กาบา (GABA) vs วาเลอเรียน (Valerian) ต่างกันยังไง? สารสื่อประสาทกับรากสมุนไพรที่ถูกขายเรื่องการนอนเหมือนกัน กลไกต่างกันตรงไหน งานวิจัยพบอะไร กินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม และโทษที่ต้องรู้

กาบา (GABA, Gamma-Aminobutyric Acid) กับ วาเลอเรียน (Valerian) เป็นสองชื่อที่เห็นบ่อยบนฉลากอาหารเสริมเรื่องการนอน แต่ เป็นสารคนละประเภท กาบาคือ สารสื่อประสาทยับยั้ง ที่สมองสร้างเองเพื่อ “ลดการกระตุ้น” ของเซลล์ประสาท ส่วนที่ใส่ในอาหารเสริมมักผลิตจากการหมักด้วยแบคทีเรียกรดแล็กติก ส่วนวาเลอเรียนคือ รากสมุนไพร ที่ใช้ในยุโรปมาหลายร้อยปี มีสารหลายชนิดที่งานในห้องทดลองพบว่าไปปรับการทำงานของระบบกาบาในสมอง พูดง่าย ๆ คือ ตัวหนึ่งเป็นสารเดี่ยว อีกตัวเป็นสมุนไพรที่มีสารผสมหลายตัว และคำถามสำคัญของกาบาคือ กินเข้าไปแล้วผ่านเข้าสมองได้แค่ไหน บทความนี้เทียบให้เห็นทีละประเด็น ตั้งแต่กลไก งานวิจัย เวลากิน ไปจนถึงผลข้างเคียงที่ต่างกัน

4 สัปดาห์
ระยะเวลาในงานกาบา 300 มก.
ในผู้มีอาการนอนไม่หลับ (Byun 2018)
2–4 สัปดาห์
ระยะที่งานวาเลอเรียน
มักใช้วัดผล
30–120 นาที
ช่วงก่อนนอนที่งานวิจัย
วาเลอเรียนมักให้กิน

บล็อกนี้มีบทความ กาบาคืออะไร · วาเลอเรียนคืออะไร · กาบา vs เมลาโทนิน · คาโมมายล์ vs วาเลอเรียน แล้ว บทความนี้เทียบกาบากับวาเลอเรียนโดยตรง · เรื่องแรกคือสองตัวนี้คืออะไร · เรื่องที่สองคือตารางเทียบ · เรื่องที่สามคือกลไกที่ต่างกัน · เรื่องที่สี่คืองานวิจัยในคน · เรื่องที่ห้าคือกินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง

1 กาบาและวาเลอเรียนคืออะไร

  • กาบา (GABA): กรดอะมิโนที่ไม่ได้ใช้สร้างโปรตีน แต่ทำหน้าที่เป็นสารสื่อประสาทยับยั้งหลักในสมอง สมองสร้างจากกลูตาเมตโดยใช้วิตามินบี 6 เป็นตัวช่วย ในอาหารพบในผักบางชนิด ข้าวกล้องงอก ชาบางประเภท และอาหารหมัก ส่วนในอาหารเสริมมักเป็นกาบาจากการหมัก
  • วาเลอเรียน (Valerian): รากValeriana officinalis มีกลิ่นแรงเฉพาะตัว สารที่งานวิจัยสนใจคือกรดวาเลอเรนิก (valerenic acid) วาลีโพเทรียตส์ และน้ำมันหอมระเหย สารสกัดแต่ละยี่ห้อมีสัดส่วนต่างกันมาก รายละเอียดที่ วาเลอเรียนคืออะไร

ความน่าสนใจคือ วาเลอเรียนเองก็มีกาบาอยู่ในราก แต่เชื่อว่าผลหลักมาจากสารอื่นที่ไปจับกับตัวรับกาบา มากกว่าจากกาบาที่อยู่ในรากโดยตรง

2 ตารางเทียบ: กาบา vs วาเลอเรียน

ประเด็น กาบา (GABA) วาเลอเรียน
ประเภท สารเดี่ยว (กรดอะมิโน/สารสื่อประสาท) สมุนไพร (รากที่มีสารหลายตัว)
ร่างกายสร้างเองได้ไหม ได้ สมองสร้างเอง ไม่ใช่สารในร่างกาย
กลไกที่เสนอ อาจส่งสัญญาณผ่านระบบประสาทลำไส้–สมอง ยังถกเถียงเรื่องผ่านเข้าสมอง กรดวาเลอเรนิกปรับการทำงานของตัวรับกาบาชนิด A (งานในห้องทดลอง)
ขนาดในงานวิจัย 100–300 มก. ต่อวัน 300–600 มก. สารสกัด ก่อนนอน
ความเร็วที่รู้สึก บางงานวัดผลใน 1 ชั่วโมง บางงานต่อเนื่องหลายสัปดาห์ มักต้องกินต่อเนื่อง 2–4 สัปดาห์
กลิ่นรส ไม่ค่อยมีกลิ่น กลิ่นแรง บางคนไม่ชอบ
ข้อควรระวังเด่น ยาลดความดัน ยานอนหลับ ง่วงตอนเช้า ยากล่อมประสาท แอลกอฮอล์ รายงานตับอักเสบที่พบน้อย

ทั้งสองตัว ไม่ใช่ยานอนหลับ ผลที่พบในงานวิจัยมีขนาดเล็กกว่ายามาก และไม่ได้ทำให้ “หลับทันที” แบบที่บางโฆษณาสื่อ

3 กลไกที่ต่างกัน: เติมสารสื่อประสาท vs ปรับตัวรับ

ประเด็นที่ถูกถามบ่อยที่สุดของกาบาคือ กินเข้าไปแล้วผ่านเข้าสมองได้ไหม สมองมีกำแพงกั้นเลือดกับสมอง (blood-brain barrier) ที่คัดกรองสาร งานทบทวนของ Boonstra และคณะ (2015) สรุปว่าข้อมูลในคนเรื่องกาบาผ่านกำแพงนี้ยังขัดแย้งกัน และเสนอว่าผลที่เห็นในบางงานอาจมาจาก การส่งสัญญาณผ่านระบบประสาทในลำไส้ หรือผ่านจุดที่กำแพงนี้บางกว่าปกติ

ส่วนวาเลอเรียน งานในห้องทดลองพบว่ากรดวาเลอเรนิก ไปจับกับตัวรับกาบาชนิด A ในตำแหน่งเฉพาะ และอาจยับยั้งการสลายกาบา คล้ายเป็นการ “ปรับระดับเสียง” ของระบบที่มีอยู่แล้ว มากกว่าการเติมกาบาเข้าไป

  • ผลเชิงปฏิบัติ: ทั้งสองตัวมีกลไกที่ยังพิสูจน์ในคนไม่ครบ และไม่มีงานที่เทียบกาบากับวาเลอเรียนหัวต่อหัวโดยตรง
  • ข้อสังเกต: เพราะวาเลอเรียนไปทำงานที่ตัวรับเดียวกับยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนบางส่วน จึงต้องระวังมากเมื่อใช้ร่วมกับยานอนหลับหรือแอลกอฮอล์

4 งานวิจัยในคน: แต่ละตัวพบอะไร

กาบา

  • Byun และคณะ (2018): ผู้ที่มีอาการนอนไม่หลับกลุ่มเล็กกินกาบาจากการหมัก 300 มก. ต่อวัน 4 สัปดาห์ พบเวลาที่ใช้กว่าจะหลับจากการตรวจการนอนสั้นลงเมื่อเทียบกับยาหลอก
  • Hepsomali และคณะ (2020): ทบทวนงานกาบาในคนเรื่องความเครียดและการนอน สรุปว่ามีหลักฐานจำกัดถึงปานกลางสำหรับการนอน แต่ งานส่วนใหญ่เล็ก หลายงานสนับสนุนโดยผู้ผลิต และใช้กาบาร่วมกับสารอื่น

วาเลอเรียน

  • Bent และคณะ (2006): วิเคราะห์อภิมาน 16 งาน พบว่าวาเลอเรียน อาจช่วยให้รู้สึกว่าคุณภาพการนอนดีขึ้น แต่ระบุว่าคุณภาพงานและการเลือกรายงานผลเป็นข้อจำกัดสำคัญ
  • Fernández-San-Martín และคณะ (2010): พบผลในการวัดจากความรู้สึก แต่ ไม่พบผลชัดในการวัดเชิงปริมาณ เช่น เวลาที่ใช้กว่าจะหลับ
  • NIH ODS: สรุปว่าหลักฐานของวาเลอเรียนเรื่องการนอนยังไม่สม่ำเสมอ

ข้อจำกัดร่วม: ทั้งสองตัวยังไม่มีงานระยะยาวขนาดใหญ่ และสารสกัดในตลาดมีปริมาณสารสำคัญแตกต่างกันมาก

5 กินตอนไหน และกินคู่กันได้ไหม

  • กาบากินตอนไหน: งานการนอนมักให้กินก่อนนอน 30–60 นาที บางคนใช้ช่วงกลางวันเพื่อผ่อนคลาย แต่ถ้ากินแล้วง่วงควรเลี่ยงก่อนขับรถ รายละเอียดที่ กาบา กินตอนไหน
  • วาเลอเรียนกินตอนไหน: ก่อนนอน 30 นาทีถึง 2 ชั่วโมง และมักต้องกินต่อเนื่อง 2–4 สัปดาห์จึงจะประเมินได้ ถ้าตื่นมามึนหัวให้ลดขนาดหรือกินเร็วขึ้น รายละเอียดที่ วาเลอเรียน กินตอนไหน
  • กินคู่กันได้ไหม: ไม่มีงานที่ศึกษาความปลอดภัยของการกินคู่โดยตรง ทั้งสองตัวอาจเสริมฤทธิ์ง่วงกันได้ จึง ไม่ควรเริ่มพร้อมกันสองตัว ควรลองทีละตัวเพื่อรู้ว่าตัวไหนเหมาะ และหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์
  • เริ่มจากพื้นฐานก่อน: เข้านอน–ตื่นเวลาเดิม งดคาเฟอีนหลังบ่าย ลดแสงจอ 1 ชั่วโมงก่อนนอน และห้องนอนมืด เย็น เงียบ มีผลต่อการนอนมากกว่าอาหารเสริม
  • สารผสมในสูตรเดียว: สูตรชงก่อนนอนบางสูตรใช้กาบาร่วมกับแอล-ธีอะนีนและผลไม้อย่างทาร์ตเชอร์รี ซึ่งเป็นแนวทางต่างจากการกินวาเลอเรียนเดี่ยว
BLE (Balance E) เป็นผงชงก่อนนอนที่รวมฟรุกโตโอลิโกแซ็กคาไรด์ 300 มก. กาบา (GABA) 100 มก. น้ำพีช 100 มก. ทาร์ตเชอร์รี 20 มก. แอล-ธีอะนีน 20 มก. พร้อมสารสกัดบิลเบอร์รี องุ่น และเสาวรส · ออกแบบมาสำหรับคนที่ใช้สายตาหนักทั้งวันแล้วอยากให้ช่วงพักผ่อนมีคุณภาพ · มีเลข อย. 10-3-05764-5-0001 และผ่านการรับรองฮาลาล · BLE มีกาบา 100 มก. ต่อซอง แต่ไม่มีวาเลอเรียนในสูตร · กาบาเป็นส่วนหนึ่งของสูตรผสมร่วมกับแอล-ธีอะนีนและทาร์ตเชอร์รี จึงไม่ควรคาดหวังผลเท่างานวิจัยกาบาเดี่ยว · ฉลากระบุให้ชงดื่มก่อนนอนวันละ 1 ซอง · ผู้ที่กินยาลดความดันหรือยานอนหลับควรปรึกษาแพทย์ก่อน

6 โทษ ผลข้างเคียง และใครต้องระวัง

  • กาบา: ที่พบได้คือง่วง ปวดหัว ท้องไส้ไม่สบาย บางคนรู้สึกซ่าหรือชาเล็กน้อยเมื่อกินขนาดสูง และอาจลดความดันเล็กน้อย ผู้ที่กินยาลดความดันควรระวัง อ่านเพิ่มที่ โทษของกาบา
  • วาเลอเรียน: ปวดหัว เวียนหัว ท้องไส้ปั่นป่วน มึนหรือง่วงตอนเช้า มีรายงานตับอักเสบในผู้ใช้บางราย (มักเป็นสูตรผสมหลายสมุนไพร) และผู้ที่ใช้นานแล้วหยุดทันทีบางรายมีอาการกระสับกระส่าย
  • ห้ามผสมกับยานอนหลับ ยาคลายกังวล และแอลกอฮอล์: โดยเฉพาะวาเลอเรียน เพราะอาจเสริมฤทธิ์กดประสาท
  • ก่อนผ่าตัด: แจ้งแพทย์ว่ากินวาเลอเรียน เพราะอาจมีผลร่วมกับยาระงับความรู้สึก
  • หญิงตั้งครรภ์ ให้นมบุตร และเด็กเล็ก: ข้อมูลความปลอดภัยไม่พอ ไม่ควรใช้
  • ผู้ที่มีโรคตับ: ไม่ควรใช้วาเลอเรียนโดยไม่ปรึกษาแพทย์

สอบถามรายละเอียดสูตรได้ที่ LINE @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

กาบา กับ วาเลอเรียน ต่างกันยังไง?

กาบาเป็นสารสื่อประสาทยับยั้งที่ร่างกายสร้างเอง ส่วนวาเลอเรียนเป็นรากสมุนไพรที่มีสารหลายชนิด ซึ่งงานในห้องทดลองพบว่าไปปรับการทำงานของตัวรับกาบา ตัวหนึ่งเป็นสารเดี่ยว อีกตัวเป็นสมุนไพร

กาบา vs วาเลอเรียน ตัวไหนช่วยเรื่องการนอนมากกว่า?

ยังไม่มีงานเทียบหัวต่อหัว งานของทั้งสองตัวพบผลขนาดเล็ก ส่วนใหญ่วัดจากความรู้สึก และมีข้อจำกัดด้านคุณภาพงาน ควรลองทีละตัวพร้อมปรับพฤติกรรมการนอน

กินกาบาแล้วเข้าสมองได้จริงไหม?

ยังถกเถียงกันอยู่ งานทบทวนสรุปว่าข้อมูลในคนยังขัดแย้ง และผลที่พบบางงานอาจมาจากการส่งสัญญาณผ่านระบบประสาทในลำไส้มากกว่ากาบาเข้าสมองโดยตรง

กินกาบาคู่กับวาเลอเรียนได้ไหม?

ไม่มีงานศึกษาความปลอดภัยของการกินคู่โดยตรง และอาจเสริมฤทธิ์ง่วงกัน ควรลองทีละตัว ไม่ผสมกับแอลกอฮอล์หรือยานอนหลับ และปรึกษาแพทย์ถ้ากินยาประจำ

กาบาและวาเลอเรียน กินตอนไหนดี?

กาบามักกินก่อนนอน 30–60 นาที ส่วนวาเลอเรียนกินก่อนนอน 30 นาทีถึง 2 ชั่วโมง และมักต้องกินต่อเนื่อง 2–4 สัปดาห์จึงจะประเมินได้

โทษของวาเลอเรียนมีอะไรบ้าง?

ที่พบได้คือปวดหัว เวียนหัว ท้องไส้ปั่นป่วน มึนตอนเช้า มีรายงานตับอักเสบที่พบน้อย และห้ามใช้ร่วมกับยานอนหลับ ยาคลายกังวล หรือแอลกอฮอล์

กินกาบาทุกวันได้ไหม ติดไหม?

งานวิจัยส่วนใหญ่ใช้ต่อเนื่องไม่เกินหลายสัปดาห์ ยังไม่มีรายงานการติดแบบยานอนหลับ แต่ข้อมูลระยะยาวยังน้อย ถ้านอนไม่หลับเกิน 3 สัปดาห์ควรพบแพทย์

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • กาบาและวาเลอเรียนเป็นสารในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ได้รักษาโรคนอนไม่หลับ โรควิตกกังวล หรือโรคทางจิตเวช และไม่ใช่ยานอนหลับ · งานวิจัยของทั้งสองตัวส่วนใหญ่วัดผลจากความรู้สึกของผู้ร่วมวิจัย และผลที่พบมีขนาดเล็ก · ผู้ที่ใช้ยานอนหลับหรือยาจิตเวชห้ามหยุดยาหรือเปลี่ยนมาใช้อาหารเสริมแทนเอง
  • ไม่มีสารอาหารใดที่ใช้แทนการนอน — การนอนไม่พอสะสมมีผลต่อความปลอดภัยในการขับขี่และการทำงานโดยตรง
  • ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • นอนไม่หลับติดต่อกันเกิน 3 สัปดาห์ นอนกรนเสียงดังหรือหยุดหายใจขณะหลับ ง่วงจนเผลอหลับขณะขับรถ หรืออารมณ์เศร้า หมดความสนใจในสิ่งที่เคยชอบร่วมกับนอนไม่หลับเกิน 2 สัปดาห์ ต้องพบแพทย์เพื่อประเมิน · ตาเหลือง ตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม หรือปวดท้องด้านขวาบน หลังกินวาเลอเรียน ต้องหยุดและพบแพทย์ทันที · ง่วงซึมมากผิดปกติเมื่อกินร่วมกับแอลกอฮอล์หรือยานอนหลับ ห้ามขับรถและต้องปรึกษาแพทย์

อ้างอิง

  1. Hepsomali P, Groeger JA, Nishihira J, Scholey A. Effects of oral gamma-aminobutyric acid (GABA) administration on stress and sleep in humans: a systematic review. Front Neurosci. 2020;14:923.
  2. Byun JI, Shin YY, Chung SE, Shin WC. Safety and efficacy of gamma-aminobutyric acid from fermented rice germ in patients with insomnia symptoms: a randomized, double-blind trial. J Clin Neurol. 2018;14(3):291-295.
  3. Boonstra E, de Kleijn R, Colzato LS, et al. Neurotransmitters as food supplements: the effects of GABA on brain and behavior. Front Psychol. 2015;6:1520.
  4. Bent S, Padula A, Moore D, Patterson M, Mehling W. Valerian for sleep: a systematic review and meta-analysis. Am J Med. 2006;119(12):1005-1012.
  5. Fernández-San-Martín MI, Masa-Font R, Palacios-Soler L, et al. Effectiveness of Valerian on insomnia: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Sleep Med. 2010;11(6):505-511.
  6. NIH Office of Dietary Supplements. Valerian: Fact Sheet for Health Professionals.
  7. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →