เห็ดหอม (ชิตาเกะ) vs เห็ดหลินจือ (Shiitake vs Reishi) ต่างกันยังไง? เลนติแนนกับไตรเทอร์ปีน งานวิจัยภูมิคุ้มกันในคน กินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม และโทษที่ต้องรู้

เห็ดหอมและเห็ดหลินจือต่างกันที่สารเด่นและวิธีใช้: เห็ดหอมเป็นเห็ดอาหารที่มีเลนติแนนและมีงานวิจัยในคนสุขภาพดีด้านภูมิคุ้มกัน ส่วนหลินจือเป็นเห็ดสมุนไพรรสขมที่มีไตรเทอร์ปีน งานวิจัยในคนยังจำกัดและผลไม่สม่ำเสมอ · เห็ดหอมหรือชิตาเกะ (Lentinula edodes) มีเลนติแนน (lentinan) ซึ่งเป็นเบต้ากลูแคนชนิดหนึ่ง และเอริทาดีนีน (eritadenine) ที่ถูกศึกษาด้านไขมันในสัตว์ทดลอง · เห็ดหลินจือ (Ganoderma lucidum) มีไตรเทอร์ปีน เช่น กรดกาโนเดอริก ซึ่งให้รสขม ร่วมกับพอลิแซ็กคาไรด์ · ทั้งสองไม่ใช่ยารักษาโรค และควรมองเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพ · พื้นฐานของแต่ละตัวอ่านที่ เห็ดชิตาเกะกับเลนติแนน คืออะไร และ เห็ดหลินจือ คืออะไร

คนละบทบาท
เห็ดหอม = อาหาร
หลินจือ = สมุนไพร
กินคู่ได้
ไม่มีรายงานปฏิกิริยา
ต่อกันโดยตรง
ระวังยา
ยากดภูมิ ยาเบาหวาน
ยาต้านการแข็งตัวของเลือด

บทความนี้เทียบสองเห็ดแบบตรงไปตรงมา · เรื่องแรกคือตารางเทียบภาพรวม · เรื่องที่สองคือสารสำคัญที่ต่างกัน · เรื่องที่สามคืองานวิจัยในคน · เรื่องที่สี่คือเลือกตัวไหนตามเป้าหมาย · เรื่องที่ห้าคือกินตอนไหนและกินคู่กันได้ไหม · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง · ถ้ากำลังเทียบเห็ดอื่น อ่าน เห็ดหอม vs ไมตาเกะ และ ไมตาเกะ vs หลินจือ

1 ตารางเทียบ: เห็ดหอม vs เห็ดหลินจือ

หัวข้อ เห็ดหอม (Shiitake) เห็ดหลินจือ (Reishi)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Lentinula edodes Ganoderma lucidum (และสายพันธุ์ใกล้เคียง)
การใช้ เป็นอาหาร ผัด ต้ม ตุ๋น หรือสารสกัด เนื้อแข็งเหมือนไม้ ใช้ต้ม ชง หรือสารสกัด/ผง
สารเด่น เลนติแนน (เบต้ากลูแคน) เอริทาดีนีน วิตามินดี 2 (ถ้าตากแดด) ไตรเทอร์ปีน (กรดกาโนเดอริก) พอลิแซ็กคาไรด์
รสชาติ หอม อูมามิ ขม
งานวิจัยในคน มีงานในคนสุขภาพดีที่กินเห็ดเป็นอาหาร งานในคนจำนวนไม่มาก ผลไม่สม่ำเสมอ
ข้อระวังเด่น ผื่นเส้นแส้จากเห็ดดิบหรือสุกไม่ทั่ว รายงานตับอักเสบจากผงหลินจือ (พบน้อย) เลือดออกง่าย

สรุปง่าย ๆ คือ เห็ดหอมกินเป็นอาหารได้ทุกวันอย่างปลอดภัยเมื่อปรุงสุก ส่วนหลินจือเป็นสมุนไพรที่ควรใช้ในขนาดที่ระบุบนฉลากและระวังเรื่องยา

2 สารสำคัญต่างกันอย่างไร

  • เลนติแนน เป็นเบต้ากลูแคนแบบ β-1,3 / β-1,6 จากเห็ดหอม ในงานทดลองพบว่าเกี่ยวข้องกับการทำงานของเซลล์ภูมิคุ้มกัน เช่น แมโครฟาจ · ในบางประเทศมีการใช้เลนติแนนรูปแบบฉีดทางการแพทย์ ซึ่งต่างจากการกินเห็ดหรือสารสกัด
  • เอริทาดีนีน พบในเห็ดหอม งานในสัตว์ทดลองเกี่ยวข้องกับระดับคอเลสเตอรอล แต่ยังไม่มีหลักฐานในคนที่ชัดเจน
  • ไตรเทอร์ปีนของหลินจือ เช่น กรดกาโนเดอริก เป็นที่มาของรสขม ถูกศึกษาด้านการทำงานของตับและการต้านการอักเสบในงานทดลอง · ปริมาณขึ้นกับว่าใช้ดอกเห็ด สปอร์ หรือเส้นใย
  • พอลิแซ็กคาไรด์/เบต้ากลูแคน มีในทั้งสองตัว เป็นส่วนที่ทำให้เห็ดสมุนไพรถูกจัดในกลุ่มดูแลภูมิคุ้มกัน อ่านภาพรวมที่ เบต้ากลูแคน คืออะไร

3 งานวิจัยในคนพบอะไร

งานวิจัย ใคร/นานแค่ไหน ผลที่พบ ข้อจำกัด
Dai และคณะ 2015 (เห็ดหอม) ผู้ใหญ่สุขภาพดี กินเห็ดหอมปรุงสุกวันละ 5–10 กรัม 4 สัปดาห์ ค่าบางตัวของเซลล์ภูมิคุ้มกัน (เช่น γδ T-cell, NK-T cell) เพิ่มขึ้น และค่าการอักเสบ CRP ลดลง กลุ่มเล็ก ไม่มีกลุ่มควบคุมแบบยาหลอก
Wachtel-Galor และคณะ (หลินจือ) ทบทวนงานวิจัยหลินจือในคน มีสัญญาณบางด้านเรื่องสารต้านอนุมูลอิสระและภูมิคุ้มกัน งานในคนส่วนใหญ่เล็กและออกแบบต่างกัน
Klupp และคณะ 2015 (Cochrane, หลินจือ) ทบทวน RCT เรื่องปัจจัยเสี่ยงหัวใจ ไม่พบผลชัดเจนต่อน้ำตาล ไขมัน หรือความดัน จำนวนงานและผู้เข้าร่วมน้อย

ภาพรวมคือ เห็ดหอมมีงานในคนสุขภาพดีที่สอดคล้องกับการกินเป็นอาหาร ส่วนหลินจือมีชื่อเสียงมากกว่าหลักฐาน ทั้งสองไม่มีหลักฐานว่าป้องกันหรือรักษาโรคใด

4 เลือกตัวไหนตามเป้าหมาย

เป้าหมาย ตัวที่เหมาะกว่า หมายเหตุ
อยากได้เห็ดดูแลภูมิแบบกินทุกวัน เห็ดหอม ปรุงสุกทุกครั้ง ใช้เป็นส่วนหนึ่งของอาหาร
นอนน้อย เหนื่อยล้า อยากผ่อนคลาย หลินจือ (หลักฐานจำกัด) การนอนและความเครียดต้องจัดการโดยตรงก่อน
มีโรคตับ กินยาหลายตัว เห็ดหอมในอาหาร เลี่ยงผงหลินจือขนาดสูงจนกว่าจะถามแพทย์
อยากได้หลายเห็ดโดยไม่ต้องกินหลายขวด สูตรรวมเห็ด ดูปริมาณแต่ละชนิดบนฉลาก และไม่กินซ้อนกับหลินจือเดี่ยว
BLB U เป็นซอฟต์เจลที่รวมสารสกัด 13 ชนิดไว้ในเม็ดเดียว — โสมเกาหลี 80 มก. ถั่งเช่า 80 มก. เห็ด 4 ชนิด (ชิตาเกะ ยามาบูชิทาเกะ ไมตาเกะ อย่างละ 80 มก. หลินจือ 50 มก.) ขิง 50 มก. พลูคาว 50 มก. เบต้ากลูแคนจากยีสต์ 90% 25 มก. และโคเอนไซม์คิวเท็น 25 มก. บนฐานน้ำมันจมูกข้าว 200 มก. น้ำมันงา 100 มก. และน้ำมันเพอริลลา 100 มก. · ระบุปริมาณสารสำคัญรายตัวบนฉลาก มีเลข อย. 26-1-10867-5-0049 และผ่านการรับรองฮาลาล · BLB U ใส่ทั้งเห็ดชิตาเกะ 80 มก. และเห็ดหลินจือ 50 มก. ไว้ในซอฟต์เจลเดียว ร่วมกับไมตาเกะ ยามาบูชิตาเกะ ถั่งเช่า โสมเกาหลี ขิง พลูคาว เบต้ากลูแคนจากยีสต์ และ CoQ10 · เห็ดชิตาเกะในสูตรเป็นสารสกัดที่ผ่านกระบวนการแล้ว ไม่ใช่เห็ดดิบที่เป็นสาเหตุของผื่นเส้นแส้ · ฉลากระบุวันละ 1 ซอฟต์เจล · ผู้ที่ใช้ยากดภูมิ ยาเบาหวาน ยาลดความดัน หรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด และผู้ที่มีโรคตับ ควรถามแพทย์ก่อนเริ่ม

5 กินตอนไหน และกินคู่กันได้ไหม

  • เห็ดหอม กินมื้อไหนก็ได้ในรูปอาหาร สารสกัดกินพร้อมอาหาร รายละเอียดที่ เห็ดชิตาเกะ กินตอนไหนดี
  • หลินจือ หลายคนกินช่วงเย็นหรือก่อนนอนเพราะรู้สึกผ่อนคลาย บางคนกินพร้อมอาหารเพื่อลดอาการท้องไม่สบาย รายละเอียดที่ เห็ดหลินจือ กินตอนไหนดี
  • กินคู่กันได้ ไม่มีรายงานปฏิกิริยาระหว่างสองเห็ดโดยตรง และสูตรเห็ดรวมมีขายทั่วไป สิ่งที่ต้องระวังคือการกินผงหลินจือหลายยี่ห้อซ้อนกันจนได้ปริมาณสูง
  • ระยะประเมิน งานในคนใช้ประมาณ 4–12 สัปดาห์ ถ้ากิน 2–3 เดือนแล้วไม่รู้สึกต่างก็ไม่จำเป็นต้องกินต่อ

6 โทษและใครต้องระวัง

กลุ่ม เห็ดหอม เห็ดหลินจือ
ผลข้างเคียงทั่วไป ท้องอืดเมื่อกินมาก · ผื่นเส้นแส้ (shiitake dermatitis) จากเห็ดดิบหรือสุกไม่ทั่ว ปากแห้ง คอแห้ง ท้องไม่สบาย ผื่น
ตับ ไม่มีประเด็นเด่นในรูปอาหาร มีรายงานตับอักเสบจากผงหลินจือ แม้พบน้อย
ใช้ยากดภูมิ/โรคภูมิต้านตนเอง ถามแพทย์ก่อนใช้สารสกัด ถามแพทย์ก่อน
ใช้ยาเบาหวาน/ยาลดความดัน ข้อมูลจำกัด แจ้งแพทย์ถ้าใช้สารสกัด อาจเสริมฤทธิ์ลดน้ำตาลและความดัน แจ้งแพทย์
ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด/จะผ่าตัด แจ้งแพทย์ ระวังเลือดออกง่าย หยุดก่อนผ่าตัดตามคำแนะนำ
ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร กินเป็นอาหารปรุงสุกได้ ข้อมูลความปลอดภัยไม่พอ ควรเลี่ยง

อ่านรายละเอียดเพิ่มที่ โทษของเห็ดชิตาเกะ และ โทษของเห็ดหลินจือ · สมุนไพรอีกตัวในกลุ่มดูแลภูมิอ่าน พลูคาว (Houttuynia) คืออะไร

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เห็ดหอมกับเห็ดหลินจือ ต่างกันยังไง?

เห็ดหอมเป็นเห็ดอาหารที่มีเลนติแนนและมีงานวิจัยในคนสุขภาพดีด้านภูมิคุ้มกัน ส่วนหลินจือเป็นเห็ดสมุนไพรรสขมที่มีไตรเทอร์ปีน งานวิจัยในคนยังจำกัด ทั้งสองมีเบต้ากลูแคนเหมือนกัน

อยากดูแลภูมิคุ้มกัน ควรเลือกเห็ดหอมหรือหลินจือ?

ถ้าต้องการกินทุกวันแบบปลอดภัย เห็ดหอมปรุงสุกในอาหารมีงานวิจัยในคนที่ตรงกว่า หลินจือเหมาะกับคนที่ต้องการสมุนไพรเพิ่มและไม่มีโรคตับหรือยาที่ต้องระวัง

เห็ดหอมกับหลินจือ กินคู่กันได้ไหม?

ได้ ไม่มีรายงานปฏิกิริยาระหว่างกันโดยตรง แต่ไม่ควรกินผงหลินจือหลายยี่ห้อซ้อนกัน และควรถามแพทย์ก่อนถ้าใช้ยากดภูมิ ยาเบาหวาน ยาลดความดัน หรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด

เห็ดหลินจือกินตอนไหนดี เห็ดหอมกินตอนไหนดี?

เห็ดหอมกินมื้อไหนก็ได้ในอาหาร หลินจือหลายคนกินช่วงเย็นเพราะรู้สึกผ่อนคลาย หรือกินพร้อมอาหารถ้าท้องไม่สบาย

กินเห็ดหอมแล้วผื่นเป็นเส้น ๆ เกิดจากอะไร?

เรียกว่าผื่นเห็ดหอม (shiitake dermatitis) เกิดจากเลนติแนนในเห็ดดิบหรือสุกไม่ทั่ว มักขึ้นใน 1–2 วัน ป้องกันได้โดยปรุงให้สุกทั่วทุกครั้ง ถ้าผื่นมากหรือคันมากควรพบแพทย์

หลินจือเป็นอันตรายต่อตับไหม?

มีรายงานตับอักเสบจากผงหลินจือแม้พบน้อย ผู้ที่มีโรคตับหรือกินยาหลายตัวควรถามแพทย์ก่อน และหยุดทันทีถ้าตาเหลือง ตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม

หลินจือช่วยลดน้ำตาลหรือไขมันได้ไหม?

งานทบทวน Cochrane ไม่พบผลชัดเจนต่อน้ำตาล ไขมัน หรือความดัน ผู้ที่มีโรคประจำตัวต้องกินยาตามแพทย์ต่อ

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • ผื่นเป็นเส้นคล้ายรอยแส้ที่คันมากหลังกินเห็ดหอมดิบหรือสุกไม่ทั่ว · ตาเหลืองตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ต่อเนื่องหลังกินผงหรือสารสกัดหลินจือ · ช้ำง่าย เลือดออกไม่หยุด · หรือหายใจลำบาก ต้องหยุดและพบแพทย์ ถ้าหายใจลำบากให้โทร 1669
  • ตาเหลืองตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้มเหมือนชา คลื่นไส้อาเจียนต่อเนื่อง เบื่ออาหารมาก ปวดใต้ชายโครงขวา หรือคันทั้งตัวในผู้ที่กินเห็ดหลินจือหรือสมุนไพรหลายชนิดพร้อมกัน ต้องหยุดทุกตัวและพบแพทย์เพื่อตรวจการทำงานของตับทันที
  • ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • เห็ดหอมและเห็ดหลินจือไม่ใช่ยารักษาโรค งานวิจัยในคนยังมีขนาดเล็ก ผู้ที่ใช้ยาประจำ มีโรคตับ หรือมีโรคภูมิต้านตนเอง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนใช้สารสกัด

อ้างอิง

  1. Dai X, Stanilka JM, Rowe CA, et al. Consuming Lentinula edodes (Shiitake) mushrooms daily improves human immunity: a randomized dietary intervention in healthy young adults. J Am Coll Nutr. 2015;34(6):478-487
  2. Wachtel-Galor S, Yuen J, Buswell JA, Benzie IFF. Ganoderma lucidum (Lingzhi or Reishi): a medicinal mushroom. In: Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical Aspects. 2nd ed. CRC Press/Taylor & Francis; 2011. Chapter 9
  3. Klupp NL, Chang D, Hawke F, et al. Ganoderma lucidum mushroom for the treatment of cardiovascular risk factors. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(2):CD007259
  4. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. About Herbs: Shiitake mushroom / Reishi mushroom
  5. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →