กลูตาไธโอนรีดิวซ์ (GSH) vs กลูตาไธโอนออกซิไดซ์ (GSSG) ต่างกันยังไง? ร่างกายสลับสองรูปนี้อย่างไร อัตราส่วนบอกอะไร อาหารเสริมเป็นรูปไหน และงานวิจัยพบอะไร

กลูตาไธโอนในร่างกายไม่ได้อยู่นิ่งแบบเดียว แต่สลับไปมาระหว่าง รูปรีดิวซ์ (GSH) ซึ่งเป็นรูปที่พร้อมใช้งาน และ รูปออกซิไดซ์ (GSSG) ซึ่งเกิดเมื่อ GSH สองโมเลกุลจับกันหลังจากใช้ไปจัดการสารออกซิไดซ์ ร่างกายเปลี่ยน GSSG กลับเป็น GSH ได้ด้วยเอนไซม์กลูตาไธโอนรีดักเทส อัตราส่วนระหว่างสองรูปนี้จึงถูกใช้ในงานวิจัยเป็นตัวบ่งชี้ภาวะเครียดออกซิเดชัน ส่วนอาหารเสริมที่เขียนว่าแอล-กลูตาไธโอนส่วนใหญ่คือรูป GSH บทความนี้อธิบายความต่าง กลไก และสิ่งที่งานวิจัยในคนพบ

ถ้ายังไม่รู้จักกลูตาไธโอนเลย เริ่มอ่านที่ กลูตาไธโอนคืออะไร ก่อน · บทความนี้เจาะเรื่องสองรูปของกลูตาไธโอน · เรื่องแรกคือตารางเทียบ GSH vs GSSG · เรื่องที่สองคือวงจรที่ร่างกายสลับสองรูป · เรื่องที่สามคืออัตราส่วนบอกอะไร · เรื่องที่สี่คืออาหารเสริมเป็นรูปไหนและดูดซึมแค่ไหน · เรื่องสุดท้ายคือวัตถุดิบที่ร่างกายใช้สร้างเอง

1 ตารางเทียบ: GSH vs GSSG

สรุปคือ GSH กับ GSSG ไม่ใช่สารสองชนิดที่แข่งกัน แต่เป็นสารเดียวกันในสองสถานะ เหมือนแบตเตอรี่ที่ชาร์จเต็มกับแบตเตอรี่ที่ใช้ไปแล้ว

2 วงจรที่ร่างกายสลับ GSH กับ GSSG

เมื่อเซลล์มีสารออกซิไดซ์ เช่น ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ เอนไซม์กลูตาไธโอนเปอร์ออกซิเดส (ซึ่งต้องใช้ซีลีเนียม) จะใช้ GSH สองโมเลกุลเปลี่ยนสารนั้นให้เป็นน้ำ ผลที่ได้คือ GSSG จากนั้นเอนไซม์ กลูตาไธโอนรีดักเทส จะใช้ NADPH เปลี่ยน GSSG กลับเป็น GSH สองโมเลกุล (Forman 2009)

• ซีลีเนียม: เป็นส่วนประกอบของกลูตาไธโอนเปอร์ออกซิเดส
• วิตามินบี 2: เอนไซม์รีดักเทสใช้ FAD ซึ่งมาจากวิตามินบี 2
• NADPH: มาจากกระบวนการเผาผลาญน้ำตาลในเซลล์

วงจรนี้ทำให้กลูตาไธโอนหนึ่งโมเลกุลถูกใช้ซ้ำได้หลายรอบ ร่างกายจึงไม่ต้องสร้างใหม่ทุกครั้งที่ใช้

3 อัตราส่วน GSH ต่อ GSSG บอกอะไร

ในงานวิจัย อัตราส่วน GSH:GSSG ถูกใช้เป็นตัวบ่งชี้สมดุลออกซิเดชันในเซลล์ เมื่อมีภาวะเครียดออกซิเดชันมาก สัดส่วน GSSG จะเพิ่มขึ้น งานในผู้สูงอายุพบว่าระดับกลูตาไธโอนรวมต่ำกว่าคนอายุน้อย และมีตัวบ่งชี้ความเครียดออกซิเดชันสูงกว่า (Sekhar 2011)

• ค่านี้วัดยาก เพราะ GSH เปลี่ยนเป็น GSSG ได้เองระหว่างเก็บตัวอย่าง ต้องใช้วิธีห้องปฏิบัติการเฉพาะ
• ไม่ใช่ค่าตรวจสุขภาพทั่วไป และไม่ใช่ตัวเลขที่ใช้ประเมินผลอาหารเสริมเองได้
• ปัจจัยที่ทำให้ GSH ลดลง ที่มีรายงาน ได้แก่ อายุ การสูบบุหรี่ แอลกอฮอล์ และความเจ็บป่วยบางชนิด

4 อาหารเสริมเป็นรูปไหน และกินแล้วดูดซึมแค่ไหน

แอล-กลูตาไธโอนในอาหารเสริมส่วนใหญ่คือรูป GSH ข้อถกเถียงที่มีมานานคือ GSH ถูกย่อยในทางเดินอาหารได้ งานวิจัยในคนจึงให้ผลต่างกัน

• Allen และ Bradley (2011): ให้กลูตาไธโอน 500 มก. วันละ 2 ครั้ง 4 สัปดาห์ ไม่พบการเปลี่ยนแปลงของตัวบ่งชี้ออกซิเดชันที่ชัดเจน
• Richie และคณะ (2015): งานทดลอง 6 เดือนในผู้ใหญ่ พบว่าการกินกลูตาไธโอนทุกวันเพิ่มระดับกลูตาไธโอนสะสมในเลือดและเซลล์ได้
• Sinha และคณะ (2018): ศึกษากลูตาไธโอนแบบลิโพโซม พบระดับกลูตาไธโอนสะสมเพิ่มขึ้นในงานขนาดเล็ก

ข้อจำกัดคืองานยังมีจำนวนน้อยและขนาดเล็ก อ่านเรื่องการดูดซึมโดยละเอียดที่ กลูตาไธโอนกินแล้วดูดซึมจริงไหม และความต่างของรูปลิโพโซมที่ กลูตาไธโอนลิโพโซม vs แบบเม็ด

เรื่องการเก็บรักษา: GSH ทำปฏิกิริยากับออกซิเจนและความชื้นได้ จึงควรเก็บในที่แห้ง ปิดฝาสนิท ตามคำแนะนำบนฉลาก

5 ร่างกายสร้าง GSH เองจากอะไร

ร่างกายสร้างกลูตาไธโอนจากกรดอะมิโน 3 ตัว คือ ซิสเทอีน กลูตาเมต และไกลซีน โดยซิสเทอีนมักเป็นตัวที่มีน้อยที่สุดและกำหนดอัตราการสร้าง (Lu 2013)

• ซิสเทอีน: อ่านเพิ่มที่ แอล-ซิสเทอีนคืออะไร และสารตั้งต้นอีกตัวที่ NAC คืออะไร
• กลูตามีนกับไกลซีน: กลูตามีนเปลี่ยนเป็นกลูตาเมตได้ ส่วนไกลซีนเป็นตัวปิดท้ายโมเลกุล เปรียบเทียบได้ที่ แอล-กลูตามีน vs ไกลซีน
• Sekhar และคณะ (2011): ให้ผู้สูงอายุกินซิสเทอีน (ในรูป NAC) ร่วมกับไกลซีน 2 สัปดาห์ พบว่าการสร้างกลูตาไธโอนและระดับในเซลล์เพิ่มขึ้น เป็นงานขนาดเล็ก

6 กินตอนไหน กินคู่อะไร และใครควรระวัง

• เวลา: หลายคนเลือกกินตอนท้องว่าง แต่ถ้าแสบท้องให้กินพร้อมอาหาร รายละเอียดที่ กลูตาไธโอน กินตอนไหน
• วิตามินซี: มักถูกกินคู่กันเพราะทำงานร่วมในระบบต้านออกซิเดชัน
• ผู้ที่เป็นหอบหืด: มีรายงานว่ากลูตาไธโอนแบบสูดพ่นทำให้หลอดลมหดเกร็งได้ ผู้ที่มีหอบหืดควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้กลูตาไธโอนทุกรูปแบบ
• ผู้ที่ได้รับยาเคมีบำบัด: ต้องปรึกษาแพทย์ผู้รักษาก่อนใช้สารต้านออกซิเดชันใด ๆ

สอบถามรายละเอียดสูตรได้ที่ LINE @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

GSH กับ GSSG ต่างกันยังไง?

GSH คือกลูตาไธโอนรูปรีดิวซ์ที่พร้อมใช้งาน ส่วน GSSG คือรูปออกซิไดซ์ที่เกิดจาก GSH สองโมเลกุลจับกันหลังจากใช้งานแล้ว ร่างกายเปลี่ยน GSSG กลับเป็น GSH ได้

Reduced Glutathione คืออะไร?

คือกลูตาไธโอนรูป GSH ซึ่งเป็นรูปที่ฉลากอาหารเสริมส่วนใหญ่ใช้ คำว่า L-Glutathione บนฉลากมักหมายถึงรูปนี้

อัตราส่วน GSH ต่อ GSSG ตรวจเองได้ไหม?

ไม่ได้ เป็นค่าที่ใช้ในงานวิจัยและต้องใช้วิธีห้องปฏิบัติการเฉพาะ ไม่ใช่ค่าที่ใช้ประเมินผลอาหารเสริมเอง

กินกลูตาไธโอนแล้วร่างกายดูดซึมจริงไหม?

งานในคนให้ผลต่างกัน บางงานไม่พบการเปลี่ยนแปลง บางงานระยะยาวพบระดับสะสมเพิ่มขึ้น หลักฐานยังมีจำกัด

กลูตาไธโอนกินตอนไหนดี?

หลายคนกินตอนท้องว่าง แต่ถ้าแสบท้องกินพร้อมอาหารได้ ที่สำคัญคือกินให้สม่ำเสมอตามฉลาก

กินกลูตาไธโอนคู่กับ NAC ได้ไหม?

เป็นสารที่อยู่ในเส้นทางเดียวกัน NAC เป็นแหล่งซิสเทอีนสำหรับสร้างกลูตาไธโอน ผู้ที่กินยาประจำควรปรึกษาเภสัชกรก่อนกินร่วมกัน

โทษของกลูตาไธโอนมีอะไรบ้าง?

แบบกินมักทนได้ดี บางคนมีท้องอืดหรือแสบท้อง ผู้ที่เป็นหอบหืดและผู้ที่รับยาเคมีบำบัดควรปรึกษาแพทย์ก่อน

อ้างอิง

1. Forman HJ, Zhang H, Rinna A. Glutathione: overview of its protective roles, measurement, and biosynthesis. Mol Aspects Med. 2009;30(1-2):1-12.
2. Lu SC. Glutathione synthesis. Biochim Biophys Acta. 2013;1830(5):3143-3153.
3. Richie JP Jr, Nichenametla S, Neidig W, et al. Randomized controlled trial of oral glutathione supplementation on body stores of glutathione. Eur J Nutr. 2015;54(2):251-263.
4. Allen J, Bradley RD. Effects of oral glutathione supplementation on systemic oxidative stress biomarkers in human volunteers. J Altern Complement Med. 2011;17(9):827-833.
5. Sinha R, Sinha I, Calcagnotto A, et al. Oral supplementation with liposomal glutathione elevates body stores of glutathione and markers of immune function. Eur J Clin Nutr. 2018;72(1):105-111.
6. Sekhar RV, Patel SG, Guthikonda AP, et al. Deficient synthesis of glutathione underlies oxidative stress in aging and can be corrected by dietary cysteine and glycine supplementation. Am J Clin Nutr. 2011;94(3):847-853.
7. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: กลูต้าไธโอน ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไรให้คุ้ม 👉