เซซามิน (Sesamin) ในงาคืออะไร? ลิกแนนที่งานวิจัยสนใจเรื่องไขมันและตับ

เซซามินเป็นสารกลุ่มลิกแนนที่พบในเมล็ดงา และเป็นสารที่ทำให้น้ำมันงามีความคงตัวสูงกว่าน้ำมันพืชหลายชนิด · บทความนี้อธิบายว่าเซซามินคืออะไร ต่างจาก “น้ำมันงา” ทั่วไปอย่างไร งานวิจัยไปถึงไหน และควรอ่านฉลากตรงไหนก่อนตัดสินใจ

งาเป็นวัตถุดิบที่คนไทยคุ้นเคยจนแทบไม่คิดว่ามีอะไรน่าศึกษา · แต่ในเมล็ดงามีสารกลุ่มลิกแนนอยู่หลายตัว โดยตัวที่ถูกศึกษามากที่สุดคือเซซามิน ซึ่งเป็นสารที่ช่วยชะลอการเกิดออกซิเดชันของน้ำมัน ทำให้น้ำมันงาเก็บได้นานกว่าน้ำมันพืชทั่วไป · ประเด็นที่ต้องระวังคือ ปริมาณเซซามินในน้ำมันงาที่ขายทั่วไปกับในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่สกัดเข้มข้นนั้นห่างกันมาก และงานวิจัยส่วนใหญ่ใช้ปริมาณที่การกินอาหารปกติไปไม่ถึง

1 เซซามินคืออะไรในทางเคมี

• เป็นลิกแนน (lignan) — สารพฤกษเคมีที่เกิดจากหน่วยฟีนิลโพรพานอยด์สองหน่วยเชื่อมกัน พบในเมล็ดพืชหลายชนิด
• ละลายในไขมัน จึงติดมากับน้ำมันงามากกว่าจะละลายน้ำ
• ในเมล็ดงายังมีลิกแนนตัวอื่น เช่น เซซาโมลิน เซซามอล และเซซาโมลินอล ซึ่งเปลี่ยนรูปกันได้ระหว่างการคั่วและการสกัด
• ปริมาณต่างกันตามสายพันธุ์และวิธีผลิต — งาดำ งาขาว งาคั่ว งาสกัดเย็น ให้ปริมาณลิกแนนไม่เท่ากัน

2 งานวิจัยศึกษาอะไรบ้าง

• ส่วนใหญ่เป็นการศึกษาในสัตว์ทดลองและในหลอดทดลอง ที่ดูผลต่อเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการเผาผลาญไขมันในตับ
• การทดลองในคนมีอยู่บ้าง ส่วนใหญ่ขนาดเล็ก ระยะสั้น และวัดตัวชี้วัดทางห้องปฏิบัติการ เช่น ระดับไขมันในเลือดหรือดัชนีความเครียดออกซิเดชัน
• ผลยังไม่สอดคล้องกันพอจะสรุป และไม่มีหน่วยงานกำกับดูแลใดรับรองข้อความเชิงรักษาโรคสำหรับเซซามิน
• ที่พูดได้ตามกฎหมายไทย คือเป็นสารพฤกษเคมีจากเมล็ดงาที่ใช้เป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร · ห้ามอ้างว่าลดไขมันในเลือดหรือรักษาไขมันพอกตับ

3 น้ำมันงาในครัวกับสารสกัดเซซามิน ต่างกันแค่ไหน

• น้ำมันงาปรุงอาหาร ให้ไขมันไม่อิ่มตัวและลิกแนนปริมาณหนึ่ง แต่ไม่ได้ระบุปริมาณเซซามินไว้บนฉลาก
• น้ำมันงาคั่วหอมที่ใช้แต่งกลิ่น มักใช้ปริมาณน้อยมากต่อมื้อ จึงได้ลิกแนนน้อยตามไปด้วย
• สารสกัดเข้มข้น จะระบุเป็น “Sesamin xx มก.” ต่อหน่วยบริโภค ซึ่งเป็นตัวเลขที่เทียบกับงานวิจัยได้จริง
• ข้อควรรู้เรื่องพลังงาน — น้ำมันทุกชนิดให้พลังงานสูง การเทน้ำมันงาเพิ่มเพื่อหวังลิกแนนจึงไม่ใช่วิธีที่คุ้ม
• 4 เกณฑ์ที่ใช้เทียบได้จริง — (1) สารสกัดที่มีเครื่องหมายการค้า ™/® (2) ปริมาณเต็มโดสตามงานวิจัยอ้างอิง (3) มีเลข อย. (4) ผ่านการรับรองฮาลาล

4 ใครควรระวัง

• ผู้ที่แพ้งา — งาเป็นสารก่อภูมิแพ้ที่กฎหมายหลายประเทศบังคับให้แสดงบนฉลาก อาการแพ้อาจรุนแรงได้
• ผู้ที่กินยาลดความดันหรือยาลดไขมัน ควรแจ้งแพทย์ เพราะมีข้อกังวลทางทฤษฎีเรื่องผลเสริมฤทธิ์
• ผู้ที่มีภาวะไขมันในเลือดสูงหรือไขมันพอกตับ ต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์ ไม่ใช้อาหารเสริมแทนการรักษาและการปรับอาหาร
• สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ข้อมูลความปลอดภัยของสารสกัดเข้มข้นยังจำกัด ควรปรึกษาแพทย์ก่อน

5 จะได้ประโยชน์จากงาอย่างสมเหตุสมผลได้อย่างไร

• มองงาเป็นอาหาร ไม่ใช่ยา — โรยงาบนข้าว สลัด หรือผัก ได้ทั้งไขมันดี ใยอาหาร แคลเซียม และแมกนีเซียม
• บดก่อนกินจะดูดซึมดีขึ้น เพราะเปลือกเมล็ดงาแข็งและมักผ่านทางเดินอาหารไปทั้งเมล็ด
• เลือกน้ำมันสกัดเย็นและเก็บให้พ้นแสง เพื่อรักษาคุณภาพของไขมันไม่อิ่มตัว
• ถ้าจะเสริมในรูปแคปซูล ให้ดูปริมาณเซซามินต่อวัน ดูเลข อย. และดูว่าซ้ำซ้อนกับน้ำมันที่กินอยู่แล้วหรือไม่

6 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

งาดำกับงาขาว ตัวไหนมีเซซามินมากกว่า

รายงานที่มีให้ผลไม่แน่นอน ขึ้นกับสายพันธุ์และแหล่งปลูกมากกว่าสีของเมล็ด · สิ่งที่ต่างชัดเจนกว่าคือสารสีในเปลือกงาดำ ซึ่งเป็นคนละกลุ่มสารกับลิกแนน · ถ้าต้องการปริมาณเซซามินที่แน่นอน ต้องดูจากฉลากผลิตภัณฑ์ที่ระบุตัวเลข

กินงาแทนอาหารเสริมโอเมก้า-3 ได้ไหม

ได้ไม่ครบ · งาให้กรดไขมันไม่อิ่มตัวเป็นหลักในกลุ่มโอเมก้า-6 ส่วนโอเมก้า-3 สายสั้น (ALA) พบมากในเมล็ดแฟลกซ์ เมล็ดเจีย และถั่วดาวอินคา · ถ้าต้องการ EPA/DHA ต้องมาจากปลาทะเลหรือสาหร่าย

คั่วงาแล้วเซซามินหายไหม

การคั่วทำให้ลิกแนนบางตัวเปลี่ยนรูป เช่น เซซาโมลินเปลี่ยนเป็นเซซามอล ซึ่งยังเป็นสารต้านออกซิเดชันเช่นกัน · การคั่วไฟแรงเกินไปนาน ๆ ทำให้คุณภาพน้ำมันแย่ลง จึงควรคั่วพอหอม

กินเซซามินตอนไหนดี

ตามที่ฉลากระบุ · เนื่องจากละลายในไขมัน การกินพร้อมมื้อที่มีไขมันจะเหมาะกว่าการกินตอนท้องว่าง · ไม่ควรกินเกินปริมาณที่ระบุ และควรประเมินร่วมกับน้ำมันหรืออาหารเสริมตัวอื่นที่กินอยู่

อ้างอิง

1. Namiki M — Nutraceutical functions of sesame: A review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition.
2. Wu JH, et al. — Sesame ingestion affects sex hormones, antioxidant status and blood lipids. Journal of Nutrition.
3. Dalibalta S, et al. — Health benefits of sesamin on cardiovascular disease and its associated risk factors. Saudi Pharmaceutical Journal.
4. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: โอเมก้า 3 ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไร 👉