โทษของวิตามินบี 12 (Vitamin B12) มีอะไรบ้าง? กินเยอะเกินได้ไหม สิว ผื่นแพ้ ค่าบี 12 ในเลือดสูง งานวิจัยขนาดสูง ยาที่เกี่ยวข้อง และใครต้องระวัง

วิตามินบี 12 เป็นวิตามินที่ปลอดภัยสูงในขนาดที่ร่างกายต้องการ ผลข้างเคียงที่มีรายงานส่วนใหญ่มาจากขนาดสูงมากหรือการฉีด ได้แก่ สิวและผื่นคล้ายสิว ผื่นแพ้ ท้องไม่สบาย และในผู้ป่วยโรคไตจากเบาหวาน งานวิจัยวิตามินบีขนาดสูงพบผลที่ไม่ดี · ผู้ใหญ่ต้องการบี 12 เพียงประมาณ 2.4 ไมโครกรัมต่อวัน แต่ผลิตภัณฑ์ในท้องตลาดมีตั้งแต่ไม่กี่ไมโครกรัมไปจนถึง 1,000–5,000 ไมโครกรัมต่อเม็ด · เพราะร่างกายดูดซึมบี 12 แบบอิ่มตัว คนสุขภาพดีส่วนใหญ่จึงไม่ได้ประโยชน์เพิ่มจากขนาดที่สูงขึ้นเรื่อย ๆ · ถ้ายังไม่รู้จักบี 12 พื้นฐาน อ่านก่อนที่ วิตามิน B12 คืออะไร

ปลอดภัยสูง
ในขนาดวิตามินเสริม
ทั่วไป
สิว/ผื่น
ผลข้างเคียงที่รายงาน
บ่อยกว่าในขนาดสูง
ค่าเลือดสูง
โดยไม่ได้กินเสริม
ต้องหาสาเหตุ

บทความนี้รวบรวมเฉพาะเรื่องโทษและความปลอดภัยของวิตามินบี 12 · เรื่องแรกคือตารางผลข้างเคียงที่มีรายงาน · เรื่องที่สองคือทำไมไม่มี UL แต่ยังต้องระวัง · เรื่องที่สามคืองานวิจัยขนาดสูงที่ผลไม่เป็นไปตามคาด · เรื่องที่สี่คือค่าบี 12 ในเลือดสูงหมายถึงอะไร · เรื่องที่ห้าคือยาที่เกี่ยวข้อง · เรื่องสุดท้ายคือวิธีกินให้พอดี · เวลากินที่เหมาะอ่านที่ วิตามินบี12 กินตอนไหนดี

1 ตารางสรุป: ผลข้างเคียงของวิตามินบี 12

อาการ/ความเสี่ยง พบบ่อยแค่ไหน มักเกิดกับ ทำอย่างไร
สิว ผื่นคล้ายสิว มีรายงานเป็นระยะ ขนาดสูง โดยเฉพาะการฉีด หรือเม็ด 1,000 ไมโครกรัมขึ้นไป ลดขนาดหรือหยุด สิวมักดีขึ้นใน 1–2 สัปดาห์หลังหยุด
คลื่นไส้ ท้องเสียเล็กน้อย ปวดหัว พบน้อย ขนาดสูง กินตอนท้องว่าง กินหลังอาหาร ลดขนาด
ผื่นลมพิษ คัน แพ้รุนแรง พบน้อยมาก การฉีด ผู้ที่แพ้โคบอลต์ หยุดทันที ถ้าหายใจลำบากโทร 1669
ใจสั่น นอนไม่ค่อยหลับ เป็นรายงานจากผู้ใช้ ไม่มีงานวิจัยยืนยัน กินขนาดสูงตอนเย็น ย้ายมากินตอนเช้า
ไตทำงานลดลงเร็วขึ้น พบในงานวิจัยเฉพาะกลุ่ม ผู้ป่วยโรคไตจากเบาหวานที่ได้วิตามินบีขนาดสูง ผู้ป่วยโรคไตต้องถามแพทย์ก่อนเสมอ

ภาพรวมคือ ในขนาดวิตามินเสริมทั่วไป บี 12 แทบไม่มีผลข้างเคียง ปัญหาที่พบส่วนใหญ่มาจากความเชื่อว่ายิ่งกินมากยิ่งดี

2 ทำไมบี 12 ไม่มี UL แต่ยังต้องระวัง

  • สถาบันการแพทย์สหรัฐ (IOM) ไม่กำหนดปริมาณสูงสุด (UL) ของบี 12 เพราะไม่พบพิษชัดเจนจากอาหารและอาหารเสริม ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยไม่จำกัด แต่แปลว่ายังไม่มีข้อมูลพอจะกำหนดตัวเลข
  • ร่างกายดูดซึมบี 12 ผ่านโปรตีน intrinsic factor ซึ่งอิ่มตัวได้ มื้อละประมาณ 1.5–2 ไมโครกรัม ส่วนที่เกินจากนั้นดูดซึมได้เพียงราว 1% ผ่านการแพร่ผ่าน จึงเป็นเหตุผลที่เม็ดขนาดสูงใช้ในคนที่ขาดหรือดูดซึมไม่ได้
  • บี 12 ไม่ได้ถูกขับออกทันทีทั้งหมด ร่างกายเก็บไว้ที่ตับได้หลายปี ต่างจากวิตามินซีหรือบี 1 คำว่า “ละลายน้ำ ฉี่ทิ้งได้” จึงไม่ถูกทั้งหมด
  • คนสุขภาพดีที่กินเนื้อสัตว์ ไข่ นม มักได้บี 12 พอจากอาหารอยู่แล้ว กลุ่มที่ได้ประโยชน์จริงคือผู้สูงอายุ ผู้กินมังสวิรัติเคร่งครัด ผู้ใช้ยาเมทฟอร์มินหรือยาลดกรดนาน และผู้ที่ผ่าตัดกระเพาะ

3 งานวิจัยขนาดสูงที่ผลไม่เป็นไปตามคาด

งานวิจัย ใคร/ขนาดเท่าไร ผลที่พบ ข้อจำกัด
House และคณะ 2010 (DIVINe) ผู้ป่วยโรคไตจากเบาหวาน ได้กรดโฟลิก 2.5 มก. + บี 6 25 มก. + บี 12 1 มก. ต่อวัน ประมาณ 3 ปี ค่าการกรองของไตลดลงเร็วกว่า และเหตุการณ์ทางหลอดเลือดมากกว่ากลุ่มยาหลอก เป็นวิตามินบีรวมขนาดสูง แยกผลของบี 12 ตัวเดียวไม่ได้ และใช้ไซยาโนโคบาลามิน
Kang และคณะ 2015 อาสาสมัครที่ฉีดบี 12 บี 12 เปลี่ยนการทำงานของเชื้อ C. acnes บนผิว ให้สร้างสารที่เกี่ยวกับการอักเสบของสิวมากขึ้น กลุ่มเล็ก อธิบายกลไกของสิวจากบี 12 ที่พบในคลินิก
Meng และคณะ 2019 (Nurses’ Health Study) ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน ติดตามระยะยาว ผู้ที่ได้ทั้งบี 6 และบี 12 สูงมากร่วมกัน มีความเสี่ยงกระดูกสะโพกหักสูงกว่า เป็นงานเชิงสังเกต พิสูจน์เหตุและผลไม่ได้

ข้อสรุปจากงานเหล่านี้คือ ขนาดที่สูงกว่าความต้องการหลายร้อยเท่าไม่ได้ปลอดภัยโดยอัตโนมัติ โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคไต และผู้หญิงวัยทองที่กินวิตามินบีหลายตัวซ้อนกัน · เรื่องบี 6 ที่มักมาคู่กันอ่าน โทษของวิตามินบี 6

4 ค่าบี 12 ในเลือดสูง หมายถึงอะไร

  • ถ้ากินบี 12 เสริมอยู่ ค่าในเลือดสูงเป็นเรื่องที่คาดได้ ไม่จำเป็นต้องตกใจ แต่ควรแจ้งแพทย์ว่ากินอะไรอยู่ เพื่อแปลผลถูก และอาจลดขนาดลง
  • ถ้าไม่ได้กินเสริมเลยแต่ค่าสูงมาก แพทย์มักหาสาเหตุ เพราะอาจเกี่ยวกับการทำงานของตับ ไต หรือโรคเลือดบางชนิด ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นเพราะกินอาหารดี
  • อย่าหยุดหรือเริ่มกินก่อนตรวจเลือดโดยไม่แจ้งแพทย์ เพราะทำให้ผลคลาดเคลื่อน
  • บี 12 ไม่ได้ทำให้ฉี่สีเหลืองเข้ม สีเหลืองสดหลังกินวิตามินบีรวมมาจากวิตามินบี 2 (ไรโบฟลาวิน) ส่วนบี 12 ขนาดสูงมากแบบฉีด (ไฮดรอกโซโคบาลามิน) อาจทำให้ปัสสาวะสีแดงชั่วคราว

5 ยาและภาวะที่เกี่ยวข้องกับบี 12

ยา/ภาวะ เกี่ยวข้องอย่างไร คำแนะนำ
เมทฟอร์มิน ใช้นานลดการดูดซึมบี 12 ตรวจระดับบี 12 ตามแพทย์ อ่าน กินเมทฟอร์มินนาน กินอะไรดี
ยาลดกรด PPI / H2 blocker กรดน้อยลง ปล่อยบี 12 จากอาหารได้น้อยลง ถ้าใช้นานเกิน 2 ปี ปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจ
กรดโฟลิกขนาดสูง อาจบดบังอาการโลหิตจางจากขาดบี 12 ขณะที่เส้นประสาทยังเสียหาย ไม่กินโฟลิกขนาดสูงเองโดยไม่ตรวจบี 12 อ่าน โทษของกรดโฟลิก
โรคตาเลเบอร์ (Leber’s optic neuropathy) เอกสารยาระบุให้เลี่ยงไซยาโนโคบาลามิน ต้องใช้ตามแพทย์จักษุเท่านั้น
แพ้โคบอลต์ บี 12 มีโคบอลต์เป็นองค์ประกอบ แจ้งแพทย์ก่อนใช้ทุกรูปแบบ

ความต่างระหว่างเมทิลโคบาลามินกับไซยาโนโคบาลามินอ่านที่ เมทิลโคบาลามิน vs ไซยาโนโคบาลามิน

BLB Y เป็นสูตรดูแลผู้หญิงที่ระบุปริมาณสารสำคัญรายตัวบนฉลาก — ตังกุย 114.8 มก. สารสกัดกุหลาบ 100 มก. สารสกัดผลพลับ PANCIL 100 มก. โพรไบโอติก Lactobacillus acidophilus และ rhamnosus อย่างละ 40 มก. ซีบัคธอร์น 33.55 มก. ซิงค์ 15 มก. พร้อมวิตามินบี 6 บี 12 วิตามินดี 3 และกรดโฟลิก · ไม่มีส่วนผสมของกวาวเครือขาว และไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทน · มีเลข อย. 26-1-10867-5-0034 และผ่านการรับรองฮาลาล · BLB Y ใส่วิตามินบี 12 ในขนาดของวิตามินเสริมทั่วไป ร่วมกับวิตามินบี 6 กรดโฟลิก วิตามินดี 3 และซิงค์ ไม่ใช่วิตามินบี 12 ขนาดสูงแบบเม็ดเดี่ยว 1,000 ไมโครกรัม · ถ้ากินวิตามินบีรวม วิตามินรวม หรือบี 12 เม็ดเดี่ยวอยู่แล้ว ให้นำฉลากทุกตัวมาบวกรวมก่อน · ฉลากระบุวันละ 1 แคปซูล · ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือใช้ยาประจำ ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อน · สอบถามรายละเอียดฉลากได้ทางไลน์ @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895

6 วิธีกินบี 12 ให้พอดี

  • คนทั่วไปที่กินอาหารหลากหลาย ขนาดในวิตามินรวมหรือวิตามินบีรวมก็เพียงพอ ไม่จำเป็นต้องใช้เม็ดเดี่ยวขนาด 1,000 ไมโครกรัม
  • ผู้ที่ตรวจพบว่าขาด แพทย์อาจให้ขนาดสูงหรือฉีดเป็นช่วง ๆ ซึ่งเป็นการรักษา ต้องทำตามแพทย์และตรวจติดตาม
  • บวกรวมทุกผลิตภัณฑ์ วิตามินรวม วิตามินบีรวม เครื่องดื่มชูกำลัง และอาหารเสริมผู้หญิงมักมีบี 12 ซ้อนกันอยู่ อ่าน วิตามินบีรวม vs บี 12 เดี่ยว
  • ถ้าสิวขึ้นหลังเริ่มบี 12 ลองหยุดหรือลดขนาดก่อนไปซื้อยาสิวเพิ่ม
  • กินช่วงเช้าหรือกลางวันพร้อมอาหาร ถ้าขนาดสูงแล้วรู้สึกตื่นตัวจนนอนยาก

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

วิตามินบี 12 มีโทษไหม?

ในขนาดปกติแทบไม่มีโทษ ผลข้างเคียงที่มีรายงานมักมาจากขนาดสูงมากหรือการฉีด เช่น สิว ผื่นแพ้ ท้องไม่สบาย และในผู้ป่วยโรคไตจากเบาหวาน งานวิจัยวิตามินบีขนาดสูงพบว่าไตเสื่อมเร็วขึ้น

กินวิตามินบี 12 เยอะเกินไปได้ไหม ฉี่ทิ้งได้จริงหรือ?

บี 12 ยังไม่มีการกำหนดปริมาณสูงสุด แต่ร่างกายเก็บไว้ที่ตับได้นานหลายปี ไม่ได้ขับออกทั้งหมด และคนที่ไม่ได้ขาดก็ไม่ได้ประโยชน์เพิ่มจากขนาดที่สูงขึ้น

กินบี 12 แล้วสิวขึ้น เป็นเพราะบี 12 ไหม?

เป็นไปได้ มีรายงานสิวและผื่นคล้ายสิวจากบี 12 ขนาดสูง และงานวิจัยพบว่าบี 12 เปลี่ยนการทำงานของเชื้อสิวบนผิว ลองหยุดหรือลดขนาด สิวมักดีขึ้นใน 1–2 สัปดาห์

ค่าบี 12 ในเลือดสูง อันตรายไหม?

ถ้ากินเสริมอยู่มักเป็นผลจากการกิน ควรแจ้งแพทย์และอาจลดขนาด ถ้าไม่ได้กินเสริมแต่ค่าสูงมาก ควรให้แพทย์หาสาเหตุ เพราะอาจเกี่ยวกับตับ ไต หรือโรคเลือด

วิตามินบี 12 กินวันละเท่าไรพอ?

ผู้ใหญ่ต้องการประมาณ 2.4 ไมโครกรัมต่อวัน คนที่กินเนื้อสัตว์ ไข่ นม มักได้พอ ผู้สูงอายุ ผู้กินมังสวิรัติ และผู้ใช้ยาเมทฟอร์มินอาจต้องเสริม ขนาดสูงควรใช้เมื่อแพทย์ตรวจพบว่าขาด

วิตามินบี 12 กินคู่กับกรดโฟลิกได้ไหม?

ได้ และมักอยู่ในสูตรเดียวกัน ข้อระวังคือการกินกรดโฟลิกขนาดสูงเองโดยไม่ตรวจบี 12 เพราะอาจบดบังอาการขาดบี 12

คนท้องกินวิตามินบี 12 ได้ไหม?

บี 12 ในขนาดวิตามินสำหรับคนตั้งครรภ์ถือว่าปลอดภัยและจำเป็น แต่ควรใช้ตามที่แพทย์ฝากครรภ์แนะนำ ไม่ควรกินขนาดสูงเพิ่มเอง

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • ผื่นลมพิษ หน้าบวม ปากบวม หรือหายใจลำบากหลังกินหรือฉีดวิตามินบี 12 ต้องโทร 1669 · สิวขึ้นมากผิดปกติหลังเริ่มบี 12 ขนาดสูง · หรือผลเลือดพบค่าบี 12 สูงมากทั้งที่ไม่ได้กินเสริม ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ไม่ควรมองข้าม
  • ชาปลายมือปลายเท้าที่ลามขึ้นเรื่อย ๆ เดินเซ ทรงตัวไม่ดี ลิ้นแดงเลี่ยน ความจำหรืออารมณ์เปลี่ยนชัดเจน หรือซีดร่วมกับเหนื่อยง่ายมาก ต้องพบแพทย์เพื่อตรวจระดับวิตามินบี 12 และความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด เพราะความเสียหายของเส้นประสาทที่ปล่อยไว้นานอาจไม่กลับคืนเต็มที่
  • ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • วิตามินบี 12 ไม่ใช่ยาบำรุงประสาทหรือยารักษาอาการชา อาการชาปลายมือปลายเท้ามีหลายสาเหตุ ต้องตรวจหาสาเหตุกับแพทย์ ผู้ป่วยโรคไตต้องถามแพทย์ก่อนกินวิตามินบีขนาดสูงทุกชนิด

อ้างอิง

  1. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin B12 — Fact Sheet for Health Professionals
  2. Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes for Thiamin, Riboflavin, Niacin, Vitamin B6, Folate, Vitamin B12, Pantothenic Acid, Biotin, and Choline. National Academies Press; 1998
  3. House AA, Eliasziw M, Cattran DC, et al. Effect of B-vitamin therapy on progression of diabetic nephropathy: a randomized controlled trial. JAMA. 2010;303(16):1603-1609
  4. Kang D, Shi B, Erfe MC, Craft N, Li H. Vitamin B12 modulates the transcriptome of the skin microbiota in acne pathogenesis. Sci Transl Med. 2015;7(293):293ra103
  5. Meng H, Wolfe P, et al. Association of high intakes of vitamins B6 and B12 from food and supplements with risk of hip fracture among postmenopausal women in the Nurses’ Health Study. JAMA Netw Open. 2019
  6. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →