ท้องเสียช่วงมีประจำเดือน ถ่ายบ่อยก่อนเมนส์มา ปวดบิดท้องพร้อมปวดประจำเดือน เกิดจากอะไร? พรอสตาแกลนดินกับฮอร์โมน วิธีดูแลตัวเอง อาหารที่ควรเลี่ยง และเมื่อไรควรพบแพทย์

ท้องเสียช่วงมีประจำเดือน ถ่ายเหลวบ่อยก่อนเมนส์มา หรือปวดบิดท้องพร้อมปวดท้องน้อยในวันแรก เป็นอาการที่ผู้หญิงหลายคนเจอทุกเดือนแต่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง Bernstein และคณะ (BMC Women’s Health, 2014) สำรวจผู้หญิงสุขภาพดีและพบว่าอาการทางเดินอาหาร เช่น ปวดท้องและท้องเสีย พบบ่อยในช่วงก่อนและระหว่างมีประจำเดือน กลไกหลักคือสารพรอสตาแกลนดิน ซึ่ง Dawood (2006) อธิบายว่าเป็นตัวการของอาการปวดประจำเดือน และออกฤทธิ์ให้ลำไส้บีบตัวเร็วขึ้นด้วย ส่วน Heitkemper และ Chang (2009) ทบทวนว่าการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนรังไข่สัมพันธ์กับอาการลำไส้ที่มากขึ้นในช่วงมีประจำเดือน โดยเฉพาะในผู้ที่มีลำไส้แปรปรวน บทความนี้อธิบายสาเหตุ วิธีดูแลตัวเองทั้งก่อนและระหว่างเมนส์ อาหารที่ควรเลี่ยง บทบาทของอาหารเสริม และสัญญาณที่ต้องพบสูตินรีแพทย์

อาการหลัก
ถ่ายเหลว ถ่ายบ่อย ปวดบิดท้อง
ก่อนและวันแรกของเมนส์
สาเหตุหลัก
พรอสตาแกลนดิน
และฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลง
ดูแลเบื้องต้น
น้ำและเกลือแร่ ประคบอุ่น
ลดกาแฟ ของมัน เผ็ด

เรื่องแรกคือทำไมมีประจำเดือนแล้วท้องเสีย · เรื่องที่สองคืออาการแบบไหนปกติ แบบไหนต้องตรวจ · เรื่องที่สามคือดูแลตัวเองก่อนและระหว่างเมนส์ · เรื่องที่สี่คืออาหารและอาหารเสริมช่วยอะไรได้ · เรื่องสุดท้ายคือติดตามอาการ และเมื่อไรควรพบแพทย์

1 ทำไมมีประจำเดือนแล้วท้องเสีย

ก่อนประจำเดือนมา ระดับโปรเจสเตอโรนลดลงอย่างรวดเร็ว เยื่อบุโพรงมดลูกจึงลอกตัวและสร้างพรอสตาแกลนดินออกมามาก สารนี้ทำให้กล้ามเนื้อมดลูกบีบตัวเพื่อขับเลือดประจำเดือนออก แต่พรอสตาแกลนดินบางส่วนเข้าสู่กระแสเลือดและออกฤทธิ์กับกล้ามเนื้อเรียบของลำไส้ด้วย ลำไส้จึงบีบตัวเร็วขึ้น ดูดน้ำกลับได้น้อยลง ผลคือถ่ายเหลว ถ่ายบ่อย และปวดบิด Dawood (2006) ระบุว่าผู้ที่ปวดประจำเดือนมากมีระดับพรอสตาแกลนดินสูงกว่า ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมคนที่ปวดท้องน้อยมากมักมีอาการลำไส้มากด้วย นอกจากนี้ช่วงก่อนเมนส์หลายคนกินของหวาน ของมัน และกาแฟมากขึ้นจากความอยากอาหาร ซึ่งทำให้ลำไส้ไวขึ้นอีก

ปัจจัย สิ่งที่เกิดขึ้น ผลต่อลำไส้
พรอสตาแกลนดินเพิ่มขึ้น มดลูกบีบตัวแรง ปวดท้องน้อย ลำไส้บีบตัวเร็ว ถ่ายเหลว ปวดบิด
โปรเจสเตอโรนลดลงก่อนเมนส์ ช่วงก่อนหน้านั้นลำไส้ช้า บางคนท้องผูก เมื่อฮอร์โมนลด ลำไส้กลับมาเร็วขึ้นทันที
ลำไส้แปรปรวนเดิม อาการลำไส้ไวอยู่แล้ว อาการมักหนักขึ้นช่วงมีประจำเดือน
อาหารช่วงก่อนเมนส์ อยากของหวาน มัน เผ็ด และกาแฟ กระตุ้นลำไส้เพิ่ม
ยาแก้ปวดบางชนิด บางคนแสบท้องหรือท้องไม่สบายจากยา ควรกินหลังอาหารตามคำแนะนำ

ถ้าคุณเป็นแบบตรงข้าม คือท้องผูกช่วงก่อนเมนส์ อ่าน ท้องผูกช่วงก่อนมีประจำเดือน กินอะไรดี และถ้าท้องอืดบวมน้ำเป็นหลัก อ่าน PMS ท้องอืด บวมน้ำ กินอะไรดี

2 อาการแบบไหนปกติ แบบไหนต้องตรวจ

อาการที่มักเป็นเรื่องปกติคือถ่ายเหลวหรือถ่ายบ่อยขึ้นในช่วง 1–2 วันก่อนเมนส์ถึงวันแรกหรือวันที่สอง แล้วหายเองเมื่อประจำเดือนดำเนินไป เป็นแบบเดียวกันทุกเดือน ไม่มีไข้ ไม่มีเลือดในอุจจาระ และไม่ได้ทำให้ขาดน้ำ สิ่งที่ต่างออกไปและต้องตรวจคืออาการที่ปวดมากขึ้นทุกปี ปวดเวลาถ่ายอุจจาระเฉพาะช่วงมีเมนส์ หรือมีอาการนอกช่วงเมนส์ด้วย

  • ปวดประจำเดือนรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ปวดเวลาถ่ายหรือเวลามีเพศสัมพันธ์ — อาจเป็นเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ซึ่ง ACOG แนะนำให้ประเมินเมื่อปวดประจำเดือนไม่ดีขึ้นด้วยการดูแลเบื้องต้น
  • ถ่ายเป็นเลือดเฉพาะช่วงมีเมนส์ — ต้องพบแพทย์ ไม่ใช่เรื่องปกติของรอบเดือน
  • ท้องเสียหรือปวดท้องนอกช่วงเมนส์ด้วย — อาจเป็นลำไส้แปรปรวน ภาวะย่อยแล็กโทสไม่ได้ หรือโรคลำไส้อื่น ดู ลำไส้แปรปรวน (IBS) ดูแลตัวเองยังไง
  • ประจำเดือนมามากผิดปกติ เพลีย หน้ามืด — อาจมีภาวะเลือดจาง ดู ประจำเดือนมามาก เพลีย กินอะไรดี
  • รอบเดือนผิดปกติ มาไม่สม่ำเสมอ — ดู ประจำเดือนมาไม่ปกติ กินอะไรดี

การวินิจฉัยด้วยตัวเองจากรูปในอินเทอร์เน็ตมักผิด เพราะหลายภาวะมีลักษณะคล้ายกัน การตรวจกับแพทย์คือสิ่งเดียวที่ทำให้ได้คำตอบที่ถูกต้อง

3 ดูแลตัวเองก่อนและระหว่างเมนส์

  • จดรอบเดือนและอาการ — ใช้แอปหรือปฏิทิน จะรู้ล่วงหน้าว่าวันไหนควรเตรียมตัว
  • ดื่มน้ำมากขึ้นในวันที่ถ่ายเหลว — ถ้าถ่ายหลายรอบให้ดื่มผงเกลือแร่ ORS ตามฉลาก ไม่ใช่เครื่องดื่มเกลือแร่สำหรับนักกีฬาที่หวานจัด
  • กินมื้อเล็ก บ่อยขึ้น — ลดภาระลำไส้ เลือกข้าวต้ม โจ๊ก กล้วย ไข่ ขนมปัง ไก่ต้ม
  • ลดกาแฟ ชาเข้ม และแอลกอฮอล์ 2–3 วันก่อนเมนส์ — คาเฟอีนกระตุ้นลำไส้ให้บีบตัวเร็วขึ้น
  • ลดของทอด ของมัน เผ็ดจัด และของหวานจัด — ในช่วงที่ลำไส้ไว
  • ประคบอุ่นที่ท้องน้อย — ช่วยคลายการบีบตัวและลดปวด
  • ขยับร่างกายเบา ๆ — เดิน โยคะ ยืดเหยียด ช่วยเรื่องปวดประจำเดือนและความเครียด
  • ยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบ — ยากลุ่มนี้ลดการสร้างพรอสตาแกลนดิน ซึ่งเป็นการรักษาหลักของปวดประจำเดือนตาม ACOG แต่ต้องปรึกษาเภสัชกรเรื่องขนาด การกินหลังอาหาร และข้อห้าม เช่น โรคกระเพาะ โรคไต หรือหอบหืดที่แพ้ยา

อ่านเรื่องปวดประจำเดือนเพิ่มที่ ปวดประจำเดือน กินอะไรดี

4 อาหารและอาหารเสริมช่วยอะไรได้ และช่วยอะไรไม่ได้

อาหารช่วยได้ด้วยการไม่กระตุ้นลำไส้และทดแทนน้ำกับเกลือแร่ที่เสียไป ส่วนอาหารเสริมไม่ได้หยุดท้องเสียหรือแก้ปวดประจำเดือน บทบาทคือการดูแลสารอาหารและสมดุลของร่างกายผู้หญิงในระยะยาว สารอาหารที่มีงานวิจัยเรื่องอาการก่อนมีประจำเดือนอยู่บ้างคือวิตามินบี 6 ซึ่ง NIH ODS ระบุว่ามีการศึกษาในอาการ PMS แต่ผลยังไม่สม่ำเสมอ และต้องระวังขนาดสูงระยะยาวที่เกี่ยวกับอาการชาปลายประสาท ส่วนจุลินทรีย์กลุ่มแลคโตบาซิลลัสเป็นการดูแลสมดุลลำไส้โดยรวม ไม่ใช่การรักษาท้องเสียช่วงเมนส์

  • อาหารที่มักเหมาะช่วงถ่ายเหลว — ข้าวสวยหรือข้าวต้ม กล้วยน้ำว้า ขนมปังขาว ไข่ ไก่หรือปลาต้ม ซุปใส
  • ใยอาหารชนิดละลายน้ำ — ข้าวโอ๊ต กล้วย แอปเปิ้ลปอกเปลือก ช่วยให้อุจจาระจับตัวดีขึ้นในบางคน
  • เลี่ยงชั่วคราว — นมวัวถ้าย่อยแล็กโทสไม่ได้ ของทอด เผ็ดจัด กาแฟ และสารให้ความหวานกลุ่มน้ำตาลแอลกอฮอล์
  • ไม่ต้องอดอาหาร — การอดทำให้อ่อนเพลียมากขึ้นในช่วงที่เสียเลือด

BLB Y เป็นแคปซูลวันละ 1 แคปซูลตามฉลาก ที่ระบุปริมาณสารรายตัว ได้แก่ ตังกุย 114.8 มก. สารสกัดกุหลาบ 100 มก. สารสกัดผลพลับ PANCIL 100 มก. Lactobacillus acidophilus และ rhamnosus อย่างละ 40 มก. ซีบัคธอร์น 33.55 มก. ซิงค์ 15 มก. พร้อมวิตามินบี 6 บี 12 วิตามินดี 3 และกรดโฟลิก เป็นทางเลือกสำหรับผู้หญิงที่ต้องการดูแลสมดุลร่างกายช่วงรอบเดือนในระยะยาว มีเลข อย. และผ่านการรับรองฮาลาล ไม่ใช่ยาแก้ท้องเสีย ไม่ใช่ยาแก้ปวดประจำเดือน และไม่ใช้แทนการตรวจเมื่ออาการรุนแรง

อาหารเสริมไม่ใช่ยารักษาอาการช่วงมีประจำเดือน — ท้องเสียช่วงเมนส์ที่เป็นมากหรือมาพร้อมปวดรุนแรง ต้องให้สูตินรีแพทย์ตรวจหาสาเหตุ ไม่ใช่เปลี่ยนอาหารเสริมไปเรื่อย ๆ · ตังกุยมีข้อควรระวังกับผู้ที่ประจำเดือนมามากและผู้ที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด อ่าน โทษของตังกุย มีอะไรบ้าง · จุลินทรีย์ในสูตรอ่านที่ Lactobacillus rhamnosus คืออะไร

BLB Y เป็นสูตรดูแลผู้หญิงที่ระบุปริมาณสารสำคัญรายตัวบนฉลาก — ตังกุย 114.8 มก. สารสกัดกุหลาบ 100 มก. สารสกัดผลพลับ PANCIL 100 มก. โพรไบโอติก Lactobacillus acidophilus และ rhamnosus อย่างละ 40 มก. ซีบัคธอร์น 33.55 มก. ซิงค์ 15 มก. พร้อมวิตามินบี 6 บี 12 วิตามินดี 3 และกรดโฟลิก · ไม่มีส่วนผสมของกวาวเครือขาว และไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทน · มีเลข อย. 26-1-10867-5-0034 และผ่านการรับรองฮาลาล

5 ติดตามอาการอย่างไร

  • จดบันทึก 3 รอบเดือน — วันที่ท้องเสีย จำนวนครั้ง ระดับปวดท้องน้อย 0–10 อาหารที่กิน ยาที่ใช้ จะเห็นรูปแบบชัด
  • สังเกตว่าเป็นแค่ช่วงเมนส์หรือไม่ — ถ้ามีอาการนอกช่วงนี้ด้วย อาจไม่ใช่เรื่องรอบเดือนอย่างเดียว
  • ประเมินว่าปวดมากขึ้นทุกปีหรือไม่ — ปวดประจำเดือนที่แย่ลงเรื่อย ๆ ควรตรวจ
  • สังเกตสัญญาณขาดน้ำ — ปากแห้ง ปัสสาวะน้อยสีเข้ม เวียนหัว ใจสั่นเมื่อลุกยืน
  • นำบันทึกไปพบแพทย์ — ช่วยให้แพทย์แยกสาเหตุได้เร็วขึ้น

6 เมื่อไรควรพบแพทย์

  • ถ่ายเป็นเลือด อุจจาระดำ หรือมีมูกเลือดปน — ต้องพบแพทย์ ไม่ว่าจะเป็นช่วงเมนส์หรือไม่
  • ปวดประจำเดือนรุนแรงจนทำงานหรือเรียนไม่ได้ หรือปวดมากขึ้นทุกปี — ควรพบสูตินรีแพทย์
  • ปวดเวลาถ่ายอุจจาระหรือเวลามีเพศสัมพันธ์ ร่วมกับปวดประจำเดือน — ต้องตรวจหาเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
  • ท้องเสียเกิน 2–3 วัน มีไข้ หรือขาดน้ำ — ปากแห้ง ปัสสาวะน้อย เวียนหัวมาก ต้องพบแพทย์
  • ประจำเดือนมามากจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุก 1–2 ชั่วโมง หรือหน้ามืดเป็นลม — ต้องพบแพทย์
  • ท้องเสียหรือปวดท้องเกิดนอกช่วงเมนส์ด้วย น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ — ต้องตรวจเรื่องลำไส้
  • สงสัยว่าตั้งครรภ์ และมีเลือดออกร่วมกับปวดท้อง — ต้องไปโรงพยาบาลทันที

หากอาการไม่ดีขึ้นใน 2 สัปดาห์ เป็นซ้ำบ่อย หรือรุนแรงขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ทำไมมีประจำเดือนแล้วท้องเสีย?

เพราะสารพรอสตาแกลนดินที่ทำให้มดลูกบีบตัวออกฤทธิ์กับลำไส้ด้วย ลำไส้จึงบีบตัวเร็วขึ้น ร่วมกับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนที่ลดลงก่อนเมนส์มา

ท้องเสียก่อนประจำเดือนมา ปกติไหม?

พบบ่อยในผู้หญิงสุขภาพดี ถ้าเป็นช่วงสั้น 1–2 วัน เป็นแบบเดิมทุกเดือน ไม่มีไข้หรือเลือดปน · ถ้าปวดมากขึ้นทุกปีหรือถ่ายเป็นเลือดต้องพบแพทย์

ท้องเสียช่วงเมนส์ กินอะไรดี?

ข้าวต้ม โจ๊ก กล้วย ไข่ ไก่หรือปลาต้ม ซุปใส และดื่มน้ำหรือผงเกลือแร่ ORS ให้พอ · ลดกาแฟ ของทอด เผ็ดจัด และของหวานจัด

ท้องเสียช่วงเมนส์ ป้องกันได้ไหม?

ลดได้ด้วยการจดรอบเดือน ลดคาเฟอีนและอาหารกระตุ้นลำไส้ 2–3 วันก่อนเมนส์ กินมื้อเล็ก และปรึกษาเภสัชกรเรื่องยาแก้ปวดที่ลดพรอสตาแกลนดินถ้าปวดประจำเดือนร่วมด้วย

ท้องเสียช่วงเมนส์ เกี่ยวกับเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ไหม?

ส่วนใหญ่ไม่เกี่ยว แต่ถ้าปวดประจำเดือนรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ปวดเวลาถ่ายหรือเวลามีเพศสัมพันธ์ ควรพบสูตินรีแพทย์เพื่อตรวจ

อาหารเสริมช่วยท้องเสียช่วงเมนส์ได้ไหม?

ไม่มีอาหารเสริมที่หยุดท้องเสียหรือแก้ปวดประจำเดือนได้ · อาหารเสริมเป็นเพียงการดูแลสมดุลร่างกายในระยะยาว ควรเลือกสูตรที่ระบุปริมาณชัดและมีเลข อย.

BLB Y กินตอนไหนดี?

วันละ 1 แคปซูลตามฉลาก เวลาเดิมทุกวัน และกินพร้อมหรือหลังอาหารถ้าท้องไวต่อแคปซูล ·ผู้ที่ประจำเดือนมามาก กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • การวินิจฉัยด้วยตัวเองจากรูปในอินเทอร์เน็ตมักผิด เพราะหลายภาวะมีลักษณะคล้ายกัน การตรวจกับแพทย์คือสิ่งเดียวที่ทำให้ได้คำตอบที่ถูกต้อง
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • ไม่มีอาหารเสริมตัวใดที่ป้องกัน รักษา หรือทำให้โรคหายได้ — สิ่งที่ทำได้คือเลือกผลิตภัณฑ์ที่ระบุส่วนผสมชัด และดูแลการกินให้ตรงกับสภาพร่างกายของตัวเอง
  • อาหารเสริมไม่ใช่ยารักษาอาการช่วงมีประจำเดือน — ท้องเสียช่วงเมนส์ที่เป็นมากหรือมาพร้อมปวดรุนแรง ต้องให้สูตินรีแพทย์ตรวจหาสาเหตุ ไม่ใช่เปลี่ยนอาหารเสริมไปเรื่อย ๆ
  • ผู้ที่ประจำเดือนมามาก หรือกินยาต้านการแข็งตัวของเลือด — ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีตังกุย
  • ห้ามซื้อยาหยุดถ่ายกินเองเมื่อมีไข้หรือถ่ายเป็นเลือด — ต้องพบแพทย์
  • ยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบ — ปรึกษาเภสัชกรเรื่องขนาดและข้อห้ามก่อนใช้ทุกครั้ง
  • ผู้ที่แพ้อาหาร เช่น ปลา ถั่วเหลือง สัตว์มีเปลือก หรือถั่วบางชนิด ให้อ่านรายการวัตถุดิบและคำเตือนผู้แพ้บนฉลากก่อนใช้ทุกครั้ง

อ้างอิง

  1. Bernstein MT, Graff LA, Avery L, et al. Gastrointestinal symptoms before and during menses in healthy women. BMC Women’s Health. 2014
  2. Dawood MY. Primary dysmenorrhea: advances in pathogenesis and management. Obstetrics & Gynecology. 2006
  3. Heitkemper MM, Chang L. Do fluctuations in ovarian hormones affect gastrointestinal symptoms in women with irritable bowel syndrome? Gender Medicine. 2009
  4. American College of Obstetricians and Gynecologists. Committee Opinion No. 760: Dysmenorrhea and Endometriosis in the Adolescent. Obstetrics & Gynecology. 2018
  5. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements (NIH ODS). Vitamin B6 — Fact Sheet for Health Professionals
  6. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →