แมกนีเซียมออกไซด์ (Magnesium Oxide, MgO) คือสารประกอบของแมกนีเซียมกับออกซิเจน เป็นรูปแบบแมกนีเซียมที่ ราคาถูก เก็บได้นาน และมีธาตุแมกนีเซียมต่อน้ำหนักสูงที่สุด (ประมาณ 60%) จึงพบได้บ่อยในวิตามินรวม ยาลดกรด และยาระบาย แต่จุดอ่อนคือ ละลายน้ำได้น้อย ต้องอาศัยกรดในกระเพาะเปลี่ยนให้เป็นแมกนีเซียมที่แตกตัวก่อน งานวิจัยเทียบรูปแบบจึงพบว่าสัดส่วนที่ร่างกายดูดซึมจากออกซิเดอต่ำกว่ารูปที่ละลายดีอย่างซิเตรต ส่วนที่ไม่ถูกดูดซึมจะค้างในลำไส้และดึงน้ำเข้ามา ซึ่งเป็นที่มาของฤทธิ์ระบาย คำตอบสั้น ๆ คือ แมกนีเซียมออกไซด์ไม่ใช่ “ของเสีย” แต่เป็นรูปที่ได้เนื้อธาตุมาก ดูดซึมได้น้อย จะคุ้มหรือไม่ขึ้นกับว่าใช้เพื่ออะไรและอยู่ในสูตรร่วมกับอะไร บทความนี้ไล่ให้ครบทีละข้อ
จากอาหารเสริม (UL, NIH ODS)
ควรได้รับต่อวันจากทุกแหล่ง
ที่มักแนะนำให้เว้น
บล็อกนี้มีบทความ แมกนีเซียมมีกี่ฟอร์ม · แมกนีเซียมซิเตรตคืออะไร · แมกนีเซียมไกลซิเนตคืออะไร · แมกนีเซียม แอล-ทรีโอเนตคืออะไร แล้ว บทความนี้ลงลึกเฉพาะรูปออกไซด์ซึ่งเป็นรูปที่ถูกถามบ่อยที่สุดว่า “ดูดซึมได้จริงไหม” · เรื่องแรกคือแมกนีเซียมออกไซด์คืออะไร · เรื่องที่สองคือข้อมูลการดูดซึม · เรื่องที่สามคือตารางเทียบกับรูปอื่น · เรื่องที่สี่คือทำไมยังถูกใส่ในสูตร · เรื่องที่ห้าคือกินตอนไหนและยาที่ต้องเว้นระยะ · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง
1 แมกนีเซียมออกไซด์คืออะไร
แมกนีเซียมออกไซด์เป็นผงสีขาว ได้จากการเผาแมกนีเซียมคาร์บอเนตหรือแมกนีเซียมไฮดรอกไซด์ โมเลกุลเล็กและเบา จึงมี ธาตุแมกนีเซียมราว 60% ของน้ำหนัก เทียบกับซิเตรตประมาณ 11–16% และไกลซิเนตประมาณ 14% แปลว่าถ้าต้องการใส่ธาตุแมกนีเซียมปริมาณเท่ากัน ออกไซด์ใช้พื้นที่ในแคปซูลน้อยที่สุด
- ในอาหารเสริม: พบในวิตามินรวมเกือบทุกยี่ห้อ เพราะใส่ได้มากในเม็ดเล็ก
- ในยา: ใช้เป็นยาลดกรด และในหลายประเทศ โดยเฉพาะญี่ปุ่น ใช้เป็นยาระบายชนิดดึงน้ำที่แพทย์สั่งกันแพร่หลาย
- ในอุตสาหกรรมอาหาร: ใช้เป็นสารป้องกันการจับตัวและสารเสริมแร่ธาตุ
สิ่งที่ต้องเข้าใจคือ ตัวเลขบนฉลากอาจเป็นน้ำหนักของสารประกอบ หรือเป็นน้ำหนักธาตุแมกนีเซียม แล้วแต่ผู้ผลิตระบุ ก่อนเทียบกับขีดจำกัด 350 มก. ต่อวัน ต้องดูให้ชัดว่าฉลากหมายถึงแบบไหน
2 ดูดซึมต่ำจริงไหม: งานวิจัยพบอะไร
- Lindberg และคณะ (1990): ทดสอบในหลอดทดลองพบว่าแมกนีเซียมออกไซด์ละลายในน้ำแทบไม่ได้ และละลายได้น้อยแม้ในสภาวะกรด ส่วนซิเตรตละลายดี เมื่อทดสอบในคนพบการขับแมกนีเซียมทางปัสสาวะ (ตัวแทนการดูดซึม) หลังกินซิเตรตสูงกว่าออกไซด์
- Firoz & Graber (2001): เทียบหลายรูปแบบในคนสุขภาพดี พบสัดส่วนการดูดซึมของออกไซด์ประมาณ 4% ต่ำกว่าคลอไรด์ แลกเตต และแอสพาร์เทตที่ดูดซึมได้ดีกว่าและใกล้เคียงกัน
- Walker และคณะ (2003): งาน 60 วัน เทียบซิเตรต อะมิโนแอซิดคีเลต และออกไซด์ พบซิเตรตเพิ่มแมกนีเซียมในเลือดและปัสสาวะได้มากกว่า ส่วนออกไซด์ใกล้เคียงกลุ่มหลอก
แต่อย่าเพิ่งสรุปว่า “ไม่ดูดซึมเลย”: สัดส่วนต่ำไม่ได้แปลว่าปริมาณที่ได้เป็นศูนย์ เพราะออกไซด์มีเนื้อธาตุมาก ปริมาณที่ดูดซึมจริงจึงอาจไม่ต่างจากรูปอื่นมากเท่าตัวเลขเปอร์เซ็นต์ อีกทั้งการดูดซึมแมกนีเซียมขึ้นกับระดับในร่างกาย ขนาดต่อครั้ง และอาหารที่กินร่วมด้วย ผู้ที่กินยาลดกรดกลุ่ม PPI เป็นประจำจะละลายออกไซด์ได้น้อยลงอีก เพราะกรดในกระเพาะลดลง
3 ตารางเทียบ: ออกไซด์ vs รูปแบบอื่น
| รูปแบบ | ธาตุ Mg โดยน้ำหนัก (โดยประมาณ) | การละลาย/ดูดซึม | ฤทธิ์ระบาย |
|---|---|---|---|
| แมกนีเซียมออกไซด์ | ~60% | ละลายน้ำยาก ดูดซึมต่ำ | มาก เมื่อขนาดสูง |
| แมกนีเซียมซิเตรต | ~11–16% | ละลายดี ดูดซึมดีกว่าออกไซด์ | ปานกลาง–มาก |
| แมกนีเซียมไกลซิเนต | ~14% | ดูดซึมดี | น้อย |
| แมกนีเซียมคลอไรด์/แลกเตต | ~12% / ~12% | ดูดซึมดี | ปานกลาง |
| แมกนีเซียมลิโพโซม | ขึ้นกับสารตั้งต้นที่ห่อ | ห่อด้วยฟอสโฟลิพิดเพื่อช่วยเรื่องการดูดซึม | ขึ้นกับสูตร |
ตัวเลขเปอร์เซ็นต์ธาตุเป็นค่าโดยประมาณและเปลี่ยนตามรูปเกลือ (เช่น มีน้ำผลึกหรือไม่) อ่านเรื่องลิโพโซมเพิ่มที่ แมกนีเซียมลิโพโซมคืออะไร และ Liposomal คืออะไร
4 ทำไมยังถูกใส่ในสูตร และใครที่รูปนี้อาจเหมาะ
- ประหยัดพื้นที่: ใส่ธาตุแมกนีเซียมได้มากในเม็ดหรือแคปซูลเล็ก ทำให้เม็ดไม่ใหญ่จนกลืนยาก
- ใช้ร่วมกับรูปอื่น: สูตรที่ผสมหลายรูป เช่น ซิเตรต + ออกไซด์ + ลิโพโซม เป็นการกระจายความเสี่ยง ใช้รูปที่ดูดซึมดีเป็นแกนหลัก แล้วใช้ออกไซด์ปริมาณน้อยเสริมเนื้อธาตุ
- คนที่ท้องผูกเล็กน้อย: ฤทธิ์ดึงน้ำเข้าลำไส้อาจเป็น “ข้อดีพ่วง” งาน RCT ของ Mori และคณะ (2019) ในผู้ป่วยท้องผูกเรื้อรังพบว่าแมกนีเซียมออกไซด์ 1.5 กรัมต่อวัน 4 สัปดาห์ทำให้การขับถ่ายดีขึ้นกว่ากลุ่มหลอก แต่นั่นเป็นขนาดยาที่แพทย์ใช้ ไม่ใช่ขนาดอาหารเสริม
- คนที่ท้องเสียง่าย: รูปนี้ขนาดสูงอาจไม่เหมาะ ควรเลือกไกลซิเนตหรือสูตรที่ออกไซด์เป็นส่วนน้อย
ถ้าสงสัยว่าขาดแมกนีเซียมหรือไม่ ดูสัญญาณได้ที่ สัญญาณขาดแมกนีเซียม แต่การตรวจเลือดวัดแมกนีเซียมสะท้อนเพียงส่วนน้อยของแมกนีเซียมทั้งร่างกาย แพทย์จะพิจารณาร่วมกับอาการ
5 กินตอนไหน และยาที่ต้องเว้นระยะ
- พร้อมอาหารดีกว่าท้องว่าง: กรดในกระเพาะช่วงมื้ออาหารช่วยให้ออกไซด์ละลายดีขึ้น และลดอาการไม่สบายท้อง
- แบ่งกินดีกว่ากินครั้งเดียวขนาดสูง: แมกนีเซียมทุกรูปดูดซึมได้สัดส่วนสูงขึ้นเมื่อขนาดต่อครั้งน้อยลง
- เช้าหรือเย็น: ไม่มีหลักฐานว่าเวลาใดดีกว่าชัดเจน หลายคนเลือกช่วงเย็นหรือก่อนนอนเพราะสะดวกและรู้สึกผ่อนคลาย รายละเอียดที่ แมกนีเซียม กินตอนไหน
- ยาที่ต้องเว้นระยะ: แมกนีเซียมจับกับยาบางชนิดในทางเดินอาหารทำให้ยาดูดซึมลดลง ได้แก่ ยาปฏิชีวนะกลุ่มเตตราไซคลินและควิโนโลน ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต และยาไทรอยด์ (เลโวไทรอกซีน) โดยทั่วไปมักแนะนำให้เว้นห่างอย่างน้อย 2–4 ชั่วโมง แต่ระยะที่ถูกต้องให้ถามเภสัชกรตามยาที่ใช้จริง (NIH ODS)
- ยาที่ทำให้แมกนีเซียมต่ำ: ยาลดกรดกลุ่ม PPI ระยะยาวและยาขับปัสสาวะบางกลุ่ม ผู้ที่ใช้ยาเหล่านี้ควรให้แพทย์ประเมินระดับแมกนีเซียม
6 โทษ ผลข้างเคียง และใครต้องระวัง
- ท้องเสีย ปวดบิด คลื่นไส้: พบบ่อยที่สุด โดยเฉพาะเมื่อแมกนีเซียมจากอาหารเสริมเกิน 350 มก. ต่อวัน อ่านเพิ่มที่ โทษของแมกนีเซียม
- แมกนีเซียมในเลือดสูง: พบได้น้อยในคนไตปกติ แต่มีรายงานในผู้สูงอายุและผู้ที่ไตทำงานลดลงซึ่งใช้แมกนีเซียมออกไซด์เป็นยาระบายต่อเนื่อง หน่วยงานยาของญี่ปุ่นเคยออกคำเตือนเรื่องนี้ อาการคือคลื่นไส้ ง่วงซึม อ่อนแรง ความดันต่ำ หัวใจเต้นช้า
- ผู้มีโรคไต: ไตเป็นทางขับแมกนีเซียมหลัก ห้ามกินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์
- ผู้ที่กินยาหลายตัว: โดยเฉพาะยาที่กล่าวข้างต้น ต้องจัดเวลาให้ถูก
- กินซ้อน: แมกนีเซียมออกไซด์อยู่ในวิตามินรวม ยาลดกรด และผลิตภัณฑ์อื่นหลายตัว ต้องรวมทุกแหล่งก่อนเทียบกับขีดจำกัด
สอบถามรายละเอียดสูตรได้ที่ LINE @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895
7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
แมกนีเซียมออกไซด์ คืออะไร?
คือแมกนีเซียมที่จับกับออกซิเจน มีธาตุแมกนีเซียมราว 60% โดยน้ำหนัก สูงที่สุดในทุกรูปแบบ แต่ละลายน้ำยาก จึงดูดซึมได้สัดส่วนต่ำกว่ารูปที่ละลายดีอย่างซิเตรต
แมกนีเซียมออกไซด์ดูดซึมแค่ 4% จริงไหม?
ตัวเลขประมาณ 4% มาจากงานของ Firoz และ Graber (2001) ที่วัดสัดส่วนการดูดซึม แต่เพราะออกไซด์มีเนื้อธาตุมาก ปริมาณที่ได้จริงจึงไม่ใช่ศูนย์ และยังขึ้นกับขนาดต่อครั้ง อาหาร และกรดในกระเพาะ
แมกนีเซียมออกไซด์ กับ แมกนีเซียมซิเตรต ต่างกันยังไง?
ออกไซด์มีธาตุแมกนีเซียมต่อน้ำหนักมากกว่าแต่ละลายยาก ส่วนซิเตรตละลายดีและงานวิจัยพบว่าเพิ่มแมกนีเซียมในเลือดและปัสสาวะได้มากกว่า ทั้งสองรูปมีฤทธิ์ระบายเมื่อขนาดสูง
แมกนีเซียมออกไซด์ กินตอนไหนดี?
กินพร้อมอาหารจะละลายดีกว่าและลดอาการไม่สบายท้อง ไม่มีหลักฐานชัดว่าเช้าหรือเย็นดีกว่า หลายคนเลือกช่วงเย็นเพราะสะดวก และควรเว้นห่างจากยาบางกลุ่มตามคำแนะนำเภสัชกร
ทำไมกินแมกนีเซียมออกไซด์แล้วถ่ายเหลว?
ส่วนที่ไม่ถูกดูดซึมจะค้างในลำไส้และดึงน้ำเข้ามา จึงทำให้อุจจาระนิ่มหรือถ่ายเหลว เป็นกลไกเดียวกับที่ใช้เป็นยาระบาย ถ้าถ่ายเหลวบ่อยควรลดขนาดหรือเปลี่ยนรูปแบบ
โทษของแมกนีเซียมออกไซด์มีอะไรบ้าง?
ท้องเสีย ปวดบิด คลื่นไส้ และในผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคไตที่กินขนาดสูงต่อเนื่องอาจเกิดแมกนีเซียมในเลือดสูง รวมทั้งลดการดูดซึมของยาปฏิชีวนะ ยาไทรอยด์ และยากระดูกพรุนบางชนิด
กินแมกนีเซียมออกไซด์ทุกวันได้ไหม?
ในขนาดอาหารเสริมที่ไม่เกินขีดจำกัด 350 มก. ต่อวันจากอาหารเสริม คนไตปกติกินได้ แต่การใช้ขนาดสูงเป็นยาระบายต่อเนื่องควรอยู่ภายใต้คำแนะนำแพทย์
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
- แมกนีเซียมออกไซด์ในบทความนี้พูดถึงในฐานะส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ใช่ยาระบาย ยาลดกรด หรือยารักษาภาวะแมกนีเซียมต่ำ · แมกนีเซียมออกไซด์ขนาดสูงที่ใช้เป็นยาระบายต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคไต · ขีดจำกัดสูงสุดของแมกนีเซียมจากอาหารเสริมสำหรับผู้ใหญ่คือ 350 มก. (ธาตุ) ต่อวัน (NIH ODS)
- ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
- ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
- สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
- ท้องเสียเป็นน้ำหลายครั้งต่อวัน อ่อนแรงมาก ง่วงซึม หน้ามืด หัวใจเต้นช้าหรือผิดจังหวะ ความดันต่ำ หลังกินแมกนีเซียม (โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคไต) อาจเป็นภาวะแมกนีเซียมในเลือดสูง ต้องหยุดและพบแพทย์ทันที · ท้องผูกเรื้อรังร่วมกับถ่ายเป็นเลือด ถ่ายดำ ปวดท้องรุนแรง หรือน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ ต้องพบแพทย์ ไม่ใช่เรื่องที่เพิ่มขนาดแมกนีเซียมเอง
อ้างอิง
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Magnesium — Fact Sheet for Health Professionals.
- Lindberg JS, Zobitz MM, Poindexter JR, Pak CY. Magnesium bioavailability from magnesium citrate and magnesium oxide. J Am Coll Nutr. 1990;9(1):48-55.
- Firoz M, Graber M. Bioavailability of US commercial magnesium preparations. Magnes Res. 2001;14(4):257-262.
- Walker AF, Marakis G, Christie S, Byng M. Mg citrate found more bioavailable than other Mg preparations in a randomised, double-blind study. Magnes Res. 2003;16(3):183-191.
- Mori S, Tomita T, Fujimura K, et al. A randomized double-blind placebo-controlled trial on the effect of magnesium oxide in patients with chronic constipation. J Neurogastroenterol Motil. 2019.
- Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes for Calcium, Phosphorus, Magnesium, Vitamin D, and Fluoride. Washington, DC: National Academy Press; 1997.
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: แมกนีเซียม ยี่ห้อไหนดี เลือกรูปแบบไหนให้ตรงกับปัญหา 👉
