ตังกุย vs มาคา (Dong Quai vs Maca) ต่างกันยังไง? สมุนไพรจีนกับพืชหัวจากแอนดีส ตัวไหนถูกศึกษาเรื่องวัยทอง ตัวไหนเรื่องอารมณ์-ความต้องการทางเพศ มีฮอร์โมนไหม กินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม และโทษที่ต้องรู้

ตังกุยกับมาคาเป็นพืชคนละกลุ่ม: ตังกุยเป็นรากสมุนไพรจีนที่ใช้ดูแลสตรีตามตำรามานาน แต่การทดลองในคนเรื่องอาการร้อนวูบวาบยังไม่พบผลต่างจากยาหลอก ส่วนมาคาเป็นพืชหัวตระกูลกะหล่ำจากเทือกเขาแอนดีส มีงานวิจัยขนาดเล็กเรื่องอารมณ์และความต้องการทางเพศในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน · ทั้งสองตัวมักถูกพูดถึงในกลุ่มผู้หญิงวัย 40 ปีขึ้นไป แต่ไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทน (HRT) และงานวิจัยของมาคาไม่พบว่าเปลี่ยนระดับเอสโตรเจนในเลือด · ข้อควรระวังของสองตัวก็ต่างกัน ตังกุยเกี่ยวกับยาต้านการแข็งตัวของเลือดและผิวไวต่อแดด ส่วนมาคาเกี่ยวกับผู้ที่มีปัญหาไทรอยด์ · พื้นฐานของแต่ละตัวอ่านที่ ตังกุย คืออะไร และ มาคา คืออะไร

ลิกุสติไลด์
สารเด่นในน้ำมัน
หอมระเหยของตังกุย
มาคาไมด์
สารเฉพาะตัว
ที่พบในมาคา
ไม่ใช่ HRT
ทั้งสองตัว
ไม่ใช่ฮอร์โมน

บทความนี้เทียบตังกุยกับมาคาทีละประเด็น · เรื่องแรกคือตารางเปรียบเทียบภาพรวม · เรื่องที่สองคือสารสำคัญและเรื่องฮอร์โมน · เรื่องที่สามคืองานวิจัยในผู้หญิงพบอะไร · เรื่องที่สี่คือกินตอนไหนและขนาดเท่าไร · เรื่องที่ห้าคือผลข้างเคียงและยาที่ต้องระวัง · เรื่องสุดท้ายคือเลือกตัวไหน และกินคู่กันได้ไหม · ตังกุยเทียบกับสมุนไพรวัยทองอีกตัวอ่านที่ ตังกุย vs แบล็กโคฮอช

1 ตารางเปรียบเทียบ: ตังกุย vs มาคา

ประเด็น ตังกุย (Dong Quai) มาคา (Maca)
เป็นอะไร รากของ Angelica sinensis วงศ์ผักชี (Apiaceae) หัวใต้ดินของ Lepidium meyenii วงศ์กะหล่ำ (Brassicaceae)
ที่มา ตำรับยาจีน ใช้ดูแลสตรีและบำรุงเลือดตามตำรา อาหารพื้นบ้านของเปรูบนที่สูงกว่า 4,000 เมตร
สารสำคัญ ลิกุสติไลด์ กรดเฟรูลิก คูมาริน โพลีแซ็กคาไรด์ มาคาไมด์ มาคาอีน กลูโคซิโนเลต
หลักฐานในคนที่เด่น อาการร้อนวูบวาบ: การทดลองแบบสุ่มไม่พบผลต่างจากยาหลอก อารมณ์และความต้องการทางเพศในวัยหมดประจำเดือน: งานเล็กพบผลดีขึ้นบางตัวชี้วัด
มีผลต่อฮอร์โมนไหม งานในคนไม่พบว่าเปลี่ยนความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูกหรือเซลล์ช่องคลอดแบบเอสโตรเจน งานในคนไม่พบว่าเปลี่ยนระดับเอสโตรเจนหรือแอนโดรเจนในเลือด
ขนาดที่ใช้ในงานวิจัย รากแห้งราว 4.5 กรัมต่อวัน (ในงานปี 1997) ผงมาคา 2–3.5 กรัมต่อวัน
ข้อควรระวังเด่น ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ผิวไวต่อแดด ตั้งครรภ์ โรคไทรอยด์ (ผงดิบ) ตั้งครรภ์ โรคที่ไวต่อฮอร์โมน

ภาพรวมคือ ทั้งสองไม่ได้ทำงานแบบฮอร์โมน และหลักฐานในคนยังจำกัด จึงไม่ควรคาดหวังผลเหมือนการรักษาด้วยฮอร์โมน

2 สารสำคัญและเรื่องฮอร์โมน

  • ตังกุยมีสารหลายกลุ่ม ลิกุสติไลด์อยู่ในน้ำมันหอมระเหย กรดเฟรูลิกเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ และคูมารินบางชนิดเป็นที่มาของข้อควรระวังเรื่องเลือดออกง่ายและผิวไวต่อแดด
  • ตำราจีนแทบไม่ใช้ตังกุยตัวเดียว มักใช้ร่วมกับสมุนไพรอื่นในตำรับ การทดลองตังกุยเดี่ยว ๆ จึงอาจไม่สะท้อนการใช้แบบดั้งเดิม
  • มาคาอยู่ตระกูลเดียวกับกะหล่ำและบรอกโคลี มีกลูโคซิโนเลตซึ่งในปริมาณมากและกินดิบอาจรบกวนการใช้ไอโอดีนของต่อมไทรอยด์ มาคาแบบผ่านความร้อน (เจลาติไนซ์) มีสารนี้น้อยลงและย่อยง่ายกว่า
  • มาคามีหลายสี สีครีม แดง และดำ ซึ่งมีสัดส่วนสารต่างกันเล็กน้อย งานวิจัยส่วนใหญ่ยังไม่ได้แยกผลตามสีอย่างชัดเจน
  • ทำไมสองตัวนี้ “ไม่ใช่ฮอร์โมน” งานของ Hirata (1997) ไม่พบว่าตังกุยทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกหนาขึ้นแบบเอสโตรเจน และงานของ Brooks (2008) ไม่พบการเปลี่ยนระดับฮอร์โมนในเลือดหลังกินมาคา

3 งานวิจัยในผู้หญิงพบอะไร

งานวิจัย ศึกษาอะไร ผลที่พบ ข้อจำกัด
Hirata และคณะ 1997 (ตังกุย) ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน 71 คน กินตังกุยเดี่ยว 24 สัปดาห์ เทียบยาหลอก อาการร้อนวูบวาบและดัชนีอาการวัยทองไม่ต่างจากยาหลอก ใช้ตังกุยตัวเดียว ไม่ใช่ตำรับผสมแบบที่แพทย์แผนจีนใช้
NCCIH (ตังกุย) สรุปหลักฐานภาพรวม ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าช่วยอาการวัยทองหรือปวดประจำเดือน งานในคนคุณภาพสูงมีน้อย
Brooks และคณะ 2008 (มาคา) ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน 14 คน กินผงมาคา 3.5 กรัมต่อวัน 6 สัปดาห์ แบบไขว้ คะแนนความวิตกกังวล ซึมเศร้า และปัญหาด้านเพศดีขึ้น โดยไม่เปลี่ยนระดับฮอร์โมน กลุ่มตัวอย่างเล็กมาก
Lee และคณะ 2011 (มาคา) ทบทวนงานวิจัยมาคากับอาการวัยทอง มีสัญญาณเบื้องต้นว่าอาจช่วยอาการบางด้าน จำนวนงานน้อยและคุณภาพจำกัด ผู้วิจัยสรุปว่ายังสรุปผลไม่ได้

ข้อสรุปคือ หลักฐานของทั้งสองตัวยังอ่อน ถ้าอาการวัยทองรบกวนชีวิต เช่น ร้อนวูบวาบจนนอนไม่ได้ ควรคุยกับแพทย์เรื่องทางเลือกที่มีหลักฐานชัดกว่า ข้อมูลรวมของช่วงวัยนี้อ่านที่ ก่อนหมดประจำเดือน กินอะไรดี

4 กินตอนไหน และขนาดเท่าไร

  • ตังกุย กินพร้อมหรือหลังอาหารเพื่อลดอาการท้องไม่สบาย เวลาเช้าหรือเย็นไม่ต่างกันมาก ช่วงที่ต้องโดนแดดนานควรป้องกันผิวเป็นพิเศษ อ่านละเอียดที่ ตังกุย กินตอนไหนดี
  • มาคา นิยมกินช่วงเช้าหรือกลางวัน เพราะบางคนรู้สึกตื่นตัว ผสมในสมูทตี้หรือโยเกิร์ตได้ เลือกแบบเจลาติไนซ์ถ้าท้องไว อ่านละเอียดที่ มาคา กินตอนไหนดี
  • ประเมินหลัง 6–12 สัปดาห์ ใช้การจดอาการ เช่น จำนวนครั้งที่ร้อนวูบวาบ คุณภาพการนอน อารมณ์ แล้วเทียบก่อนและหลัง
  • ไม่ควรเพิ่มขนาดเอง โดยเฉพาะตังกุยที่มีคูมาริน ขนาดสูงเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกง่าย
  • สูตรผสมสำหรับผู้หญิง ให้กินตามฉลาก และดูว่ามีส่วนผสมที่ซ้อนกับผลิตภัณฑ์อื่นหรือไม่ เช่น วิตามินบี 6 หรือกรดโฟลิก

5 ผลข้างเคียงและยาที่ต้องระวัง

ประเด็น ตังกุย มาคา
อาการที่พบ ท้องอืด ท้องเสีย ผิวไวต่อแดด ท้องอืด แก๊ส นอนยากถ้ากินช่วงเย็น
ยาต้านการแข็งตัวของเลือด มีรายงานผู้ป่วยที่ค่า INR สูงขึ้นเมื่อกินร่วมกับวาร์ฟาริน (Page และ Lawrence 1999) ต้องเลี่ยงหรือถามแพทย์ ข้อมูลน้อย ควรแจ้งแพทย์
ไทรอยด์ ไม่ใช่ประเด็นหลัก ผู้ที่เป็นโรคไทรอยด์หรือขาดไอโอดีนควรเลี่ยงผงมาคาดิบขนาดสูง และถามแพทย์ก่อน
โรคที่ไวต่อฮอร์โมน ผู้ที่เป็นหรือเคยเป็นมะเร็งเต้านม มะเร็งมดลูก เนื้องอกมดลูก หรือเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนกินสมุนไพรกลุ่มดูแลสตรีทุกชนิด
ตั้งครรภ์/ให้นมบุตร ไม่แนะนำ ตำราระบุว่าอาจกระตุ้นการบีบตัวของมดลูก ข้อมูลไม่พอ ควรเลี่ยง
ก่อนผ่าตัด แจ้งแพทย์ และมักแนะนำให้หยุดสมุนไพรล่วงหน้าตามที่แพทย์กำหนด

รายละเอียดของตังกุยอ่านที่ โทษของตังกุย

BLB Y เป็นสูตรดูแลผู้หญิงที่ระบุปริมาณสารสำคัญรายตัวบนฉลาก — ตังกุย 114.8 มก. สารสกัดกุหลาบ 100 มก. สารสกัดผลพลับ PANCIL 100 มก. โพรไบโอติก Lactobacillus acidophilus และ rhamnosus อย่างละ 40 มก. ซีบัคธอร์น 33.55 มก. ซิงค์ 15 มก. พร้อมวิตามินบี 6 บี 12 วิตามินดี 3 และกรดโฟลิก · ไม่มีส่วนผสมของกวาวเครือขาว และไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทน · มีเลข อย. 26-1-10867-5-0034 และผ่านการรับรองฮาลาล · BLB Y มีตังกุย 114.8 มก. เป็นส่วนผสมหลัก ร่วมกับสารสกัดกุหลาบ ผลพลับ PANCIL โพรไบโอติก 2 สายพันธุ์ ซีบัคธอร์น ซิงค์ และวิตามินบี 6 บี 12 ดี 3 กรดโฟลิก · สูตรนี้ไม่มีมาคา และไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทน · ฉลากระบุวันละ 1 แคปซูล · ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือมีโรคที่ไวต่อฮอร์โมน ต้องถามแพทย์ก่อน · สอบถามรายละเอียดฉลากได้ทางไลน์ @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895

6 เลือกตัวไหน และกินคู่กันได้ไหม

  • สนใจตำรับดูแลสตรีแบบดั้งเดิม ตังกุยเป็นตัวหลักของแนวทางนี้ แต่ควรรู้ว่าตังกุยเดี่ยวยังไม่มีหลักฐานเรื่องร้อนวูบวาบ
  • อารมณ์แปรปรวน ความต้องการทางเพศลดลงในวัยหมดประจำเดือน มาคามีงานวิจัยเล็ก ๆ ตรงโจทย์นี้มากกว่า
  • ใช้ยาวาร์ฟารินหรือยาต้านเกล็ดเลือด ควรเลี่ยงตังกุย หรือถามแพทย์ก่อนทุกครั้ง
  • มีโรคไทรอยด์ ระวังมาคา โดยเฉพาะแบบผงดิบ
  • กินคู่กันได้ในคนที่ไม่มีข้อห้าม ไม่มีรายงานว่าต้านฤทธิ์กัน แต่ควรเริ่มทีละตัวห่างกัน 2 สัปดาห์ เพื่อรู้ว่าอาการไหนมาจากตัวไหน · ส่วนผสมผู้หญิงอีกตัวที่มักมาคู่กันอ่านที่ ซีบัคธอร์น คืออะไร

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ตังกุยกับมาคาต่างกันยังไง?

ตังกุยเป็นรากสมุนไพรจีนวงศ์ผักชี ใช้ดูแลสตรีตามตำรา มาคาเป็นพืชหัวตระกูลกะหล่ำจากเปรู งานวิจัยของมาคาเน้นเรื่องอารมณ์และความต้องการทางเพศ ส่วนตังกุยเดี่ยวยังไม่พบผลต่างจากยาหลอกเรื่องร้อนวูบวาบ

ตังกุยหรือมาคามีฮอร์โมนไหม?

งานวิจัยในคนไม่พบว่าทั้งสองตัวทำงานแบบเอสโตรเจน ตังกุยไม่ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกหนาขึ้น และมาคาไม่เปลี่ยนระดับฮอร์โมนในเลือด ทั้งคู่จึงไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทน

ตังกุยกับมาคากินคู่กันได้ไหม?

ในคนที่ไม่มีข้อห้ามกินคู่กันได้ ไม่มีรายงานว่าต้านฤทธิ์กัน แต่ควรเริ่มทีละตัว และผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือมีโรคไทรอยด์ต้องถามแพทย์ก่อน

ตังกุยและมาคา กินตอนไหนดี?

ตังกุยกินพร้อมหรือหลังอาหาร เช้าหรือเย็นก็ได้ มาคานิยมกินช่วงเช้าหรือกลางวันเพราะบางคนรู้สึกตื่นตัว ประเมินผลหลัง 6–12 สัปดาห์

โทษของตังกุยมีอะไรบ้าง?

อาจทำให้ท้องอืด ท้องเสีย ผิวไวต่อแดด และเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้ร่วมกับวาร์ฟาริน ไม่แนะนำในหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร

โทษของมาคามีอะไรบ้าง?

อาจทำให้ท้องอืด มีแก๊ส หรือนอนยากถ้ากินช่วงเย็น ผู้ที่เป็นโรคไทรอยด์ควรระวังผงมาคาดิบขนาดสูง และหญิงตั้งครรภ์ควรเลี่ยง

วัยทองร้อนวูบวาบ กินตังกุยหรือมาคาแทนฮอร์โมนได้ไหม?

ไม่ได้ ทั้งสองไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทน และตังกุยเดี่ยวไม่พบผลต่างจากยาหลอกเรื่องร้อนวูบวาบ ถ้าอาการรบกวนชีวิตควรปรึกษาสูตินรีแพทย์เรื่องทางเลือกที่เหมาะกับตัวเอง

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • เลือดออกทางช่องคลอดหลังหมดประจำเดือนแล้ว ประจำเดือนมามากผิดปกติจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกชั่วโมง หรือมีก้อนที่เต้านม ต้องพบแพทย์ ไม่ใช่เรื่องที่สมุนไพรดูแลได้ · ช้ำง่าย เลือดกำเดาไหล เลือดออกตามไรฟันในผู้ที่ใช้ยาวาร์ฟารินร่วมกับตังกุย ต้องหยุดและพบแพทย์ · ผื่นแพ้แดดรุนแรงหลังเริ่มตังกุย ควรหยุดและปรึกษาแพทย์
  • สมุนไพรบางชนิดเร่งการทำงานของเอนไซม์ตับ ทำให้ยาที่กินอยู่มีระดับในเลือดลดลงจนไม่ได้ผล ผู้ที่ใช้ยาต้านไวรัส ยากดภูมิ ยาคุมกำเนิด ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือยาโรคหัวใจ ต้องแจ้งแพทย์และเภสัชกรก่อนเริ่มเสมอ
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • ตังกุยและมาคาไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทนและไม่ใช่ยารักษาอาการวัยทอง ผู้ที่ใช้ฮอร์โมนหรือยาตามแพทย์สั่งอยู่ ห้ามหยุดยาเองเพื่อเปลี่ยนมากินสมุนไพร

อ้างอิง

  1. Hirata JD, Swiersz LM, Zell B, Small R, Ettinger B. Does dong quai have estrogenic effects in postmenopausal women? A double-blind, placebo-controlled trial. Fertil Steril. 1997;68(6):981-986
  2. Page RL 2nd, Lawrence JD. Potentiation of warfarin by dong quai. Pharmacotherapy. 1999;19(7):870-876
  3. Brooks NA, Wilcox G, Walker KZ, Ashton JF, Cox MB, Stojanovska L. Beneficial effects of Lepidium meyenii (Maca) on psychological symptoms and measures of sexual dysfunction in postmenopausal women are not related to estrogen or androgen content. Menopause. 2008;15(6):1157-1162
  4. Lee MS, Shin BC, Yang EJ, Lim HJ, Ernst E. Maca (Lepidium meyenii) for treatment of menopausal symptoms: a systematic review. Maturitas. 2011;70(3):227-233
  5. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Dong Quai
  6. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →