ถั่งเช่า vs อัชวินธา (Cordyceps vs Ashwagandha) ต่างกันยังไง? ตัวหนึ่งเป็นเห็ด อีกตัวเป็นรากสมุนไพรอินเดีย ตัวไหนเด่นเรื่องเหนื่อยง่าย ตัวไหนเรื่องเครียดนอนไม่หลับ กินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม และโทษที่ต้องรู้

ถั่งเช่ากับอัชวินธาเป็นคนละสิ่งกัน: ถั่งเช่าเป็นเห็ด (เชื้อรา) ที่งานวิจัยในคนส่วนใหญ่ดูเรื่องความทนต่อการออกกำลังกายและความเหนื่อย ส่วนอัชวินธาเป็นรากสมุนไพรอินเดียที่งานวิจัยส่วนใหญ่ดูเรื่องความเครียด ค่าคอร์ติซอล และคุณภาพการนอน · ทั้งสองมักถูกขายรวมกันในหมวด “อะแดปโตเจน” ทำให้หลายคนคิดว่าใช้แทนกันได้ แต่ถ้าปัญหาหลักคือเหนื่อยง่ายเวลาออกแรง ถั่งเช่าตรงโจทย์กว่า ถ้าเป็นเครียดสะสม หัวไม่หยุดคิด นอนหลับยาก อัชวินธาเป็นตัวที่ถูกศึกษามากกว่า · ทั้งสองไม่ใช่ยารักษาโรค และอัชวินธามีข้อควรระวังเรื่องตับและไทรอยด์ที่ต้องรู้ก่อนกิน · พื้นฐานของแต่ละตัวอ่านที่ ถั่งเช่า คืออะไร และ อัชวินธา คืออะไร

คอร์ดีเซพิน
สารเด่นของถั่งเช่า
สายพันธุ์ militaris
วิทาโนไลด์
สารเด่นของอัชวินธา
ใช้วัดมาตรฐานสารสกัด
กินคู่ได้
แต่เริ่มทีละตัว
และเช็กยาที่ใช้

บทความนี้เทียบถั่งเช่ากับอัชวินธาทีละประเด็น · เรื่องแรกคือตารางเปรียบเทียบภาพรวม · เรื่องที่สองคือสารสำคัญและที่มา · เรื่องที่สามคืองานวิจัยในคนพบอะไร · เรื่องที่สี่คือกินตอนไหนและขนาดเท่าไร · เรื่องที่ห้าคือผลข้างเคียงและยาที่ต้องระวัง · เรื่องสุดท้ายคือเลือกตัวไหน และกินคู่กันได้ไหม · ถั่งเช่าเทียบกับสมุนไพรบำรุงกำลังอีกตัวอ่านที่ ถั่งเช่า vs โสมเกาหลี

1 ตารางเปรียบเทียบ: ถั่งเช่า vs อัชวินธา

ประเด็น ถั่งเช่า (Cordyceps) อัชวินธา (Ashwagandha)
เป็นอะไร เชื้อรา (เห็ด) · Ophiocordyceps sinensis ในธรรมชาติ และ Cordyceps militaris ที่เพาะเลี้ยง รากพืช Withania somnifera วงศ์มะเขือ (Solanaceae)
ชื่อเรียกอื่น หญ้าหนอน ถั่งเช่าทิเบต ถั่งเช่าสีทอง โสมอินเดีย อัศวคันธา
สารสำคัญ คอร์ดีเซพิน อะดีโนซีน โพลีแซ็กคาไรด์ วิทาโนไลด์ (เช่น withaferin A) อัลคาลอยด์
โจทย์หลักที่ถูกศึกษาในคน ความทนต่อการออกกำลังกาย ความเหนื่อย ความเครียด ค่าคอร์ติซอล การนอน
ขนาดที่ใช้ในงานวิจัย ราว 1–3 กรัมต่อวัน (สารสกัดหรือผงเส้นใย) สารสกัดราก 250–600 มก. ต่อวัน
เวลากินที่นิยม ช่วงเช้า หรือก่อนออกกำลัง ช่วงเย็นหรือก่อนนอน หรือแบ่งเช้า-เย็น
ผลข้างเคียงที่พบ ท้องไม่สบาย ปากแห้ง คลื่นไส้ ง่วง ท้องเสีย คลื่นไส้ · พบน้อยแต่รุนแรงคือตับอักเสบ
กลุ่มที่ต้องระวังพิเศษ โรคภูมิต้านตนเอง ผู้ใช้ยากดภูมิ ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หญิงตั้งครรภ์ โรคไทรอยด์ โรคตับ ผู้ใช้ยานอนหลับหรือยากดภูมิ

ภาพรวมคือ ถั่งเช่าอยู่ฝั่ง “พลังงานเวลาออกแรง” ส่วนอัชวินธาอยู่ฝั่ง “ผ่อนคลายความเครียด” จึงไม่ได้ใช้แทนกันตรง ๆ

2 สารสำคัญและที่มาของแต่ละตัว

  • ถั่งเช่าในตลาดมี 2 กลุ่มใหญ่ กลุ่มแรกคือถั่งเช่าทิเบต (O. sinensis) ที่เก็บจากธรรมชาติซึ่งหายากและแพงมาก ผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่จึงใช้เส้นใยที่หมักเลี้ยง เช่น สายพันธุ์ Cs-4 · กลุ่มที่สองคือถั่งเช่าสีทอง (C. militaris) ที่เพาะเลี้ยงได้และมีคอร์ดีเซพินสูง
  • คอร์ดีเซพิน มีโครงสร้างคล้ายอะดีโนซีน งานในห้องทดลองศึกษาผลต่อการใช้พลังงานของเซลล์ ส่วนโพลีแซ็กคาไรด์ถูกศึกษาเรื่องภูมิคุ้มกัน ผลในหลอดทดลองยังไม่เท่ากับผลในคน
  • อัชวินธาใช้รากเป็นหลัก สารที่ใช้วัดมาตรฐานคือวิทาโนไลด์ สารสกัดยี่ห้อต่าง ๆ จึงระบุเป็นเปอร์เซ็นต์วิทาโนไลด์ บางผลิตภัณฑ์ใช้ใบร่วมด้วย ซึ่งมีองค์ประกอบต่างจากราก
  • อัชวินธาอยู่วงศ์เดียวกับมะเขือ พริก และมันฝรั่ง ผู้ที่แพ้พืชวงศ์นี้ควรระวัง
  • คำว่าอะแดปโตเจน หมายถึงสารที่เชื่อว่าช่วยให้ร่างกายปรับตัวต่อความเครียด เป็นแนวคิดจากการแพทย์ดั้งเดิม ไม่ใช่การจัดประเภททางการแพทย์ อ่านเพิ่มเรื่องอัชวินธาเทียบอะแดปโตเจนอีกตัวที่ อัชวินธา vs โรดิโอลา

3 งานวิจัยในคนพบอะไร

งานวิจัย ศึกษาอะไร ผลที่พบ ข้อจำกัด
Chen และคณะ 2010 (ถั่งเช่า Cs-4) ผู้สูงอายุสุขภาพดี กิน Cs-4 วันละ 3 กรัม 12 สัปดาห์ ค่าที่สะท้อนความทนต่อการออกกำลังกาย (เช่น จุดเปลี่ยนการหายใจ) ดีขึ้นเล็กน้อยเมื่อเทียบกับยาหลอก กลุ่มตัวอย่างเล็ก ผลไม่ได้ดีขึ้นทุกตัวชี้วัด
Hirsch และคณะ 2017 (C. militaris) ผู้ใหญ่ออกกำลังกายความหนักสูง กินสารผสมเห็ดที่มี C. militaris การกินต่อเนื่อง 3 สัปดาห์มีแนวโน้มช่วยเรื่องความทนต่อการออกกำลังหนัก เป็นสูตรผสมหลายเห็ด ระยะสั้น และผลบางค่าไม่ชัด
Chandrasekhar และคณะ 2012 (อัชวินธา) ผู้ใหญ่ที่มีความเครียด กินสารสกัดราก 300 มก. วันละ 2 ครั้ง 60 วัน คะแนนความเครียดและค่าคอร์ติซอลในเลือดลดลงมากกว่ากลุ่มยาหลอก ทำในกลุ่มเดียว ใช้สารสกัดยี่ห้อเดียว
Lopresti และคณะ 2019 (อัชวินธา) ผู้ใหญ่ที่เครียด กินสารสกัด 240 มก. ต่อวัน 60 วัน คะแนนความเครียดลดลงมากกว่ายาหลอก แต่บางแบบประเมินไม่ต่างชัดเจน ระยะสั้น กลุ่มตัวอย่างไม่ใหญ่

ข้อสรุปคือ หลักฐานของทั้งสองยังเป็นงานขนาดเล็กถึงปานกลาง อัชวินธามีจำนวนงานเรื่องความเครียดมากกว่า ส่วนถั่งเช่ามีงานเรื่องการออกกำลังกายที่ผลยังไม่สม่ำเสมอ ทั้งคู่ไม่มีหลักฐานว่ารักษาโรคได้

4 กินตอนไหน และขนาดเท่าไร

  • ถั่งเช่า นิยมกินช่วงเช้าหรือก่อนออกกำลังกาย พร้อมอาหารเพื่อลดอาการท้องไม่สบาย บางคนกินตอนเย็นแล้วตื่นตัวจนนอนยาก จึงควรเลี่ยงช่วงใกล้นอนถ้ามีอาการ อ่านละเอียดที่ ถั่งเช่า กินตอนไหนดี
  • อัชวินธา ส่วนใหญ่กินตอนเย็นหรือก่อนนอนเพราะบางคนง่วง หรือแบ่งเช้า-เย็นตามขนาดในงานวิจัย กินพร้อมอาหารเพื่อลดอาการคลื่นไส้ อ่านละเอียดที่ อัชวินธา กินตอนไหนดี
  • ประเมินผลหลัง 6–8 สัปดาห์ งานวิจัยของทั้งสองตัวส่วนใหญ่ใช้เวลา 8–12 สัปดาห์ ถ้าไม่รู้สึกต่างให้หยุด ไม่ควรเพิ่มขนาดเอง
  • อัชวินธาไม่ควรกินต่อเนื่องนานโดยไม่ประเมิน ข้อมูลความปลอดภัยเกิน 3 เดือนยังมีจำกัด หลายคนเลือกกินเป็นช่วงแล้วพัก
  • สูตรผสม ให้กินตามเวลาที่ฉลากระบุ และบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ เพื่อไม่ให้ซ้อนกันโดยไม่รู้ตัว

5 ผลข้างเคียงและยาที่ต้องระวัง

ประเด็น ถั่งเช่า อัชวินธา
อาการที่พบบ่อย ท้องไม่สบาย ท้องเสียเล็กน้อย ปากแห้ง ง่วงซึม ท้องเสีย คลื่นไส้ ปวดหัว
ตับ ไม่ใช่ประเด็นหลัก ฐานข้อมูล LiverTox ของ NIH รวบรวมรายงานตับอักเสบจากอัชวินธา พบไม่บ่อยแต่บางรายรุนแรง มักเกิดใน 2–12 สัปดาห์แรก
ไทรอยด์ ไม่ใช่ประเด็นหลัก มีรายงานว่าอาจเพิ่มระดับฮอร์โมนไทรอยด์ ผู้ที่เป็นไทรอยด์เป็นพิษหรือกินยาไทรอยด์ต้องถามแพทย์
ยาต้านการแข็งตัวของเลือด งานในห้องทดลองพบผลต่อเกล็ดเลือด ควรแจ้งแพทย์ ข้อมูลน้อย ควรแจ้งแพทย์
ยาอื่น ยากดภูมิ ยาเบาหวาน ยานอนหลับ ยาคลายกังวล ยากดภูมิ ยาเบาหวาน ยาลดความดัน
ตั้งครรภ์/ให้นมบุตร ข้อมูลไม่พอ ควรเลี่ยง ไม่แนะนำ ควรเลี่ยง

รายละเอียดเฉพาะตัวอ่านที่ โทษของถั่งเช่า และ โทษของอัชวินธา

BLB U เป็นซอฟต์เจลที่รวมสารสกัด 13 ชนิดไว้ในเม็ดเดียว — โสมเกาหลี 80 มก. ถั่งเช่า 80 มก. เห็ด 4 ชนิด (ชิตาเกะ ยามาบูชิทาเกะ ไมตาเกะ อย่างละ 80 มก. หลินจือ 50 มก.) ขิง 50 มก. พลูคาว 50 มก. เบต้ากลูแคนจากยีสต์ 90% 25 มก. และโคเอนไซม์คิวเท็น 25 มก. บนฐานน้ำมันจมูกข้าว 200 มก. น้ำมันงา 100 มก. และน้ำมันเพอริลลา 100 มก. · ระบุปริมาณสารสำคัญรายตัวบนฉลาก มีเลข อย. 26-1-10867-5-0049 และผ่านการรับรองฮาลาล · BLB U มีถั่งเช่า 80 มก. เป็นหนึ่งในสารสกัด 13 ชนิด ร่วมกับโสมเกาหลี เห็ด 4 ชนิด ขิง พลูคาว เบต้ากลูแคน และคิวเท็น · สูตรนี้ไม่มีอัชวินธา · ปริมาณถั่งเช่าในสูตรต่ำกว่าขนาดที่ใช้เดี่ยว ๆ ในงานวิจัยด้านการออกกำลังกาย (ราว 1–3 กรัมต่อวัน) จึงเป็นสูตรผสมหลายตัว ไม่ใช่ถั่งเช่าขนาดสูง · ฉลากระบุวันละ 1 ซอฟต์เจล · ผู้ที่มีโรคภูมิต้านตนเอง ใช้ยากดภูมิ ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือยาเบาหวาน ควรถามแพทย์ก่อนเริ่ม · สอบถามรายละเอียดฉลากได้ทางไลน์ @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895

6 เลือกตัวไหน และกินคู่กันได้ไหม

  • เหนื่อยง่ายเวลาเดินขึ้นบันได ออกกำลังแล้วหมดแรงเร็ว ถั่งเช่าตรงโจทย์กว่า แต่ถ้าเหนื่อยร่วมกับหอบ ใจสั่น หรือขาบวม ต้องตรวจหัวใจและปอดก่อน
  • เครียดสะสม หัวไม่หยุดคิด นอนหลับยาก อัชวินธาเป็นตัวที่ถูกศึกษามากกว่า แต่ถ้ามีอาการซึมเศร้า วิตกกังวลจนทำงานไม่ได้ ต้องพบแพทย์ ไม่ใช่เรื่องที่อาหารเสริมดูแลแทนได้
  • เพลียจากการพักผ่อนไม่พอ ทั้งสองตัวไม่ทดแทนการนอน ควรปรับเวลานอนก่อน เพราะเป็นตัวแปรที่ใหญ่ที่สุด
  • กินคู่กันได้ในคนสุขภาพดี ไม่มีรายงานว่าต้านฤทธิ์กัน แนะนำให้เริ่มทีละตัวห่างกัน 1–2 สัปดาห์ เพื่อรู้ว่าอาการไหนมาจากตัวไหน และให้ถั่งเช่าช่วงเช้า อัชวินธาช่วงเย็น
  • สูตรผสมเห็ดหลายชนิด ให้ดูปริมาณรายตัวบนฉลาก และอ่านข้อควรระวังของส่วนผสมอื่นด้วย เช่น พลูคาว (Houttuynia) คืออะไร และ CoQ10 กินตอนไหนดี

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถั่งเช่ากับอัชวินธาต่างกันยังไง?

ถั่งเช่าเป็นเห็ด (เชื้อรา) มีสารคอร์ดีเซพิน งานวิจัยในคนส่วนใหญ่ดูเรื่องความทนต่อการออกกำลังกาย ส่วนอัชวินธาเป็นรากพืชตระกูลมะเขือ มีสารวิทาโนไลด์ งานวิจัยส่วนใหญ่ดูเรื่องความเครียดและการนอน

อัชวินธาคืออะไร ใช่โสมไหม?

อัชวินธา (Ashwagandha) บางครั้งเรียกว่าโสมอินเดีย แต่ไม่ใช่โสมจริง เป็นรากของ Withania somnifera ในวงศ์มะเขือ ส่วนโสมเกาหลีคือ Panax ginseng คนละพืชกัน

ถั่งเช่ากับอัชวินธากินคู่กันได้ไหม?

ในคนสุขภาพดีกินคู่กันได้ ไม่มีรายงานว่าต้านฤทธิ์กัน แต่ควรเริ่มทีละตัว และผู้ที่ใช้ยากดภูมิ ยานอนหลับ ยาไทรอยด์ หรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด ต้องถามแพทย์ก่อน

ถั่งเช่าและอัชวินธา กินตอนไหนดี?

ถั่งเช่านิยมกินตอนเช้าหรือก่อนออกกำลังกาย อัชวินธานิยมกินตอนเย็นหรือก่อนนอน หรือแบ่งเช้า-เย็น ทั้งสองควรกินพร้อมอาหารเพื่อลดอาการท้องไม่สบาย

โทษของอัชวินธามีอะไรบ้าง?

ที่พบบ่อยคือง่วง ท้องเสีย คลื่นไส้ ที่พบน้อยแต่สำคัญคือตับอักเสบ และอาจมีผลต่อระดับฮอร์โมนไทรอยด์ หญิงตั้งครรภ์ ผู้ที่เป็นโรคตับหรือไทรอยด์ควรเลี่ยงหรือถามแพทย์ก่อน

โทษของถั่งเช่ามีอะไรบ้าง?

ส่วนใหญ่เป็นอาการท้องไม่สบาย ท้องเสีย ปากแห้ง ผู้ที่เป็นโรคภูมิต้านตนเอง ใช้ยากดภูมิ หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดควรถามแพทย์ก่อน และควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีเลข อย.

เหนื่อยง่ายควรเลือกถั่งเช่าหรืออัชวินธา?

ถ้าเหนื่อยเวลาออกแรง ถั่งเช่าตรงโจทย์กว่า ถ้าเพลียเพราะเครียดและนอนไม่พอ อัชวินธาถูกศึกษาเรื่องนี้มากกว่า แต่ถ้าเหนื่อยเรื้อรังเกิน 2–3 สัปดาห์ ควรตรวจหาสาเหตุกับแพทย์ก่อน

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • ใจสั่นรัว นอนไม่หลับหลายคืนติดกัน กระสับกระส่ายมาก หรือความดันขึ้นชัดเจนหลังเริ่มถั่งเช่าหรืออัชวินธา · ตาเหลืองตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้มเหมือนชา คันทั้งตัว ในผู้ที่กินอัชวินธา · หรือขี้หนาว ใจสั่น น้ำหนักเปลี่ยนเร็วในผู้ที่มีโรคไทรอยด์ ต้องหยุดและพบแพทย์ · ผื่นลมพิษ หายใจลำบาก ต้องโทร 1669
  • ตาเหลืองตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้มเหมือนชา คลื่นไส้เบื่ออาหารต่อเนื่อง คันทั้งตัว หรืออ่อนเพลียมากผิดปกติ ในผู้ที่กินอัชวินธา (Ashwagandha) ต้องหยุดทันทีและพบแพทย์เพื่อตรวจการทำงานของตับ เพราะมีรายงานภาวะตับอักเสบจากสมุนไพรตัวนี้ในหลายประเทศ แม้จะพบไม่บ่อยก็ตาม
  • ผู้ที่มีโรคภูมิต้านตนเอง ผู้ที่ปลูกถ่ายอวัยวะและใช้ยากดภูมิ หรือผู้ที่มีไข้ร่วมกับผื่นและหอบเหนื่อย หลังเริ่มผลิตภัณฑ์กลุ่มเห็ด-ถั่งเช่า ต้องหยุดและพบแพทย์ เพราะสารกลุ่มกระตุ้นภูมิอาจไม่เหมาะกับสภาวะเหล่านี้
  • สมุนไพรบางชนิดเร่งการทำงานของเอนไซม์ตับ ทำให้ยาที่กินอยู่มีระดับในเลือดลดลงจนไม่ได้ผล ผู้ที่ใช้ยาต้านไวรัส ยากดภูมิ ยาคุมกำเนิด ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือยาโรคหัวใจ ต้องแจ้งแพทย์และเภสัชกรก่อนเริ่มเสมอ
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • ถั่งเช่าและอัชวินธาไม่ใช่ยารักษาโรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล นอนไม่หลับเรื้อรัง หรืออาการอ่อนเพลียเรื้อรัง ผู้ที่ใช้ยาจิตเวชหรือยานอนหลับอยู่ ห้ามหยุดยาเองเพื่อเปลี่ยนมากินสมุนไพร

อ้างอิง

  1. Chen S, Li Z, Krochmal R, et al. Effect of Cs-4 (Cordyceps sinensis) on exercise performance in healthy older subjects: a double-blind, placebo-controlled trial. J Altern Complement Med. 2010;16(5):585-590
  2. Hirsch KR, Smith-Ryan AE, Roelofs EJ, Trexler ET, Mock MG. Cordyceps militaris improves tolerance to high-intensity exercise after acute and chronic supplementation. J Diet Suppl. 2017;14(1):42-53
  3. Chandrasekhar K, Kapoor J, Anishetty S. A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of ashwagandha root in reducing stress and anxiety in adults. Indian J Psychol Med. 2012;34(3):255-262
  4. Lopresti AL, Smith SJ, Malvi H, Kodgule R. An investigation into the stress-relieving and pharmacological actions of an ashwagandha (Withania somnifera) extract: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Medicine (Baltimore). 2019;98(37):e17186
  5. National Institutes of Health. LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury — Ashwagandha
  6. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Ashwagandha: Usefulness and Safety
  7. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →