วิตามินซี คือวิตามินละลายในน้ำที่มนุษย์สร้างเองไม่ได้ ต้องได้จากอาหารทุกวัน ทำหน้าที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ เป็นโคแฟกเตอร์ในการสร้างคอลลาเจน และช่วยการดูดซึมธาตุเหล็ก ส่วน กลูตาไธโอน คือสารต้านอนุมูลอิสระหลักที่ ทุกเซลล์ในร่างกายสร้างขึ้นเอง จากกรดอะมิโน 3 ตัว (ซิสเทอีน กลูตาเมต ไกลซีน) และเป็นตัวหลักในการขจัดสารพิษที่ตับ สองตัวนี้ ไม่ใช่ตัวแทนกัน แต่ทำงานในระบบเดียวกัน: วิตามินซีที่ใช้งานแล้วถูกกลูตาไธโอนคืนสภาพให้ และงานวิจัยพบว่าการได้วิตามินซีพอทำให้ระดับกลูตาไธโอนในเม็ดเลือดสูงขึ้น คำถามที่คนไทยถามบ่อยคือ “ตัวไหนทำให้ผิวใสกว่า” — คำตอบที่ซื่อสัตย์คืองานวิจัยเรื่องผิวของทั้งสองตัวเป็นงานขนาดเล็ก ระยะสั้น และ อย. ไม่อนุญาตให้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอ้างเรื่องผิวขาว บทความนี้เทียบจากหลักฐาน
ต้องได้จากอาหารทุกวัน
ซิสเทอีน กลูตาเมต ไกลซีน
ที่ใช้งานแล้วให้กลับมาใช้ใหม่
บล็อกนี้มีบทความ กลูตาไธโอนคืออะไร และเทียบกลูตาไธโอนกับสารอื่นที่ แอสตาแซนธิน vs กลูตาไธโอน แล้ว บทความนี้เทียบกับวิตามินซีโดยเฉพาะ · เรื่องแรกคือตารางเทียบ · เรื่องที่สองคือสองตัวนี้ส่งต่องานกันอย่างไร · เรื่องที่สามคืองานวิจัยเรื่องระดับกลูตาไธโอนและผิวพบอะไร · เรื่องที่สี่คือเรื่องการดูดซึมที่ต่างกันมาก · เรื่องที่ห้าคือเลือกตัวไหน หรือต้องกินคู่กันไหม · เรื่องสุดท้ายคือกินตอนไหน โทษ และใครต้องระวัง
1 ตารางเทียบ: วิตามินซี vs กลูตาไธโอน
| ประเด็น | วิตามินซี | กลูตาไธโอน |
|---|---|---|
| คืออะไร | วิตามินละลายในน้ำ (กรดแอสคอร์บิก) | ไตรเปปไทด์จากกรดอะมิโน 3 ตัว |
| แหล่งที่มา | อาหารเท่านั้น (ฝรั่ง มะขามป้อม พริก ส้ม) | ร่างกายสร้างเองในทุกเซลล์ อาหารมีบ้าง (ผักผลไม้สด) |
| ทำงานที่ไหน | ในน้ำ: เลือด ของเหลวระหว่างเซลล์ ภายในเซลล์ | ภายในเซลล์เป็นหลัก ความเข้มข้นสูงที่ตับ |
| หน้าที่นอกจากต้านอนุมูลอิสระ | สร้างคอลลาเจน ดูดซึมธาตุเหล็ก คืนสภาพวิตามินอี | ขจัดสารพิษที่ตับ (คอนจูเกชัน) คืนสภาพวิตามินซี ควบคุมภูมิคุ้มกัน |
| ดูดซึมจากการกิน | ดีในขนาดต่ำ ลดลงเมื่อเกิน 200 มก./ครั้ง | ถูกย่อยในทางเดินอาหารได้ งานในคนให้ผลต่างกัน |
| ขาดได้ไหม | ขาดได้ (ลักปิดลักเปิดเมื่อขาดนาน) | ไม่เรียกว่าขาด แต่ระดับลดลงตามอายุ การสูบบุหรี่ ความเจ็บป่วย |
| ขีดจำกัดต่อวัน | 2,000 มก. (UL) | ไม่กำหนด งานวิจัยใช้ 250–1,000 มก. |
| งานวิจัยเรื่องผิว | ส่วนใหญ่เป็นแบบทา แบบกินมีจำกัด | งานกินขนาดเล็ก 4–12 สัปดาห์ วัดค่าเม็ดสีด้วยเครื่อง |
สรุปคือ วิตามินซีคือสิ่งที่ต้องได้ทุกวันไม่มีทางเลือก ส่วนกลูตาไธโอนคือสิ่งที่ร่างกายสร้างเองและการเสริมเป็นทางเลือกที่หลักฐานยังไล่ตาม
2 สองตัวนี้ส่งต่องานกันอย่างไร
ระบบต้านอนุมูลอิสระในร่างกายทำงานเป็นสายโซ่ เมื่อวิตามินซีให้อิเล็กตรอนไปจัดการอนุมูลอิสระ มันจะกลายเป็นรูปที่ใช้งานแล้ว (ดีไฮโดรแอสคอร์เบต) ซึ่งร่างกายเปลี่ยนกลับเป็นวิตามินซีได้ โดยใช้ กลูตาไธโอน เป็นตัวให้อิเล็กตรอน จากนั้นกลูตาไธโอนที่ใช้งานแล้ว (GSSG) ถูกเปลี่ยนกลับด้วย NADPH (Meister 1994)
- วิตามินซี → วิตามินอี: วิตามินซีคืนสภาพวิตามินอีที่เยื่อหุ้มเซลล์
- กลูตาไธโอน → วิตามินซี: กลูตาไธโอนคืนสภาพวิตามินซีในเซลล์
- NADPH → กลูตาไธโอน: พลังงานจากการเผาผลาญน้ำตาลคืนสภาพกลูตาไธโอน
นี่คือเหตุผลที่สองตัวนี้ ไม่ใช่คู่แข่ง และเป็นเหตุผลเชิงกลไกที่ทำให้มักถูกจับคู่กันในสูตร — ไม่ใช่เพราะ “เสริมฤทธิ์ผิวขาว” อย่างที่โฆษณาบางชิ้นพูด
3 งานวิจัยในคนพบอะไร: ระดับกลูตาไธโอน และผิว
- วิตามินซีเพิ่มกลูตาไธโอน (Johnston 1993): ผู้ใหญ่สุขภาพดีได้วิตามินซี 500 มก. ต่อวัน 2 สัปดาห์ ระดับกลูตาไธโอนในเม็ดเลือดแดงเพิ่มขึ้นประมาณ 50% การเพิ่มเป็น 2,000 มก. ไม่ได้ดีกว่า
- Lenton และคณะ (2003): ในผู้ที่มีวิตามินซีต่ำ การได้วิตามินซี 500–1,000 มก. ต่อวัน 13 สัปดาห์ เพิ่มกลูตาไธโอนในเม็ดเลือดขาว แสดงว่า การได้วิตามินซีพอเป็นวิธีสนับสนุนกลูตาไธโอนที่มีหลักฐานดี
- กินกลูตาไธโอนโดยตรง (Richie 2015): งานสุ่มควบคุม 6 เดือน พบระดับกลูตาไธโอนในเลือดและเซลล์เพิ่มขึ้นในกลุ่มที่ได้ 250 และ 1,000 มก. ต่อวัน ขณะที่ Allen และ Bradley (2011) ไม่พบการเปลี่ยนแปลงใน 4 สัปดาห์ (รายละเอียดที่ กลูตาไธโอนกินแล้วดูดซึมจริงไหม)
- กลูตาไธโอนกับผิว (Arjinpathana 2012): งานสุ่มควบคุมในไทย 60 คน ได้กลูตาไธโอน 500 มก. ต่อวัน 4 สัปดาห์ พบค่าเม็ดสีที่วัดด้วยเครื่องลดลงในบางตำแหน่ง เป็นงานขนาดเล็กระยะสั้น
- Weschawalit และคณะ (2017): งานในไทย 60 คน ได้กลูตาไธโอนรูป GSH หรือ GSSG 250 มก. ต่อวัน 12 สัปดาห์ พบค่าเม็ดสีลดลงเล็กน้อยในบางตำแหน่ง ความยืดหยุ่นและริ้วรอยดีขึ้นในบางกลุ่ม ผู้วิจัยสรุปว่าต้องการงานใหญ่กว่านี้
- วิตามินซีกับผิว (Pullar 2017): ทบทวนว่าวิตามินซีจำเป็นต่อการสร้างคอลลาเจนและพบความเข้มข้นสูงในผิว แต่งานกินที่วัดผลผิวโดยตรงมีน้อย ส่วนใหญ่เป็นแบบทา
ข้อสรุปที่ตรงไปตรงมา: ไม่มีงานไหนแสดงว่าตัวใดทำให้ “ผิวขาว” สิ่งที่วัดได้คือค่าเม็ดสีจากเครื่องมือที่เปลี่ยนเล็กน้อยในงานขนาดเล็ก และ อย. ไม่อนุญาตให้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารกล่าวอ้างเรื่องนี้
4 เรื่องการดูดซึมที่ต่างกันมาก
- วิตามินซี: ดูดซึมได้ดีมากในขนาดต่ำ แต่สัดส่วนลดลงเมื่อกินเกินประมาณ 200 มก. ต่อครั้ง และส่วนเกินถูกขับทางปัสสาวะในไม่กี่ชั่วโมง (Padayatty 2003) การแบ่งกินจึงได้มากกว่ากินทีเดียว รูปแบบต่าง ๆ อ่านที่ วิตามินซีมีกี่รูปแบบ
- กลูตาไธโอน: เป็นเปปไทด์ที่เอนไซม์ในลำไส้ย่อยได้ จึงมีข้อถกเถียงมานานว่ากินแล้วเข้าเลือดในรูปเดิมหรือไม่ ทางแก้ที่ใช้คือรูปลิโพโซมหรือกินสารตั้งต้นให้ร่างกายสร้างเอง (อ่านที่ กลูตาไธโอนลิโพโซม vs แบบเม็ด และ Liposomal คืออะไร)
- ทางลัดที่ไม่ควรใช้: การฉีดกลูตาไธโอนเพื่อผิวไม่ได้รับการรับรองจาก อย. และมีรายงานผลข้างเคียงรุนแรง ส่วนวิตามินซีขนาดสูงทางหลอดเลือดเป็นหัตถการทางการแพทย์ที่ต้องมีข้อบ่งชี้
5 เลือกตัวไหน หรือต้องกินคู่กันไหม
- ถ้ากินผักผลไม้น้อย: วิตามินซีคือสิ่งที่ขาดได้จริงและราคาถูก ควรจัดการก่อน เพราะวิตามินซีที่พอยังช่วยรักษาระดับกลูตาไธโอนด้วย
- ถ้าวิตามินซีพอแล้วและสนใจกลูตาไธโอน: ทางเลือกคือกินกลูตาไธโอนโดยตรง (หลักฐานระดับสะสมเพิ่มในงาน 6 เดือน) หรือกินสารตั้งต้น เช่น ซิสเทอีน ไกลซีน ที่ร่างกายใช้สร้างเอง
- กินคู่กัน: ทำได้และมีเหตุผลเชิงกลไก แต่ไม่ได้หมายความว่าผลเรื่องผิวจะ “คูณสอง” — ยังไม่มีงานวิจัยที่พิสูจน์เรื่องนี้
- คาดหวังอะไรได้: สิ่งที่ประเมินได้จริงคือการสนับสนุนระบบต้านอนุมูลอิสระ ไม่ใช่สีผิวที่เปลี่ยนในกระจก ตัวช่วยเรื่องผิวโดยรวมอ่านที่ อยากผิวกระจ่างใส กินอะไรดี
6 กินตอนไหน โทษ และใครต้องระวัง
- วิตามินซี กินตอนไหน: แบ่งเป็น 2 ครั้งพร้อมอาหารดูดซึมได้มากกว่า ผู้ที่แสบท้องให้กินพร้อมอาหาร รายละเอียดที่ วิตามินซี กินตอนไหน
- กลูตาไธโอน กินตอนไหน: หลายคนกินตอนท้องว่าง ถ้าแสบท้องกินพร้อมอาหารได้ รายละเอียดที่ กลูตาไธโอน กินตอนไหน
- โทษของวิตามินซี: ท้องเสียและปวดท้องเมื่อเกิน 2,000 มก. เพิ่มออกซาเลตในปัสสาวะในผู้ที่เสี่ยงนิ่ว และเพิ่มการดูดซึมธาตุเหล็กซึ่งผู้ที่มีภาวะเหล็กเกินต้องระวัง (อ่านที่ โทษของวิตามินซี)
- โทษของกลูตาไธโอน: แบบกินมักทนได้ดี บางคนท้องอืด ผู้ที่เป็นหอบหืดควรปรึกษาแพทย์เพราะมีรายงานหลอดลมหดเกร็งจากแบบสูดพ่น และผู้ที่รับยาเคมีบำบัดต้องปรึกษาแพทย์ก่อนใช้สารต้านอนุมูลอิสระ (อ่านที่ โทษของกลูตาไธโอน)
- ผลตรวจเลือด: วิตามินซีขนาดสูงรบกวนการตรวจน้ำตาลในปัสสาวะและเลือดแฝงในอุจจาระบางวิธี ควรแจ้งแพทย์
สอบถามรายละเอียดสูตรได้ที่ LINE @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895
7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
วิตามินซีกับกลูตาไธโอนต่างกันยังไง?
วิตามินซีเป็นวิตามินที่ต้องได้จากอาหารทุกวัน ส่วนกลูตาไธโอนเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ร่างกายสร้างเองจากกรดอะมิโน 3 ตัว สองตัวทำงานในระบบเดียวกันโดยกลูตาไธโอนคืนสภาพวิตามินซีที่ใช้แล้ว
วิตามินซีหรือกลูตาไธโอน ตัวไหนทำให้ผิวใสกว่า?
ไม่มีงานวิจัยที่สรุปได้ว่าตัวใดทำให้ผิวขาวหรือใส งานที่มีเป็นงานขนาดเล็ก 4–12 สัปดาห์ที่วัดค่าเม็ดสีด้วยเครื่องมือและเปลี่ยนเล็กน้อย และ อย. ไม่อนุญาตให้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารกล่าวอ้างเรื่องผิวขาว
ทำไมกลูตาไธโอนถึงมักกินคู่วิตามินซี?
เพราะทำงานต่อกันในระบบต้านอนุมูลอิสระ กลูตาไธโอนคืนสภาพวิตามินซี และงานวิจัยพบว่าวิตามินซี 500 มก. ต่อวันทำให้ระดับกลูตาไธโอนในเม็ดเลือดแดงสูงขึ้นประมาณ 50%
กินวิตามินซีอย่างเดียว ร่างกายจะมีกลูตาไธโอนพอไหม?
ในคนที่วิตามินซีต่ำ การได้วิตามินซีพอทำให้กลูตาไธโอนในเซลล์เพิ่มขึ้น แต่ระดับกลูตาไธโอนยังขึ้นกับอายุ การสูบบุหรี่ และกรดอะมิโนตั้งต้นด้วย
กลูตาไธโอนกินตอนไหนดี?
หลายคนกินตอนท้องว่าง ถ้าแสบท้องกินพร้อมอาหารได้ ที่สำคัญคือสม่ำเสมอตามฉลาก
โทษของวิตามินซีกับกลูตาไธโอนมีอะไรบ้าง?
วิตามินซีเกิน 2,000 มก. ทำให้ท้องเสียและเพิ่มความเสี่ยงนิ่วในผู้ที่เสี่ยงอยู่แล้ว กลูตาไธโอนแบบกินมักทนได้ดี แต่ผู้ที่เป็นหอบหืดและผู้ที่รับยาเคมีบำบัดต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
ฉีดกลูตาไธโอนหรือวิตามินซีเพื่อผิวดีกว่ากินไหม?
การฉีดกลูตาไธโอนเพื่อผิวไม่ได้รับการรับรองจาก อย. และมีรายงานผลข้างเคียงรุนแรง ส่วนวิตามินซีทางหลอดเลือดเป็นหัตถการทางการแพทย์ที่ต้องมีข้อบ่งชี้ ไม่ใช่ทางเลือกเพื่อความงาม
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
- วิตามินซีและกลูตาไธโอนเป็นสารในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ได้ทำให้ผิวขาว ไม่ได้รักษาฝ้า และไม่ใช่ยา · อย. ไม่อนุญาตให้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารกล่าวอ้างเรื่องผิวขาว งานวิจัยที่มีเป็นงานขนาดเล็ก ระยะสั้น และวัดค่าเม็ดสีด้วยเครื่องมือ ไม่ใช่ผลที่มองเห็นชัดในชีวิตจริง
- ไม่มีผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดที่ทำให้เม็ดสีผิวกลับมาเป็นปกติได้ การดูแลเรื่องนี้อยู่ในความดูแลของแพทย์ผิวหนังเท่านั้น
- ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
- ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
- สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
- ฝ้า กระ หรือรอยดำที่ลามเร็ว ขอบไม่เรียบ สีไม่สม่ำเสมอ มีเลือดออก คัน หรือเปลี่ยนรูปร่างในไม่กี่สัปดาห์ ต้องพบแพทย์ผิวหนังเพื่อตรวจ ไม่ใช่เรื่องที่กินอาหารเสริมรอดู · และผู้ที่เป็นหอบหืดแล้วแน่นหน้าอกหรือหายใจลำบากหลังใช้กลูตาไธโอน ต้องหยุดและพบแพทย์
- ผู้ที่เป็นหอบหืด ผู้ที่ได้รับยาเคมีบำบัด ผู้ที่มีภาวะเหล็กเกินหรือเสี่ยงนิ่วในไต และผู้ที่แพ้อาหารทะเลหรือถั่วเหลือง ต้องอ่านฉลากและปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
อ้างอิง
- Johnston CS, Meyer CG, Srilakshmi JC. Vitamin C elevates red blood cell glutathione in healthy adults. Am J Clin Nutr. 1993;58(1):103-105.
- Lenton KJ, Sané AT, Therriault H, Cantin AM, Payette H, Wagner JR. Vitamin C augments lymphocyte glutathione in subjects with ascorbate deficiency. Am J Clin Nutr. 2003;77(1):189-195.
- Meister A. Glutathione-ascorbic acid antioxidant system in animals. J Biol Chem. 1994;269(13):9397-9400.
- Padayatty SJ, Katz A, Wang Y, et al. Vitamin C as an antioxidant: evaluation of its role in disease prevention. J Am Coll Nutr. 2003;22(1):18-35.
- Pullar JM, Carr AC, Vissers MCM. The roles of vitamin C in skin health. Nutrients. 2017;9(8):866.
- Richie JP Jr, Nichenametla S, Neidig W, et al. Randomized controlled trial of oral glutathione supplementation on body stores of glutathione. Eur J Nutr. 2015;54(2):251-263.
- Allen J, Bradley RD. Effects of oral glutathione supplementation on systemic oxidative stress biomarkers in human volunteers. J Altern Complement Med. 2011;17(9):827-833.
- Arjinpathana N, Asawanonda P. Glutathione as an oral whitening agent: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. J Dermatolog Treat. 2012;23(2):97-102.
- Weschawalit S, Thongthip S, Phutrakool P, Asawanonda P. Glutathione and its antiaging and antimelanogenic effects. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2017;10:147-153.
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin C — Fact Sheet for Health Professionals.
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: กลูต้าไธโอน ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไรให้คุ้ม 👉
