ปวดสะบักหรือปวดใต้สะบักเป็นอาการที่พบบ่อยมากในคนทำงานหน้าจอ ขับรถนาน และคนที่ก้มดูมือถือทั้งวัน กล้ามเนื้อที่ยึดสะบักไว้กับกระดูกสันหลัง เช่น กล้ามเนื้อรอมบอยด์และทราพีเซียสส่วนกลาง ต้องทำงานค้างเมื่อไหล่ห่อและคอยื่น จนล้าและเกิดจุดกดเจ็บ แนวทางเวชปฏิบัติด้านปวดคอของ JOSPT (Blanpied et al., 2017) ให้น้ำหนักกับการออกกำลังและการดูแลแบบกระตือรือร้น และการทดลองของ Andersen และคณะ (2008) พบว่าการฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อคอและไหล่ลดอาการปวดในพนักงานออฟฟิศได้ชัดกว่าการออกกำลังทั่วไป อย่างไรก็ตาม ปวดสะบักบางแบบไม่ใช่กล้ามเนื้อ เช่น ปวดร้าวจากกระดูกคอ หรืออาการร้าวจากหัวใจ ปอด และถุงน้ำดี บทความนี้อธิบายสาเหตุ วิธีแยก วิธีดูแลตัวเอง ท่ายืดและออกกำลัง บทบาทจริงของแร่ธาตุ และสัญญาณที่ต้องพบแพทย์
กดเจ็บเป็นจุด ขยับแล้วเปลี่ยน
กล้ามเนื้อหลังส่วนบนอ่อนแรง
ปรับโต๊ะและจอ ประคบอุ่น
เรื่องแรกคือปวดสะบักเกิดจากอะไร · เรื่องที่สองคือแยกปวดกล้ามเนื้อกับอาการที่ไม่ใช่กล้ามเนื้อ · เรื่องที่สามคือดูแลตัวเองและปรับที่ทำงาน · เรื่องที่สี่คือท่ายืดและท่าออกกำลัง · เรื่องที่ห้าคือแมกนีเซียมช่วยอะไรได้จริง · เรื่องสุดท้ายคือเมื่อไรควรพบแพทย์
1 ปวดสะบัก เกิดจากอะไร
สะบักเป็นกระดูกที่ลอยอยู่บนผนังทรวงอก ยึดไว้ด้วยกล้ามเนื้อหลายมัด เมื่อเราห่อไหล่และยื่นคอไปข้างหน้าเพื่อดูจอ สะบักจะเลื่อนออกด้านข้างและกล้ามเนื้อระหว่างสะบักต้องยืดค้างและออกแรงตลอด Kibler และ McMullen (2003) อธิบายว่าการเคลื่อนไหวของสะบักที่ผิดจังหวะสัมพันธ์กับอาการปวดบริเวณไหล่และสะบัก ส่วนข้อมูลภาระโรคทั่วโลก (Hoy et al., 2014) ชี้ว่าอาการปวดคอซึ่งมักร้าวมาถึงสะบักเป็นสาเหตุสำคัญของการสูญเสียคุณภาพชีวิต
| สาเหตุ | ลักษณะที่มักเจอ | ดูแลเบื้องต้น |
|---|---|---|
| กล้ามเนื้อล้าจากท่านั่งค่อม ไหล่ห่อ | ปวดตึงช่วงบ่ายถึงเย็น กดแล้วเจอจุดเจ็บเป็นก้อน | ลุกขยับบ่อย ยืดอก ปรับจอ ประคบอุ่น |
| ใช้แขนข้างเดียวซ้ำ ๆ | ปวดสะบักข้างที่ใช้เมาส์ สะพายกระเป๋า หรืออุ้มลูก | สลับข้าง ลดน้ำหนักกระเป๋า วางเมาส์ใกล้ตัว |
| นอนผิดท่า หมอนไม่เหมาะ | ตื่นมาปวดสะบัก คอเอียงไม่สุด | หมอนสูงพอดีกับไหล่ ไม่นอนคว่ำ |
| ออกกำลังหนักเกินหรือผิดท่า | หลังยกน้ำหนัก ว่ายน้ำ หรือตีแบด | พักส่วนนั้น 2–3 วัน แล้วค่อย ๆ กลับไปฝึก |
| ความเครียด | ไหล่ยกเกร็งโดยไม่รู้ตัว ปวดหัวตึงร่วม | ฝึกหายใจลึก ผ่อนไหล่ลง พักสายตา |
| ปวดร้าวจากกระดูกคอ | ปวดร่วมกับชาหรือเสียวร้าวลงแขน ก้มเงยคอแล้วเป็นมากขึ้น | ควรให้แพทย์ประเมิน |
ถ้าปวดหนักที่คอและบ่ามากกว่าสะบัก อ่าน ปวดตึงคอ บ่า ไหล่ (office syndrome) ดูแลยังไง และถ้าคอยื่นไหล่ห่อชัด อ่าน คอยื่น ไหล่ห่อ (Text Neck)
2 ปวดกล้ามเนื้อ หรืออาการที่ไม่ใช่กล้ามเนื้อ แยกอย่างไร
ปวดสะบักจากกล้ามเนื้อมักมีลักษณะเฉพาะ คือกดแล้วเจ็บตรงจุด ปวดมากขึ้นหรือน้อยลงตามท่าทางและการขยับ ดีขึ้นเมื่อพัก ยืด หรือประคบอุ่น ส่วนอาการที่ไม่ใช่กล้ามเนื้อมักไม่เปลี่ยนตามท่าทาง และมีอาการของระบบอื่นร่วมด้วย ซึ่งไม่ควรรอดูอาการเอง
- น่าจะเป็นกล้ามเนื้อ — กดเจ็บเป็นจุด ปวดหลังนั่งนาน ขยับไหล่แล้วเปลี่ยน ยืดแล้วดีขึ้น ไม่มีไข้หรือเหนื่อย
- น่าจะมาจากกระดูกคอหรือเส้นประสาท — ปวดร้าวจากคอลงสะบักและแขน ชา เสียวแปลบ หรือมือไม่มีแรง ดู กระดูกคอเสื่อม ปวดร้าวลงสะบัก
- ต้องพบแพทย์ทันที — ปวดสะบักซ้ายหรือกลางหลังร่วมกับแน่นหน้าอก เหงื่อแตก เหนื่อย คลื่นไส้ หรือปวดร้าวไปกราม เพราะอาจเป็นอาการของหัวใจ โดยเฉพาะในผู้หญิง ผู้สูงอายุ และผู้ที่เป็นเบาหวาน
- ต้องพบแพทย์ — ปวดสะบักขวาหลังกินอาหารมัน ร่วมกับปวดใต้ชายโครงขวา อาจเกี่ยวกับถุงน้ำดี
- ต้องพบแพทย์ — ปวดเวลาหายใจลึกหรือไอ ร่วมกับไข้ หอบ หรือไอมีเสมหะ อาจเกี่ยวกับปอดหรือเยื่อหุ้มปอด
การวินิจฉัยด้วยตัวเองจากรูปในอินเทอร์เน็ตมักผิด เพราะหลายภาวะมีลักษณะคล้ายกัน การตรวจกับแพทย์คือสิ่งเดียวที่ทำให้ได้คำตอบที่ถูกต้อง
3 ดูแลตัวเองที่บ้านและปรับที่ทำงาน
- ลุกขยับทุก 30–60 นาที — ตั้งเตือนในมือถือ ลุกเดิน หมุนไหล่ไปข้างหลัง 10 รอบ แล้วค่อยนั่งต่อ
- จอระดับสายตา — ขอบบนของจออยู่ระดับสายตาหรือต่ำกว่าเล็กน้อย ห่างประมาณหนึ่งช่วงแขน โน้ตบุ๊กควรใช้ขาตั้งกับคีย์บอร์ดแยก
- เมาส์และคีย์บอร์ดใกล้ตัว — ข้อศอกงอราว 90 องศา แนบลำตัว ไม่ต้องเอื้อมแขนไปข้างหน้า
- พนักพิงรองหลัง — นั่งชิดพนักพิง ใช้หมอนเล็กรองเอว เท้าวางราบกับพื้น
- มือถือยกขึ้นมาระดับสายตา — แทนการก้มคอลงไปหา
- ประคบอุ่น 15–20 นาที — ช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัว ถ้าเพิ่งบาดเจ็บจากการยกของ 1–2 วันแรกใช้ประคบเย็น
- กระเป๋าเบาและสลับข้าง — ใช้เป้สองสายแทนกระเป๋าสะพายข้างเดียวเมื่อของหนัก
- ยาแก้ปวดทั่วไป — ใช้ได้ระยะสั้นตามคำแนะนำของเภสัชกร ไม่ควรกินต่อเนื่องเองนาน
ถ้าปวดตึงบ่าเป็นหลักและอยากรู้เรื่องสารอาหาร อ่าน ปวดตึงบ่าไหล่ ออฟฟิศซินโดรม กินอะไรดี
4 ท่ายืดและท่าออกกำลังกล้ามเนื้อรอบสะบัก
การยืดช่วยลดความตึงชั่วคราว แต่การออกกำลังให้กล้ามเนื้อหลังส่วนบนแข็งแรงคือสิ่งที่ช่วยในระยะยาว Andersen และคณะ (2008) ให้พนักงานออฟฟิศที่ปวดคอและไหล่ฝึกความแข็งแรงเฉพาะส่วนสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ครั้งละราว 20 นาที เป็นเวลา 10 สัปดาห์ พบว่าอาการปวดลดลงชัดเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ได้คำแนะนำด้านสุขภาพทั่วไป ทำทุกท่าช้า ๆ ไม่ฝืนจนเจ็บแปลบ
- บีบสะบักเข้าหากัน — นั่งหรือยืนตรง ดึงสะบักเข้าหากันและลงล่าง ค้าง 5 วินาที ทำ 10 ครั้ง วันละ 3 รอบ
- ยืดอกที่วงกบประตู — วางแขนบนวงกบประตูระดับไหล่ ก้าวเท้าไปข้างหน้าจนรู้สึกตึงที่อก ค้าง 30 วินาที 3 ครั้ง
- เก็บคาง — ดึงคางเข้าหาลำคอตรง ๆ เหมือนทำคางสองชั้น ค้าง 5 วินาที ทำ 10 ครั้ง
- ท่ากอดตัวเอง — ไขว้แขนกอดไหล่ตัวเอง ก้มหลังเล็กน้อย หายใจลึก ยืดกล้ามเนื้อระหว่างสะบัก ค้าง 30 วินาที
- ดึงยางยืดแบบพายเรือ — คล้องยางยืดกับเสา ดึงเข้าหาตัวโดยบีบสะบัก 12–15 ครั้ง 2–3 เซต สัปดาห์ละ 3 วัน
- ท่าตัว W บนผนัง — ยืนหลังพิงผนัง ยกแขนเป็นรูปตัว W แล้วเลื่อนขึ้นลงช้า ๆ 10 ครั้ง
- กลิ้งลูกบอลกับผนัง — วางลูกเทนนิสระหว่างหลังกับผนังตรงจุดตึง กดเบา ๆ 30–60 วินาที ไม่กดบนกระดูกสันหลังโดยตรง
ถ้าเคยมีภาวะไหล่ติดหรือยกแขนไม่สุด อ่าน ไหล่ติด ดูแลตัวเองยังไง ก่อนเริ่มท่าที่ต้องยกแขนสูง
5 แมกนีเซียมช่วยอะไรได้จริง และช่วยอะไรไม่ได้
แมกนีเซียมเป็นแร่ธาตุที่ร่างกายใช้ในการหดและคลายตัวของกล้ามเนื้อและการนำสัญญาณประสาทตามปกติ NIH ODS ระบุว่าคนจำนวนมากได้รับแมกนีเซียมจากอาหารต่ำกว่าที่แนะนำ โดยเฉพาะคนที่กินผักใบเขียว ถั่ว และธัญพืชไม่ขัดสีน้อย อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีงานวิจัยที่ดีพอว่าแมกนีเซียมช่วยอาการปวดสะบักจากท่าทางโดยตรง บทบาทของแมกนีเซียมจึงเป็นการดูแลสารอาหารพื้นฐานของกล้ามเนื้อและการผ่อนคลายโดยรวม ไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนการปรับท่าและการออกกำลัง
- อาจเหมาะ — คนที่กินผักและถั่วน้อย ดื่มกาแฟมาก เครียด นอนหลับยาก และต้องการดูแลการผ่อนคลายของกล้ามเนื้อโดยรวม หลังปรับท่าทางแล้ว
- ไม่ใช่ตัวแก้ — ปวดร้าวลงแขน ชา อ่อนแรง หรืออาการที่มาพร้อมแน่นหน้าอก เหนื่อย ไข้
- แหล่งจากอาหาร — ผักใบเขียวเข้ม อัลมอนด์ เมล็ดฟักทอง ถั่วดำ ข้าวกล้อง
Lipo Mg ให้แมกนีเซียมสามรูปแบบในแคปซูลเดียวตามฉลาก ได้แก่ แมกนีเซียมลิโพโซม Liposovit®-Mg 300 มก. แมกนีเซียมซิเตรต 175 มก. และแมกนีเซียมออกไซด์ 30 มก. กินวันละ 1 แคปซูลหลังอาหารเย็นหรือก่อนนอน มีเลข อย. และผ่านการรับรองฮาลาล เป็นทางเลือกสำหรับคนที่ต้องการดูแลแมกนีเซียมรายวันในปริมาณที่รู้แน่ ไม่ใช่ยาแก้ปวด
แมกนีเซียมไม่ใช่ยาแก้ปวดสะบัก — สิ่งที่ช่วยจริงคือการขยับ ปรับท่านั่งและจอ ออกกำลังกล้ามเนื้อรอบสะบัก และให้แพทย์ตรวจเมื่อปวดร่วมกับอาการที่ไม่ใช่กล้ามเนื้อ · อ่านเพิ่มที่ แมกนีเซียม กินตอนไหนดี · แมกนีเซียม ยี่ห้อไหนดี และหลักการลิโพโซมที่ Liposomal คืออะไร
6 เมื่อไรควรพบแพทย์
- ปวดสะบักหรือกลางหลังร่วมกับแน่นหน้าอก เหงื่อแตก หายใจไม่อิ่ม คลื่นไส้ หรือปวดร้าวไปแขนซ้ายหรือกราม — โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที
- ปวดหลังส่วนบนรุนแรงแบบฉีกขาดที่เกิดขึ้นทันที — ต้องไปห้องฉุกเฉินทันที
- ปวดเวลาหายใจลึก ไอ ร่วมกับไข้หรือหอบ — ต้องพบแพทย์
- ชา เสียวร้าว หรืออ่อนแรงลงแขนและมือ — ควรพบแพทย์เพื่อตรวจกระดูกคอและเส้นประสาท
- ปวดตอนกลางคืนจนตื่น ปวดตลอดแม้พัก มีไข้ หรือน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ — ไม่ใช่ปวดกล้ามเนื้อทั่วไป ต้องตรวจ
- ปวดหลังอุบัติเหตุ ล้ม หรือกระแทก — ควรพบแพทย์
- ปรับท่าและออกกำลังสม่ำเสมอ 2–4 สัปดาห์แล้วไม่ดีขึ้น — ควรพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัด
หากอาการไม่ดีขึ้นใน 2 สัปดาห์ เป็นซ้ำบ่อย หรือรุนแรงขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง
7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ปวดสะบัก เกิดจากอะไร?
ส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อรอบสะบักที่ล้าจากท่านั่งไหล่ห่อ คอยื่น นั่งนิ่งนาน หรือใช้แขนข้างเดียวซ้ำ ๆ · บางรายเป็นอาการร้าวจากกระดูกคอ และส่วนน้อยเป็นอาการร้าวจากหัวใจ ปอด หรือถุงน้ำดีซึ่งต้องพบแพทย์
ปวดใต้สะบักซ้าย อันตรายไหม?
ถ้ากดเจ็บเป็นจุดและเปลี่ยนตามท่าทาง มักเป็นกล้ามเนื้อ · แต่ถ้ามาพร้อมแน่นหน้าอก เหงื่อแตก เหนื่อย หรือปวดร้าวไปแขนซ้ายหรือกราม ต้องไปห้องฉุกเฉินทันที
ปวดสะบักขวา เกิดจากอะไร?
มักเป็นกล้ามเนื้อจากการใช้เมาส์หรือแขนขวามาก · ถ้าปวดหลังกินอาหารมันร่วมกับปวดใต้ชายโครงขวา ควรพบแพทย์เพื่อตรวจถุงน้ำดี
ปวดสะบัก ยืดท่าไหนดี?
ท่าบีบสะบักเข้าหากัน ยืดอกที่วงกบประตู เก็บคาง และท่ากอดตัวเอง ทำวันละหลายรอบ · ระยะยาวควรออกกำลังกล้ามเนื้อหลังส่วนบนสัปดาห์ละ 3 วัน
ปวดสะบัก ประคบร้อนหรือเย็น?
ปวดตึงจากการนั่งนานใช้ประคบอุ่น 15–20 นาที · ถ้าเพิ่งบาดเจ็บจากการยกของหรือกระแทกใน 1–2 วันแรกใช้ประคบเย็น
ปวดสะบัก ขาดแมกนีเซียมใช่ไหม?
ส่วนใหญ่ไม่ใช่ · สาเหตุหลักคือท่าทางและกล้ามเนื้อที่อ่อนแรง แมกนีเซียมเป็นเพียงการดูแลสารอาหารพื้นฐาน ไม่ใช่ยาแก้ปวด
แมกนีเซียมกินตอนไหนดี?
หลังอาหารเย็นหรือก่อนนอนเวลาเดิมทุกวันตามฉลาก และกินห่างจากยาปฏิชีวนะบางกลุ่มและยากระดูกตามคำแนะนำของเภสัชกร
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
- ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
- สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- การวินิจฉัยด้วยตัวเองจากรูปในอินเทอร์เน็ตมักผิด เพราะหลายภาวะมีลักษณะคล้ายกัน การตรวจกับแพทย์คือสิ่งเดียวที่ทำให้ได้คำตอบที่ถูกต้อง
- ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
- ไม่มีอาหารเสริมตัวใดที่ป้องกัน รักษา หรือทำให้โรคหายได้ — สิ่งที่ทำได้คือเลือกผลิตภัณฑ์ที่ระบุส่วนผสมชัด และดูแลการกินให้ตรงกับสภาพร่างกายของตัวเอง
- แมกนีเซียมไม่ใช่ยาแก้ปวดสะบัก — สิ่งที่ช่วยจริงคือการขยับ ปรับท่านั่งและจอ ออกกำลังกล้ามเนื้อรอบสะบัก และให้แพทย์ตรวจเมื่อปวดร่วมกับอาการที่ไม่ใช่กล้ามเนื้อ
- ปวดหลังส่วนบนร่วมกับแน่นหน้าอก เหงื่อแตก หรือหายใจไม่อิ่ม — ไม่ใช่อาการที่ดูแลเองที่บ้าน ต้องโทร 1669 ทันที
- ผู้ที่มีโรคไต — ห้ามเริ่มแมกนีเซียมเองก่อนปรึกษาแพทย์
- ห้ามกินยาแก้ปวดหรือยาคลายกล้ามเนื้อต่อเนื่องเองนาน — ต้องผ่านแพทย์หรือเภสัชกร
- ผู้ที่แพ้อาหาร เช่น ปลา ถั่วเหลือง สัตว์มีเปลือก หรือถั่วบางชนิด ให้อ่านรายการวัตถุดิบและคำเตือนผู้แพ้บนฉลากก่อนใช้ทุกครั้ง
อ้างอิง
- Blanpied PR, Gross AR, Elliott JM, et al. Neck Pain: Revision 2017. Clinical Practice Guidelines Linked to the International Classification of Functioning, Disability and Health from the Orthopaedic Section of the American Physical Therapy Association. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy. 2017
- Andersen LL, Kjaer M, Søgaard K, et al. Effect of two contrasting types of physical exercise on chronic neck muscle pain. Arthritis & Rheumatism. 2008
- Kibler WB, McMullen J. Scapular dyskinesis and its relation to shoulder pain. Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons. 2003
- Hoy D, March L, Woolf A, et al. The global burden of neck pain: estimates from the global burden of disease 2010 study. Annals of the Rheumatic Diseases. 2014
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements (NIH ODS). Magnesium — Fact Sheet for Health Professionals
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: แมกนีเซียม ยี่ห้อไหนดี เลือกรูปแบบไหนให้ตรงกับปัญหา 👉
