ซ้อนกัน
  • ซิงค์กินตอนไหน: ดูดซึมดีตอนท้องว่าง แต่ถ้าคลื่นไส้ให้กินพร้อมอาหาร เว้นห่างจากธาตุเหล็กขนาดสูง แคลเซียม และยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม 2 ชั่วโมง รายละเอียดที่ ซิงค์ กินตอนไหน
  • วิตามินเอกินตอนไหน: กินพร้อมมื้อที่มีไขมัน เพราะเป็นวิตามินละลายในไขมัน
  • เลือกแหล่งวิตามินเอจากอาหาร: ผักผลไม้สีส้ม–เขียวเข้ม (แครอท ฟักทอง ผักบุ้ง มะม่วงสุก) ให้เบต้าแคโรทีนที่ปลอดภัยกว่า ส่วนตับให้เรตินอลสูงมาก ควรกินแต่พอดี
  • สมดุลกับทองแดง: ผู้ที่กินซิงค์ต่อเนื่องหลายเดือนควรได้ทองแดงจากอาหารพอ อ่านเพิ่มที่ สมดุลซิงค์กับทองแดง
Lipo Zn ให้ซิงค์รูปแบบลิโพโซม Liposovit®-Zn 187.5 มก. ร่วมกับวิตามินซี 115 มก. แอล-ซิสเทอีน 100 มก. เควอซิทิน 75.5 มก. และซีลีเนียม 1 มก. · ซิงค์เป็นแร่ธาตุที่ร่างกายเก็บสะสมไม่ได้มาก จึงต้องได้รับสม่ำเสมอจากอาหารหรืออาหารเสริม · มีเลข อย. 26-1-10867-5-0059 และผ่านการรับรองฮาลาล · Lipo Zn ไม่มีวิตามินเอในสูตร ถ้าต้องการวิตามินเอให้ได้จากอาหาร (ตับในปริมาณพอดี ไข่แดง ผักผลไม้สีส้ม–เขียวเข้ม) · ตัวเลข 187.5 มก. บนฉลากเป็นน้ำหนักของสารซิงค์ลิโพโซม ไม่ใช่ปริมาณธาตุสังกะสีล้วน · ไม่ควรกินซ้อนกับวิตามินรวมหรือผลิตภัณฑ์ซิงค์ตัวอื่นโดยไม่นับรวม · กินวันละ 1 แคปซูลตามฉลาก

6 โทษ ผลข้างเคียง และใครต้องระวัง

  • ซิงค์: คลื่นไส้ ปวดท้อง รสโลหะในปาก ถ้ากินเกิน 40 มก. ต่อวันนานอาจทำให้ทองแดงต่ำ โลหิตจาง และภูมิคุ้มกันลดลง อ่านเพิ่มที่ โทษของซิงค์
  • วิตามินเอรูปเรตินอล: กินเกินอาจปวดหัว ผิวแห้งลอก ปากแตก ตับเสียหาย และระยะยาวอาจทำให้กระดูกบาง
  • หญิงตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์: ห้ามวิตามินเอรูปเรตินอลขนาดสูงและห้ามยากลุ่มเรตินอยด์ เพราะทำให้ทารกพิการ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกินอาหารเสริมทุกชนิด
  • ผู้สูบบุหรี่: ไม่ควรกินเบต้าแคโรทีนขนาดสูงเสริม เพราะงานใหญ่พบความเสี่ยงมะเร็งปอดสูงขึ้นในกลุ่มนี้
  • ผู้ที่มีโรคตับ หรือดื่มแอลกอฮอล์มาก: ไวต่อพิษของวิตามินเอ ต้องปรึกษาแพทย์
  • ผู้ที่ใช้ยาสิวกลุ่มเรตินอยด์: ห้ามกินวิตามินเอเสริม

สอบถามรายละเอียดสูตรได้ที่ LINE @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ซิงค์ กับ วิตามินเอ ต่างกันยังไง?

ซิงค์เป็นแร่ธาตุที่ช่วยเอนไซม์ ภูมิคุ้มกัน และการหายของแผล ส่วนวิตามินเอเป็นวิตามินละลายในไขมันที่ควบคุมการแบ่งตัวของเซลล์ผิว ทั้งสองเชื่อมกันเพราะซิงค์จำเป็นต่อการขนส่งวิตามินเอในเลือด

ซิงค์ vs วิตามินเอ ตัวไหนเกี่ยวกับสิวมากกว่า?

ซิงค์มีงานวิจัยแบบกินในผู้เป็นสิวมากกว่า แต่ผลน้อยกว่ายาปฏิชีวนะ ส่วนวิตามินเอที่มีหลักฐานชัดคือยากลุ่มเรตินอยด์ที่แพทย์สั่ง ไม่ใช่วิตามินเอในอาหารเสริม ทั้งสองตัวไม่ใช่ยารักษาสิว

วิตามินเอในอาหารเสริม เหมือนยาไอโซเตรติโนอินไหม?

ไม่เหมือน ไอโซเตรติโนอินเป็นอนุพันธ์วิตามินเอที่ดัดแปลงโครงสร้างและเป็นยาควบคุม ทำให้ทารกพิการในครรภ์ ต้องใช้ภายใต้แพทย์ และห้ามกินวิตามินเอเสริมระหว่างใช้ยานี้

กินซิงค์คู่กับวิตามินเอได้ไหม?

ได้ แต่ต้องนับปริมาณรวมจากวิตามินรวม น้ำมันตับปลา และอาหารเสริมผิวทุกตัว ไม่ให้ซิงค์เกิน 40 มก. และวิตามินเอรูปเรตินอลเกิน 3,000 ไมโครกรัมต่อวัน

ซิงค์และวิตามินเอ กินตอนไหนดี?

ซิงค์ดูดซึมดีตอนท้องว่าง ถ้าคลื่นไส้ให้กินพร้อมอาหาร ส่วนวิตามินเอควรกินพร้อมมื้อที่มีไขมัน

โทษของวิตามินเอมีอะไรบ้าง?

วิตามินเอรูปเรตินอลกินเกินอาจปวดหัว ผิวลอก ตับเสียหาย กระดูกบาง และทำให้ทารกพิการในครรภ์ ส่วนเบต้าแคโรทีนจากผักไม่ทำให้วิตามินเอเป็นพิษ

คนท้องกินซิงค์หรือวิตามินเอได้ไหม?

ซิงค์ในปริมาณที่แนะนำกินได้ แต่วิตามินเอรูปเรตินอลขนาดสูงห้ามกิน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกินอาหารเสริมทุกชนิดระหว่างตั้งครรภ์

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • ซิงค์และวิตามินเอเป็นสารอาหารในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ได้รักษาสิว ไม่ได้ทำให้สิวหาย และไม่ใช่ยา · ยาสิวที่เป็นอนุพันธ์วิตามินเอ (เช่น ไอโซเตรติโนอิน) เป็นยาควบคุมที่ต้องสั่งโดยแพทย์เท่านั้น ไม่ใช่สิ่งเดียวกับวิตามินเอในอาหารเสริม และห้ามซื้อมากินเอง · สิวอักเสบรุนแรงหรือสิวหัวช้างควรพบแพทย์ผิวหนัง
  • ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • ปวดหัวรุนแรงต่อเนื่อง ตาพร่ามัวหรือเห็นภาพซ้อน คลื่นไส้อาเจียน ผิวลอก ปากแตก ปวดกระดูก หรือตาเหลืองตัวเหลือง ในผู้ที่กินวิตามินเอหรือน้ำมันตับปลาขนาดสูง ต้องหยุดและพบแพทย์ทันที เพราะเป็นลักษณะของภาวะวิตามินเอเป็นพิษ ซึ่งรวมถึงความดันในกะโหลกศีรษะที่สูงขึ้น · คลื่นไส้ อาเจียน รสชาติในปากเปลี่ยน หรือชาปลายมือปลายเท้า ซีด อ่อนเพลีย ในผู้ที่กินซิงค์ขนาดสูงต่อเนื่อง อาจเป็นสัญญาณซิงค์เกินหรือทองแดงต่ำ ต้องพบแพทย์ · สิวอักเสบเป็นก้อนลึก เจ็บ เป็นแผลเป็น หรือสิวขึ้นร่วมกับประจำเดือนผิดปกติ ขนดก ต้องพบแพทย์ผิวหนังหรือสูตินรีแพทย์

อ้างอิง

  1. NIH Office of Dietary Supplements. Zinc: Fact Sheet for Health Professionals.
  2. NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin A and Carotenoids: Fact Sheet for Health Professionals.
  3. Zaenglein AL, Pathy AL, Schlosser BJ, et al. Guidelines of care for the management of acne vulgaris. J Am Acad Dermatol. 2016;74(5):945-973.
  4. Cervantes J, Eber AE, Perper M, et al. The role of zinc in the treatment of acne: a review of the literature. Dermatol Ther. 2018;31(1):e12576.
  5. Dreno B, Moyse D, Alirezai M, et al. Multicenter randomized comparative double-blind controlled clinical trial of the safety and efficacy of zinc gluconate versus minocycline hydrochloride in the treatment of inflammatory acne vulgaris. Dermatology. 2001;203(2):135-140.
  6. Ozuguz P, Dogruk Kacar S, Ekiz O, et al. Evaluation of serum vitamins A and E and zinc levels according to the severity of acne vulgaris. Cutan Ocul Toxicol. 2014;33(2):99-102.
  7. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →