น้ำมันถั่วดาวอินคา vs น้ำมันงาขี้ม้อน (Sacha Inchi vs Perilla Oil) ต่างกันยังไง? โอเมก้า-3 ALA ตัวไหนสูงกว่า ความคงตัว รสชาติ งานวิจัยไขมันในเลือด กินตอนไหน และใครต้องระวัง

น้ำมันงาขี้ม้อนมีโอเมก้า-3 ALA สูงกว่าน้ำมันถั่วดาวอินคาเล็กน้อย แต่น้ำมันถั่วดาวอินคามีสัดส่วนโอเมก้า-3 ต่อโอเมก้า-6 ที่สมดุลกว่าและหืนช้ากว่า · น้ำมันงาขี้ม้อน (Perilla frutescens) มี ALA ประมาณ 55–65% ของกรดไขมันทั้งหมด ขณะที่น้ำมันถั่วดาวอินคา (Plukenetia volubilis) มี ALA ประมาณ 45–50% และกรดไลโนเลอิก (โอเมก้า-6) ราว 33–36% · ตัวเลขนี้ต่างกันตามแหล่งปลูกและวิธีสกัด แต่ทั้งสองต่างเป็นน้ำมันที่ ALA เข้มข้นมาก ใกล้เคียงน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ · สิ่งที่ต้องรู้ก่อนเลือกคือ ALA ไม่ใช่ EPA/DHA ร่างกายเปลี่ยน ALA เป็น EPA ได้เพียงส่วนน้อยและเป็น DHA ได้น้อยมาก น้ำมันพืชทั้งสองจึงเป็นแหล่งโอเมก้า-3 ที่ดีของคนกินพืช แต่ไม่ได้ทำหน้าที่เหมือนน้ำมันปลาทุกด้าน

ALA
โอเมก้า-3 สายสั้น
เหมือนกันทั้งคู่
~1:0.7 vs ~4:1
อัตราส่วนโอเมก้า-3:6 โดยประมาณ
ดาวอินคา vs งาขี้ม้อน
ห้ามทอด
ทั้งสองไวต่อความร้อน
ใช้กินสดหรือราดอาหาร

บทความนี้เทียบน้ำมันสองชนิดนี้ในฐานะแหล่ง ALA · เรื่องแรกคือตารางเทียบกรดไขมัน · เรื่องที่สองคือความคงตัวและกลิ่นหืน · เรื่องที่สามคืองานวิจัยในคน · เรื่องที่สี่คือ ALA เปลี่ยนเป็น EPA/DHA ได้แค่ไหน · เรื่องที่ห้าคือวิธีกินและเลือกตามการใช้งาน · เรื่องสุดท้ายคือใครต้องระวัง · ถ้ากำลังเทียบกับแฟลกซ์ อ่าน ถั่วดาวอินคา vs น้ำมันแฟลกซ์ และ น้ำมันงาขี้ม้อน vs น้ำมันแฟลกซ์

1 ตารางเทียบ: น้ำมันถั่วดาวอินคา vs น้ำมันงาขี้ม้อน

หัวข้อ น้ำมันถั่วดาวอินคา น้ำมันงาขี้ม้อน
มาจาก เมล็ดถั่วดาวอินคา (Plukenetia volubilis) พืชจากเปรู ปลูกในไทยได้ เมล็ดงาขี้ม้อน/งาม้อน (Perilla frutescens) พืชพื้นบ้านภาคเหนือ
ALA (โอเมก้า-3) ประมาณ 45–50% ประมาณ 55–65%
ไลโนเลอิก (โอเมก้า-6) ประมาณ 33–36% ประมาณ 12–18%
โอเลอิก (โอเมก้า-9) ประมาณ 8–10% ประมาณ 12–20%
วิตามินอีตามธรรมชาติ ค่อนข้างสูง เด่นที่แกมมาและเดลตาโทโคฟีรอล มีน้อยกว่าเมื่อเทียบกับปริมาณ ALA
กลิ่น/รส อ่อน ออกถั่วเล็กน้อย หอมงาเฉพาะตัว เข้มกว่า
ความไวต่อการหืน ปานกลาง สูง ต้องเก็บดีและใช้หมดเร็ว

ตัวเลขเป็นช่วงที่รายงานในงานวิเคราะห์น้ำมันทั่วไป แต่ละล็อตต่างกันได้ · ถ้าต้องการ ALA ต่อช้อนมากที่สุด งาขี้ม้อนชนะ ถ้าต้องการน้ำมันที่เก็บง่ายและรสอ่อน ดาวอินคาเหมาะกว่า

2 ความคงตัว กลิ่นหืน และการเก็บรักษา

  • ยิ่ง ALA สูง ยิ่งหืนง่าย เพราะกรดไขมันที่มีพันธะคู่ 3 ตำแหน่งทำปฏิกิริยากับออกซิเจน แสง และความร้อนได้เร็ว น้ำมันงาขี้ม้อนจึงไวกว่าดาวอินคา
  • วิตามินอีช่วยชะลอการหืน น้ำมันถั่วดาวอินคามีโทโคฟีรอลตามธรรมชาติค่อนข้างสูง ทำให้อายุการเก็บดีกว่าเล็กน้อย
  • วิธีเก็บ ขวดสีชา ปิดสนิท เก็บในตู้เย็นหลังเปิด และใช้ให้หมดภายใน 1–2 เดือน ถ้ามีกลิ่นเหม็นหืนคล้ายสีหรือรสขมให้ทิ้ง
  • ห้ามใช้ทอดหรือผัดไฟแรง ทั้งสองชนิดเหมาะกับการราดสลัด ผสมข้าว น้ำพริก หรือกินเป็นช้อน/ซอฟต์เจล ไม่ใช่น้ำมันทำครัว
  • ซอฟต์เจล ช่วยกันแสงและอากาศได้ดีกว่าขวดที่เปิดใช้ทุกวัน แต่ควรเก็บในที่เย็นและไม่โดนแดดเช่นกัน

3 งานวิจัยในคนพบอะไร

น้ำมัน งานวิจัย ผลที่พบ ข้อจำกัด
ถั่วดาวอินคา Garmendia และคณะ 2011 (เปรู) ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูง กินน้ำมัน 4 เดือน คอเลสเตอรอลรวมและกรดไขมันอิสระมีแนวโน้มลดลง HDL เพิ่มขึ้น ไม่มีกลุ่มยาหลอก กลุ่มเล็ก
ถั่วดาวอินคา Gonzales และ Gonzales 2014 ผู้ใหญ่สุขภาพดี เทียบกับน้ำมันดาวเรือง ยอมรับได้และปลอดภัยในระยะที่ศึกษา ผลข้างเคียงหลักคือคลื่นไส้ช่วงแรก มุ่งที่ความปลอดภัยเป็นหลัก
งาขี้ม้อน งานวิจัยจากเอเชียตะวันออกส่วนใหญ่ศึกษาน้ำมันในอาหารหรือสัตว์ทดลอง ระดับ ALA ในเลือดเพิ่มขึ้นตามปริมาณที่กิน งาน RCT ในคนที่วัดผลทางคลินิกยังน้อย
ALA โดยรวม NIH ODS และ EFSA สรุปจากงานหลายชิ้น ALA เป็นกรดไขมันจำเป็นที่ร่างกายสร้างเองไม่ได้ ต้องได้จากอาหาร ผลต่อหัวใจของ ALA ชัดน้อยกว่า EPA/DHA

ภาพรวมคือ หลักฐานของน้ำมันทั้งสองชนิดยังเป็นงานขนาดเล็ก ไม่มีงานใดพิสูจน์ว่าใช้แทนยาลดไขมันได้ ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูงควรกินยาตามแพทย์และใช้น้ำมันพืชเป็นส่วนหนึ่งของอาหาร

4 ALA เปลี่ยนเป็น EPA/DHA ได้แค่ไหน

  • การทบทวนของ Burdge และ Calder (2005) สรุปว่าในผู้ใหญ่ ALA ถูกเปลี่ยนเป็น EPA ได้เพียงส่วนน้อย และเปลี่ยนเป็น DHA ได้น้อยมาก โดยผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์เปลี่ยนได้ดีกว่าผู้ชาย
  • อาหารที่มีโอเมก้า-6 สูงมาก แข่งกับ ALA ในเอนไซม์ตัวเดียวกัน · น้ำมันงาขี้ม้อนมีโอเมก้า-6 น้อยกว่า จึงได้เปรียบเล็กน้อยในแง่นี้
  • ความหมายในทางปฏิบัติ น้ำมันพืช ALA เหมาะกับคนกินมังสวิรัติ คนไม่กินปลา หรือคนที่อยากเพิ่มไขมันดีในอาหาร แต่ถ้าแพทย์แนะนำ EPA/DHA เพื่อจุดประสงค์เฉพาะ ต้องคุยกับแพทย์ว่าแหล่งพืชพอหรือไม่
  • AI ของ ALA ตามสถาบันการแพทย์สหรัฐ (ที่ NIH ODS อ้าง) คือ 1.1 กรัม/วันสำหรับผู้หญิง และ 1.6 กรัม/วันสำหรับผู้ชาย · น้ำมันงาขี้ม้อนหรือดาวอินคา 1 ช้อนชา (ราว 4.5 กรัม) ให้ ALA ประมาณ 2–3 กรัม

5 วิธีกิน และเลือกตามการใช้งาน

สถานการณ์ ตัวที่เหมาะกว่า เหตุผล
อยากได้ ALA สูงสุดต่อช้อน งาขี้ม้อน สัดส่วน ALA สูงกว่า
ไม่ชอบกลิ่นน้ำมัน ดาวอินคา รสอ่อน ผสมอาหารง่าย
ซื้อขวดใหญ่ ใช้นาน ดาวอินคา มีวิตามินอีช่วยชะลอการหืน
อาหารประจำวันมีโอเมก้า-6 สูง (ของทอด น้ำมันถั่วเหลือง) งาขี้ม้อน เพิ่มโอเมก้า-3 โดยไม่เพิ่มโอเมก้า-6 มาก
อยากได้หลายแหล่งในครั้งเดียว สูตรรวมน้ำมันพืช กระจายชนิดกรดไขมันและสารต้านออกซิเดชันตามธรรมชาติ

เวลากิน คือพร้อมมื้ออาหาร เช้าหรือเย็นก็ได้ ขอให้สม่ำเสมอ · ถ้าเรอกลิ่นน้ำมันให้กินกลางมื้อ · ถ้ากินซอฟต์เจลที่มี CoQ10 ร่วมด้วย ดูเวลาที่ CoQ10 กินตอนไหนดี · เวลาของแต่ละน้ำมันอ่านที่ ถั่วดาวอินคา กินตอนไหน และ น้ำมันงาขี้ม้อน กินตอนไหน

BLB P เป็นซอฟต์เจลที่รวมน้ำมันสกัดเย็นจากพืช 9 ชนิด — ถั่วดาวอินคา 100 มก. เมล็ดแฟลกซ์ 90 มก. ทานตะวันไฮโอเลอิก 90 มก. รำข้าว 80 มก. งา 50 มก. มะกอกเอ็กซ์ตร้าเวอร์จิน 35 มก. กระเทียม 30 มก. เพอริลลา 20 มก. และโคเอนไซม์คิวเท็น 5 มก. · เป็นแหล่งโอเมก้า-3 สายสั้น (ALA) จากพืชสำหรับผู้ที่ไม่กินน้ำมันปลา · มีเลข อย. 26-1-10867-5-0050 และผ่านการรับรองฮาลาล · BLB P ใช้น้ำมันถั่วดาวอินคา 100 มก. เป็นน้ำมันหลัก และน้ำมันเพอริลลา 20 มก. ร่วมกับน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ 90 มก. และน้ำมันพืชอีก 6 ชนิด พร้อม CoQ10 5 มก. · แนวคิดคือได้ ALA จากหลายแหล่งพร้อมวิตามินอีตามธรรมชาติของน้ำมันแต่ละชนิด แทนการพึ่งน้ำมันชนิดเดียว · ฉลากระบุวันละ 2 ซอฟต์เจลพร้อมอาหาร · มีสารก่อภูมิแพ้ ปลา ถั่วขาว กุ้งปู และถั่วเหลือง · ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดควรถามแพทย์ก่อน

6 ใครต้องระวัง

  • ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด โอเมก้า-3 ขนาดสูงหลายแหล่งซ้อนกันอาจเพิ่มแนวโน้มเลือดออก ควรแจ้งแพทย์
  • ผู้ที่แพ้ถั่วหรือเมล็ดพืช มีรายงานการแพ้เมล็ดงาขี้ม้อนในเอเชีย และถั่วดาวอินคาดิบไม่ควรกิน ต้องผ่านการคั่วหรือแปรรูปก่อน (น้ำมันสกัดมีโปรตีนน้อยแต่ไม่ใช่ศูนย์)
  • ผู้ที่จะผ่าตัด แจ้งแพทย์ว่ากินน้ำมันโอเมก้า-3 เสริม
  • ผู้ที่ควบคุมพลังงาน น้ำมัน 1 ช้อนโต๊ะให้ราว 120 กิโลแคลอรี ถ้ากินเป็นช้อนควรนับรวมในพลังงานต่อวัน
  • ท้องเสีย คลื่นไส้ช่วงแรก พบได้เมื่อเริ่มกินน้ำมันเป็นช้อน ให้เริ่มน้อยและกินพร้อมอาหาร · โทษเพิ่มเติมอ่าน โทษของถั่วดาวอินคา และ โทษของน้ำมันงาขี้ม้อน

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

น้ำมันถั่วดาวอินคากับน้ำมันงาขี้ม้อน ต่างกันยังไง?

ทั้งสองเป็นแหล่งโอเมก้า-3 ALA จากพืช น้ำมันงาขี้ม้อนมี ALA สูงกว่า (ราว 55–65%) และโอเมก้า-6 น้อยกว่า ส่วนน้ำมันถั่วดาวอินคามี ALA ราว 45–50% รสอ่อนกว่าและหืนช้ากว่าเพราะมีวิตามินอีตามธรรมชาติมากกว่า

น้ำมันชนิดไหนมีโอเมก้า-3 มากกว่า?

น้ำมันงาขี้ม้อนมีสัดส่วน ALA สูงกว่าเล็กน้อย แต่ต่างกันไม่มากในปริมาณที่กินจริง สิ่งที่ต่างชัดกว่าคือความคงตัว รสชาติ และสัดส่วนโอเมก้า-6

น้ำมันถั่วดาวอินคาหรืองาขี้ม้อน ใช้แทนน้ำมันปลาได้ไหม?

ไม่ได้ทั้งหมด เพราะ ALA ถูกเปลี่ยนเป็น EPA ได้เพียงส่วนน้อยและเป็น DHA ได้น้อยมาก เหมาะเป็นแหล่งโอเมก้า-3 ของคนไม่กินปลา แต่ถ้าแพทย์แนะนำ EPA/DHA เฉพาะ ควรปรึกษาแพทย์

กินตอนไหนดี?

พร้อมมื้ออาหาร เช้าหรือเย็นก็ได้ ขอให้เวลาเดิมทุกวัน ถ้าเรอกลิ่นน้ำมันให้กินกลางมื้อ

กินน้ำมันถั่วดาวอินคาคู่กับน้ำมันงาขี้ม้อนได้ไหม?

ได้ เป็นน้ำมันอาหารทั้งคู่ การกินหลายแหล่งช่วยกระจายชนิดกรดไขมัน แต่ควรนับรวมพลังงานและแจ้งแพทย์ถ้าใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด

ใช้ทอดหรือผัดได้ไหม?

ไม่ควร ทั้งสองชนิดมี ALA สูงซึ่งไวต่อความร้อน ใช้ราดสลัด ผสมอาหารหลังปรุงเสร็จ หรือกินเป็นซอฟต์เจลจะดีกว่า

น้ำมันเหม็นหืนแล้วกินได้ไหม?

ไม่ควรกิน น้ำมันที่หืนมีสารจากการออกซิเดชันและเสียคุณค่า ควรเก็บในตู้เย็น ขวดทึบแสง และใช้ให้หมดภายใน 1–2 เดือนหลังเปิด

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • ผื่นลมพิษ ปากบวม หายใจลำบากหลังกินถั่วดาวอินคา งาขี้ม้อน หรือน้ำมันจากเมล็ดพืช · ช้ำง่าย เลือดกำเดาไหลบ่อย หรือเลือดออกไม่หยุดขณะใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ให้หยุดและพบแพทย์ ถ้าหายใจลำบากให้โทร 1669
  • ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • น้ำมันถั่วดาวอินคาและน้ำมันงาขี้ม้อนไม่ใช่ยาลดไขมันในเลือด งานวิจัยในคนยังเป็นงานขนาดเล็ก ผู้ที่ได้รับยาจากแพทย์ต้องกินยาต่อและห้ามหยุดยาเอง

อ้างอิง

  1. Burdge GC, Calder PC. Conversion of alpha-linolenic acid to longer-chain polyunsaturated fatty acids in human adults. Reprod Nutr Dev. 2005;45(5):581-597
  2. Garmendia F, Pando R, Ronceros G. Efecto del aceite de sacha inchi (Plukenetia volubilis L) sobre el perfil lipídico en pacientes con hiperlipoproteinemia. Rev Peru Med Exp Salud Publica. 2011;28(4):628-632
  3. Gonzales GF, Gonzales C. A randomized, double-blind placebo-controlled study on acceptability, safety and efficacy of oral administration of sacha inchi oil (Plukenetia volubilis L.) in adult human subjects. Food Chem Toxicol. 2014
  4. Asif M. Health effects of omega-3,6,9 fatty acids: Perilla frutescens is a good example of plant oils. Orient Pharm Exp Med. 2011
  5. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Omega-3 Fatty Acids — Fact Sheet for Health Professionals
  6. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for fats. EFSA Journal. 2010;8(3):1461
  7. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →