สารสกัดกุหลาบ (Rose Extract) กับโรสฮิป (Rose Hip) เป็นคนละส่วนของพืชคนละชนิด และมีสารสำคัญคนละกลุ่ม · สารสกัดกุหลาบ ส่วนใหญ่สกัดจากกลีบดอกกุหลาบมอญ (Rosa damascena) มีโพลีฟีนอลกลุ่มฟลาโวนอยด์ แอนโทไซยานิน แทนนิน และน้ำมันหอมระเหย (ซิโทรเนลลอล เจอรานิออล) งานวิจัยที่มีมุ่งที่ผิว การผ่อนคลาย อารมณ์ และการดูแลผู้หญิง · โรสฮิป คือผลสุกสีแดงของกุหลาบป่า (Rosa canina) มีวิตามินซีสูงมาก แคโรทีนอยด์ และกาแลคโตลิพิด (GOPO) ซึ่งถูกศึกษาเรื่องข้อและการอักเสบ ในการวิเคราะห์รวมของ Christensen และคณะ (2008) · ข้อสรุปคือ ต้องการวิตามินซีจากธรรมชาติหรือดูแลข้อ เลือกโรสฮิป · ต้องการโพลีฟีนอลเพื่อผิวและความสดชื่นในสูตรดูแลผู้หญิง เลือกสารสกัดกุหลาบ และกินคู่กันได้เพราะไม่ซ้อนกัน · ถ้ายังไม่รู้จักสารสกัดกุหลาบ อ่านพื้นฐานก่อนที่ สารสกัดกุหลาบ คืออะไร
โพลีฟีนอล + น้ำมันหอมระเหย
วิตามินซี + กาแลคโตลิพิด
กินคู่กันได้
บทความนี้เทียบสองตัวนี้โดยตรง ส่วนการเทียบโรสฮิปกับผลไม้วิตามินซีอื่นอ่านที่ โรสฮิป vs อะเซโรลาเชอร์รี · เรื่องแรกคือตารางเทียบแบบเห็นภาพ · เรื่องที่สองคือมาจากพืชเดียวกันไหม และสารสำคัญต่างกันตรงไหน · เรื่องที่สามคือหลักฐานในคนของแต่ละตัว · เรื่องที่สี่คือตัวไหนเหมาะกับใคร · เรื่องที่ห้าคือกินคู่กันได้ไหม และอ่านฉลากอย่างไร · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง
1 ตารางเทียบ: สารสกัดกุหลาบ vs โรสฮิป
| หัวข้อ | สารสกัดกุหลาบ (Rose Extract) | โรสฮิป (Rose Hip) |
|---|---|---|
| พืชต้นทาง | กุหลาบมอญ Rosa damascena (บางสูตรใช้ R. centifolia / R. rugosa) | กุหลาบป่า Rosa canina เป็นหลัก |
| ส่วนที่ใช้ | กลีบดอก | ผลสุก (เนื้อผลและเปลือก มักเอาเมล็ดและขนออก) |
| สารสำคัญ | ฟลาโวนอยด์ (เคอร์ซิทิน เคมเฟอรอล) แอนโทไซยานิน แทนนิน กรดแกลลิก น้ำมันหอมระเหย | วิตามินซี แคโรทีนอยด์ (ไลโคปีน เบต้าแคโรทีน) กาแลคโตลิพิด GOPO กรดไขมัน โพลีฟีนอล |
| วิตามินซี | ต่ำ ไม่ใช่จุดขาย | สูงมาก ประมาณ 400–1,250 มก./100 ก. ผลแห้ง ขึ้นกับพันธุ์และการแปรรูป |
| งานวิจัยในคนมุ่งที่ | ผิว อารมณ์ ความผ่อนคลาย อาการปวดประจำเดือน (ส่วนใหญ่เป็นงานเล็กและใช้น้ำมันหอม/ชา) | ข้อเสื่อมและการอักเสบ (meta-analysis 2008) ไขมันในเลือดและผิว (งานเล็ก) |
| ขนาดที่ใช้ในงานวิจัย | ไม่มีมาตรฐาน · สารสกัดหลักร้อยมิลลิกรัมในสูตรรวม | ผงผล 2.5–5 ก./วัน หรือสารสกัดมาตรฐาน |
| รูปแบบที่พบ | แคปซูลสูตรรวมผู้หญิง ชา น้ำกุหลาบ น้ำมันหอม | ชา ผง แคปซูล น้ำมันโรสฮิปทาผิว (จากเมล็ด) |
| รสและกลิ่น | หอมดอกไม้ ฝาดเล็กน้อย | เปรี้ยวอมหวาน ไม่หอมดอกไม้ |
สรุปสั้น ๆ คือ สารสกัดกุหลาบ = “ดอกไม้” ที่เด่นเรื่องโพลีฟีนอลและกลิ่นหอม · โรสฮิป = “ผลไม้” ที่เด่นเรื่องวิตามินซีและสารดูแลข้อ ชื่อคล้ายกันแต่ไม่ใช่ของทดแทนกัน
2 มาจากพืชเดียวกันไหม และสารสำคัญต่างกันตรงไหน
ทั้งคู่อยู่ในสกุล Rosa แต่คนละชนิดและคนละส่วน · กุหลาบที่ปลูกเพื่อกลีบและน้ำมันหอมคือกุหลาบมอญ Rosa damascena ซึ่งปลูกมากในอิหร่าน ตุรกี และบัลแกเรีย · ส่วนโรสฮิปที่ใช้ในอาหารเสริมเกือบทั้งหมดมาจากกุหลาบป่า Rosa canina ในยุโรปและชิลี เพราะให้ผลดก เนื้อหนา และวิตามินซีสูง
- กลีบดอก สะสมสารสีและสารหอมเพื่อดึงดูดแมลง จึงเต็มไปด้วยแอนโทไซยานิน ฟลาโวนอยด์ และน้ำมันหอมระเหย (การทบทวนของ Boskabady และคณะ 2011 รวบรวมสารกลุ่มนี้ไว้กว่า 90 ชนิด) · วิตามินซีในกลีบมีน้อย
- ผลสุก สะสมวิตามินและสารอาหารเพื่อเมล็ด จึงมีวิตามินซี แคโรทีนอยด์ และกาแลคโตลิพิดชนิด GOPO ซึ่งเป็นสารที่ถูกนำไปศึกษาเรื่องเซลล์อักเสบ (การทบทวนของ Mármol และคณะ 2017)
- น้ำมันโรสฮิป ที่ใช้ทาผิวสกัดจากเมล็ดในผล มีกรดไลโนเลอิกและไลโนเลนิก เป็นอีกคนละเรื่องกับน้ำมันกุหลาบ (rose otto) ที่กลั่นจากกลีบและใช้ในน้ำหอม
เพราะสารสำคัญคนละกลุ่ม การอ่านฉลากจึงต้องดูให้ชัดว่าเขียน “Rose Extract / Rosa damascena” หรือ “Rose Hip / Rosa canina” — ผลิตภัณฑ์หลายตัวใช้รูปดอกกุหลาบบนกล่องทั้งที่ข้างในเป็นโรสฮิป
3 หลักฐานในคนของแต่ละตัว: อ่านให้พอดีกับความจริง
| หัวข้อ | สารสกัดกุหลาบ | โรสฮิป |
|---|---|---|
| ข้อและการอักเสบ | งานในคนแทบไม่มี | Christensen และคณะ (2008) วิเคราะห์รวม 3 RCT ผงโรสฮิป 5 ก./วัน พบคะแนนปวดดีขึ้นเล็กน้อยถึงปานกลางในผู้ที่มีข้อเสื่อม · เป็นหลักฐานที่ดีที่สุดของโรสฮิป แต่งานยังน้อยและสั้น |
| ผิว | งานทดลองในหลอดทดลองและงานเล็กในคนเรื่องสารต้านอนุมูลอิสระจากกลีบ · น้ำกุหลาบใช้เป็นโทนเนอร์มานาน | งานเล็กในคนพบว่าผงโรสฮิป 3 ก./วัน 8 สัปดาห์ สัมพันธ์กับความชุ่มชื้นและริ้วรอยที่ดีขึ้นเล็กน้อย (Phetcharat 2015) |
| อารมณ์และการผ่อนคลาย | งานส่วนใหญ่ใช้น้ำมันหอมระเหยหรือสูดดม พบความผ่อนคลายและคุณภาพการนอนที่ดีขึ้นเล็กน้อยในกลุ่มเล็ก · การกินสารสกัดมีข้อมูลน้อย | ไม่ใช่เป้าหมายของงานวิจัย |
| ผู้หญิง / ประจำเดือน | งานในอิหร่านหลายชิ้นพบว่าชาหรือสารสกัดกุหลาบมอญสัมพันธ์กับอาการปวดประจำเดือนที่เบาลง เป็นงานขนาดเล็ก | ไม่มีงานเฉพาะ |
| วิตามินซี | ไม่ใช่แหล่งวิตามินซี | เป็นแหล่งวิตามินซีจากธรรมชาติที่ดี แต่ปริมาณต่อแคปซูลมักต่ำกว่าฉลากผงผลแห้งมาก ต้องอ่านปริมาณต่อหน่วยบริโภค |
ข้อสังเกตที่สำคัญคือ หลักฐานทั้งสองฝั่งยังเป็นงานขนาดเล็ก ไม่มีตัวใด “พิสูจน์แล้ว” ในระดับที่ใช้แทนการรักษา และงานโรสฮิปเรื่องข้อใช้ผงผลขนาด 5 กรัม ซึ่งมากกว่าแคปซูลทั่วไปหลายเท่า
4 ตัวไหนเหมาะกับใคร
- ต้องการวิตามินซีจากธรรมชาติในรูปผงหรือชา → โรสฮิป · เทียบกับผลไม้วิตามินซีอื่นที่ โรสฮิป vs อะเซโรลา
- ดูแลข้อที่ตึงหรือปวดตามวัย → โรสฮิป (ผง 2.5–5 ก./วัน ตามงานวิจัย) ร่วมกับการพบแพทย์ถ้าปวดต่อเนื่อง
- ผู้หญิงที่ต้องการสูตรดูแลผิว ความสดชื่น และสมดุลร่างกายในเม็ดเดียว → สารสกัดกุหลาบ ซึ่งมักอยู่ร่วมกับสมุนไพรผู้หญิงตัวอื่น · ดูเวลากินที่ สารสกัดกุหลาบ กินตอนไหนดี
- ไวต่อกลิ่นหอม หรือไม่ชอบรสฝาด → โรสฮิป เพราะไม่มีน้ำมันหอมระเหยและรสเปรี้ยวอมหวาน
- กรดไหลย้อน แสบท้องง่าย → สารสกัดกุหลาบในแคปซูล เพราะโรสฮิปเปรี้ยวและมีวิตามินซีสูง อาจระคายกระเพาะเมื่อกินผงปริมาณมาก
- เคยเป็นนิ่วออกซาเลต → ระวังโรสฮิปขนาดสูง เพราะวิตามินซีปริมาณมากเพิ่มออกซาเลตในปัสสาวะ
5 กินคู่กันได้ไหม และอ่านฉลากอย่างไร
กินคู่กันได้ เพราะสารสำคัญคนละกลุ่ม ไม่ซ้อนปริมาณและไม่มีรายงานปฏิกิริยาต่อกัน · คนที่กินสูตรรวมผู้หญิงที่มีสารสกัดกุหลาบอยู่แล้ว และต้องการวิตามินซีเพิ่ม สามารถเติมโรสฮิปหรือผลไม้วิตามินซีอื่นได้โดยรวมปริมาณวิตามินซีทุกแหล่งไม่ให้เกิน 2,000 มก./วัน
- ชื่อวิทยาศาสตร์บนฉลาก คือตัวตัดสิน — Rosa damascena หรือ R. centifolia = กลีบดอก · Rosa canina = ผลโรสฮิป
- ส่วนที่ใช้ ฉลากที่ดีจะระบุ petal/flower หรือ fruit/hip
- ปริมาณต่อหน่วยบริโภค สารสกัดกุหลาบในสูตรรวมมักอยู่ที่หลักร้อยมิลลิกรัม ส่วนโรสฮิปที่หวังผลเรื่องข้อตามงานวิจัยต้องเป็นผงหลายกรัม แคปซูล 500 มก. เพียงเม็ดเดียวจึงไม่ใช่ขนาดเดียวกับงานวิจัย
- วิตามินซีของโรสฮิป สลายตัวตามความร้อนและเวลา ผลิตภัณฑ์ที่ระบุปริมาณวิตามินซีจริงต่อหน่วยบริโภคน่าเชื่อถือกว่าที่เขียนแค่ “วิตามินซีสูงกว่าส้ม”
- ชากุหลาบ/น้ำกุหลาบ ให้โพลีฟีนอลน้อยกว่าสารสกัดมาก เป็นเครื่องดื่มมากกว่าอาหารเสริม
6 โทษและใครต้องระวัง
| หัวข้อ | สารสกัดกุหลาบ | โรสฮิป |
|---|---|---|
| ผลข้างเคียงที่พบ | พบน้อย · บางคนคลื่นไส้จากกลิ่นหอม หรือท้องผูกเล็กน้อยจากแทนนิน | แสบท้อง ท้องเสีย เมื่อกินผงปริมาณมาก (วิตามินซีสูง) · ชาโรสฮิปที่ไม่กรองขนอาจระคายคอ |
| การแพ้ | พบน้อย ผู้ที่แพ้เกสรดอกไม้หรือน้ำหอมกุหลาบควรระวัง | พบน้อย |
| ยาที่ต้องระวัง | ข้อมูลน้อย · ผู้ที่ใช้ยาฮอร์โมนหรือยานอนหลับควรถามแพทย์ | วิตามินซีขนาดสูงรบกวนผลตรวจบางชนิด เพิ่มการดูดซึมธาตุเหล็กและอะลูมิเนียม · ผู้ใช้วาร์ฟารินควรแจ้งแพทย์ |
| กลุ่มที่ต้องถามแพทย์ก่อน | ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ผู้ใช้ยาฮอร์โมน | ผู้เคยเป็นนิ่วออกซาเลต โรคไต ธาตุเหล็กเกิน ตั้งครรภ์ |
ทั้งสองตัวไม่ใช่ยา ไม่ใช่ฮอร์โมน และไม่ใช้แทนการรักษาข้อหรือการดูแลวัยทองของแพทย์ · อ่านผลข้างเคียงของสารสกัดกุหลาบโดยละเอียดที่ โทษของสารสกัดกุหลาบ
7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
สารสกัดกุหลาบกับโรสฮิปต่างกันยังไง?
สารสกัดกุหลาบมาจากกลีบดอกกุหลาบมอญ เด่นที่โพลีฟีนอลและน้ำมันหอมระเหย ส่วนโรสฮิปคือผลสุกของกุหลาบป่า เด่นที่วิตามินซีและกาแลคโตลิพิด เป็นคนละพืช คนละส่วน และงานวิจัยคนละเรื่อง
โรสฮิปคือกุหลาบไหม?
เป็นผลของต้นกุหลาบป่า (Rosa canina) จึงอยู่ในสกุลกุหลาบ แต่ไม่ใช่กลีบดอกและไม่ใช่ชนิดเดียวกับกุหลาบมอญที่ใช้ทำสารสกัดกุหลาบ
ตัวไหนวิตามินซีสูงกว่า?
โรสฮิปสูงกว่ามาก ผลแห้ง 100 กรัมมีวิตามินซีราว 400–1,250 มก. ส่วนกลีบกุหลาบมีวิตามินซีน้อยและไม่ใช่จุดขาย
สารสกัดกุหลาบกับโรสฮิป ตัวไหนดีกับผิว?
ทั้งคู่มีงานขนาดเล็ก สารสกัดกุหลาบเด่นที่โพลีฟีนอลต้านอนุมูลอิสระ โรสฮิปมีงานผงผล 3 ก./วัน 8 สัปดาห์ที่พบความชุ่มชื้นดีขึ้นเล็กน้อย ไม่มีตัวใดพิสูจน์ชัดเจน
โรสฮิปช่วยเรื่องข้อจริงไหม?
การวิเคราะห์รวม 3 RCT ปี 2008 พบว่าผงโรสฮิป 5 ก./วัน สัมพันธ์กับคะแนนปวดข้อที่ดีขึ้นเล็กน้อยถึงปานกลาง เป็นหลักฐานขั้นต้น ไม่ใช้แทนการรักษา และแคปซูลเล็กไม่ใช่ขนาดเดียวกับงานวิจัย
สารสกัดกุหลาบกับโรสฮิปกินคู่กันได้ไหม?
ได้ เพราะสารสำคัญคนละกลุ่ม ไม่ซ้อนปริมาณ ควรรวมวิตามินซีจากทุกแหล่งไม่ให้เกิน 2,000 มก./วัน และผู้ที่กินยาประจำควรถามเภสัชกร
ดูฉลากยังไงว่าเป็นกุหลาบหรือโรสฮิป?
ดูชื่อวิทยาศาสตร์ Rosa damascena หรือ R. centifolia คือกลีบดอก Rosa canina คือผลโรสฮิป และดูคำว่า petal/flower หรือ fruit/hip พร้อมปริมาณต่อหน่วยบริโภค
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
- ผื่นลมพิษ ปากบวม หายใจลำบากหลังกินสารสกัดกุหลาบหรือโรสฮิป (พบน้อย) ให้หยุดและพบแพทย์ ถ้าหายใจลำบากให้โทร 1669 · เลือดออกผิดปกติทางช่องคลอดหลังหมดประจำเดือน ต้องพบแพทย์ ไม่ใช่เรื่องของสมุนไพร
- ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
- ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
- สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
- สารสกัดกุหลาบและโรสฮิปไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทนและไม่ใช่ยารักษาข้อ งานวิจัยในคนยังมีขนาดเล็ก อาการวัยทองหรือปวดข้อที่รบกวนชีวิตควรพบแพทย์ ไม่ใช่เพิ่มขนาดสมุนไพรเอง
อ้างอิง
- Christensen R, Bartels EM, Altman RD, Astrup A, Bliddal H. Does the hip powder of Rosa canina (rosehip) reduce pain in osteoarthritis patients? — a meta-analysis of randomized controlled trials. Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(9):965-972
- Boskabady MH, Shafei MN, Saberi Z, Amini S. Pharmacological effects of Rosa damascena. Iran J Basic Med Sci. 2011;14(4):295-307
- Mármol I, Sánchez-de-Diego C, Jiménez-Moreno N, Ancín-Azpilicueta C, Rodríguez-Yoldi MJ. Therapeutic applications of rose hips from different Rosa species. Int J Mol Sci. 2017;18(6):1137
- Phetcharat L, Wongsuphasawat K, Winther K. The effectiveness of a standardized rose hip powder, containing seeds and shells of Rosa canina, on cell longevity, skin wrinkles, moisture, and elasticity. Clin Interv Aging. 2015;10:1849-1856
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin C — Fact Sheet for Health Professionals
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: อาหารเสริมวัยทอง ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไรให้ปลอดภัย 👉
