Lactobacillus rhamnosus ปลอดภัยสำหรับคนสุขภาพดีส่วนใหญ่ ผลข้างเคียงที่พบคือท้องอืด มีลม หรือถ่ายเปลี่ยนไปในช่วง 1–2 สัปดาห์แรก ส่วนโทษที่รุนแรงคือการติดเชื้อในกระแสเลือดจากตัวเชื้อโพรไบโอติกเอง ซึ่งพบน้อยมากและเกือบทั้งหมดเกิดในผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ ผู้ป่วยหนัก หรือผู้ที่มีสายสวนหลอดเลือดดำ · แรมโนซัส (ชื่อใหม่ทางอนุกรมวิธานคือ Lacticaseibacillus rhamnosus) มีหลายสายพันธุ์ย่อย ที่ถูกศึกษามากคือ GG สำหรับทางเดินอาหาร และ GR-1 สำหรับสุขภาพช่องคลอด · เพราะเป็นจุลินทรีย์ที่มีชีวิต ความปลอดภัยจึงขึ้นกับสภาพร่างกายของผู้กินมากกว่าวิตามินหรือแร่ธาตุทั่วไป · พื้นฐานของสายพันธุ์นี้อ่านที่ Lactobacillus rhamnosus คืออะไร
บ่อยที่สุด
ก่อนทุกครั้ง
ยาปฏิชีวนะ
บทความนี้รวบรวมเฉพาะเรื่องโทษและความปลอดภัยของ Lactobacillus rhamnosus · เรื่องแรกคือตารางผลข้างเคียงที่พบ · เรื่องที่สองคือทำไมช่วงแรกท้องอืด · เรื่องที่สามคืองานวิจัยเรื่องการติดเชื้อในกระแสเลือด · เรื่องที่สี่คือใครไม่ควรกินเอง · เรื่องที่ห้าคือยาที่เกี่ยวข้อง · เรื่องสุดท้ายคือวิธีกินให้ปลอดภัย · ความต่างกับอีกสายพันธุ์ที่มักมาคู่กันอ่านที่ แอซิโดฟิลัส vs แรมโนซัส
1 ตารางสรุป: ผลข้างเคียงของ Lactobacillus rhamnosus
| อาการ/ความเสี่ยง | พบบ่อยแค่ไหน | มักเกิดกับ | ทำอย่างไร |
|---|---|---|---|
| ท้องอืด มีลม ท้องร้อง | พบได้บ่อยช่วงแรก | คนที่เพิ่งเริ่ม หรือเริ่มด้วยขนาดสูง | ลดขนาด กินพร้อมอาหาร มักดีขึ้นใน 1–2 สัปดาห์ |
| ถ่ายเหลวขึ้นหรือท้องผูกเล็กน้อย | พบได้บ้าง | ช่วงสัปดาห์แรก | ดื่มน้ำให้พอ ถ้าเกิน 2 สัปดาห์ให้หยุด |
| ผื่น คัน แพ้ส่วนประกอบอื่นในผลิตภัณฑ์ | พบน้อย | ผู้ที่แพ้นม ถั่วเหลือง หรือสารที่ใช้เลี้ยงเชื้อ | อ่านฉลากสารก่อภูมิแพ้ หยุดเมื่อมีอาการ |
| ติดเชื้อในกระแสเลือด ลิ้นหัวใจอักเสบจากเชื้อแลคโตบาซิลลัส | พบน้อยมาก | ผู้ภูมิคุ้มกันต่ำ ผู้ป่วยไอซียู ผู้มีสายสวนหลอดเลือดดำ ทารกคลอดก่อนกำหนด | กลุ่มนี้ไม่ควรกินเอง ต้องให้แพทย์ตัดสิน |
| ภาวะกรดดี-แลคติกคั่ง | พบน้อยมาก | ผู้ที่ลำไส้สั้นจากการผ่าตัด | ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนใช้โพรไบโอติกทุกชนิด |
ภาพรวมคือ ในคนสุขภาพดี ผลข้างเคียงของแรมโนซัสมักเบาและหายเอง แต่คำว่าจุลินทรีย์ดีไม่ได้แปลว่าปลอดภัยกับทุกคน
2 ทำไมกินโพรไบโอติกช่วงแรกแล้วท้องอืด
- จุลินทรีย์ที่เข้ามาใหม่หมักใยอาหารและน้ำตาลในลำไส้ ทำให้เกิดแก๊สมากขึ้นชั่วคราว โดยเฉพาะเมื่อกินคู่กับพรีไบโอติกหรือใยอาหารปริมาณมาก
- อาการมักเบาลงเองภายใน 1–2 สัปดาห์ เมื่อร่างกายปรับตัว ถ้าไม่ดีขึ้นหรือแย่ลงเรื่อย ๆ ไม่ควรฝืนกินต่อ
- คนที่มีลำไส้แปรปรวน อาจไวต่ออาการท้องอืดมากกว่าคนทั่วไป ควรเริ่มครึ่งขนาดหรือกินวันเว้นวันก่อน
- ขนาดสูงไม่ได้ดีกว่าเสมอ จำนวนเชื้อที่ใช้ในงานวิจัยแต่ละเรื่องต่างกันมาก ให้ยึดตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่กิน
- ท้องอืดที่มาพร้อมไข้ ปวดท้องรุนแรง หรือถ่ายเป็นเลือด ไม่ใช่อาการปรับตัว ต้องพบแพทย์
ภาพรวมผลข้างเคียงของโพรไบโอติกทุกสายพันธุ์อ่านที่ โทษของโพรไบโอติก
3 งานวิจัยเรื่องการติดเชื้อในกระแสเลือดจากโพรไบโอติก
| งานวิจัย | ศึกษาใคร | ผลที่พบ | ข้อจำกัด/ความหมาย |
|---|---|---|---|
| Salminen และคณะ 2002 | ประชากรฟินแลนด์ ช่วงที่การบริโภค L. rhamnosus GG เพิ่มขึ้นมาก | ไม่พบว่าการติดเชื้อแลคโตบาซิลลัสในกระแสเลือดเพิ่มขึ้นตามการบริโภค | บ่งชี้ว่าความเสี่ยงในประชากรทั่วไปต่ำมาก |
| Salminen และคณะ 2004 | ผู้ป่วยที่พบเชื้อแลคโตบาซิลลัสในกระแสเลือด | ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีโรคประจำตัวรุนแรงอยู่ก่อน บางรายเป็นเชื้อที่เหมือนสายพันธุ์ GG | ความเสี่ยงกระจุกอยู่ในผู้ป่วยหนัก ไม่ใช่คนทั่วไป |
| Land และคณะ 2005 | รายงานผู้ป่วยเด็ก 2 รายที่ได้รับ GG ในโรงพยาบาล | ติดเชื้อในกระแสเลือด และยืนยันทางพันธุกรรมว่าเป็นเชื้อเดียวกับโพรไบโอติกที่ได้รับ | เป็นรายงานผู้ป่วย ทั้งสองรายมีโรครุนแรงและอุปกรณ์สอดใส่ในร่างกาย |
| Yelin และคณะ 2019 | ผู้ป่วยเด็กในไอซียูของโรงพยาบาลแห่งหนึ่ง | พบการติดเชื้อ GG ในกระแสเลือดในกลุ่มที่ได้รับโพรไบโอติก และใช้การถอดรหัสพันธุกรรมยืนยันว่ามาจากแคปซูล | เป็นผู้ป่วยวิกฤตที่มีสายสวนหลอดเลือดดำ ไม่สามารถนำไปเทียบกับคนสุขภาพดี |
ข้อสรุปจากงานเหล่านี้คือ ในคนสุขภาพดีความเสี่ยงต่ำมาก แต่ในผู้ป่วยหนักและผู้ภูมิคุ้มกันต่ำ โพรไบโอติกเป็นสิ่งที่แพทย์ต้องชั่งน้ำหนักเป็นรายคน สอดคล้องกับคำแนะนำของ NCCIH ที่ระบุว่าผู้ที่มีโรครุนแรงหรือภูมิคุ้มกันอ่อนแอมีความเสี่ยงต่อผลเสียมากกว่า
4 ใครไม่ควรกินแรมโนซัสเองโดยไม่ถามแพทย์
- ผู้ที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ผู้ที่อยู่ระหว่างเคมีบำบัด ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ ผู้ที่ใช้ยากดภูมิหรือสเตียรอยด์ขนาดสูงต่อเนื่อง
- ผู้ที่มีสายสวนหลอดเลือดดำส่วนกลาง หรือกำลังรักษาตัวในโรงพยาบาลด้วยโรครุนแรง
- ผู้ที่มีโรคลิ้นหัวใจ หรือมีลิ้นหัวใจเทียม ควรปรึกษาแพทย์โรคหัวใจก่อน
- ผู้ที่ลำไส้สั้นจากการผ่าตัด หรือมีเยื่อบุลำไส้เสียหายรุนแรง
- ทารกคลอดก่อนกำหนด การให้โพรไบโอติกในกลุ่มนี้ต้องเป็นการตัดสินใจของกุมารแพทย์เท่านั้น
- ผู้ที่เป็นตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันรุนแรง งานวิจัย PROPATRIA (Besselink และคณะ 2008) ที่ให้โพรไบโอติกหลายสายพันธุ์ผสมกันในผู้ป่วยกลุ่มนี้พบผลเสียมากกว่ากลุ่มยาหลอก แม้สูตรนั้นจะไม่มีแรมโนซัส แต่ทำให้แพทย์ระมัดระวังการใช้โพรไบโอติกทุกชนิดในภาวะนี้
- หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร งานวิจัยของสายพันธุ์ GG และ GR-1 ในหญิงตั้งครรภ์ไม่พบสัญญาณอันตรายชัดเจน แต่ควรแจ้งแพทย์ฝากครรภ์ และดูส่วนผสมอื่นในผลิตภัณฑ์ด้วย
5 ยาที่เกี่ยวข้องกับโพรไบโอติก
| ยา | เกี่ยวข้องอย่างไร | คำแนะนำ |
|---|---|---|
| ยาปฏิชีวนะ | ยาฆ่าเชื้อโพรไบโอติกได้ ทำให้กินแล้วไม่ได้ประโยชน์ | เว้นห่างจากยาปฏิชีวนะอย่างน้อย 2 ชั่วโมง |
| ยากดภูมิคุ้มกัน สเตียรอยด์ขนาดสูง ยาเคมีบำบัด | เพิ่มโอกาสที่เชื้อจะก่อการติดเชื้อ | ต้องถามแพทย์ก่อนทุกครั้ง |
| ยาต้านเชื้อรา | ไม่มีผลต่อแลคโตบาซิลลัสซึ่งเป็นแบคทีเรีย | กินร่วมได้ ไม่ต้องเว้น |
| เครื่องดื่มร้อนจัด | ความร้อนทำให้เชื้อตาย | กลืนกับน้ำเปล่าอุณหภูมิห้อง |
6 วิธีกินแรมโนซัสให้ปลอดภัย
- เริ่มตามขนาดบนฉลาก ไม่เพิ่มเอง และสังเกตอาการ 1–2 สัปดาห์แรก
- กินพร้อมหรือก่อนอาหารเล็กน้อย เพื่อให้กินได้สม่ำเสมอ รายละเอียดเรื่องเวลาอ่านที่ โพรไบโอติก กินตอนไหนดี
- เก็บตามที่ฉลากกำหนด พ้นความร้อนและความชื้น ไม่กินผลิตภัณฑ์ที่หมดอายุ
- ถ้ากินเพื่อดูแลจุดซ่อนเร้น และมีตกขาวผิดปกติ คัน หรือมีกลิ่น ต้องพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ ไม่ใช่กินโพรไบโอติกรอ อ่านเพิ่มที่ โพรไบโอติกกับสุขภาพช่องคลอด
- แจ้งแพทย์ทุกครั้งว่ากินโพรไบโอติก เมื่อต้องเข้ารับการผ่าตัดหรือนอนโรงพยาบาล
- อีกสายพันธุ์ที่มักอยู่ในสูตรเดียวกัน อ่านข้อควรระวังที่ โทษของ Lactobacillus acidophilus
7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Lactobacillus rhamnosus มีโทษไหม?
ในคนสุขภาพดีมีโทษน้อย ที่พบคือท้องอืด มีลม หรือถ่ายเปลี่ยนไปช่วง 1–2 สัปดาห์แรก โทษรุนแรงอย่างการติดเชื้อในกระแสเลือดพบน้อยมาก และเกือบทั้งหมดเกิดในผู้ภูมิคุ้มกันต่ำหรือผู้ป่วยหนัก
Lactobacillus rhamnosus คืออะไร?
เป็นแบคทีเรียกรดแลคติกที่ใช้เป็นโพรไบโอติก มีหลายสายพันธุ์ย่อย เช่น GG ที่ศึกษาเรื่องทางเดินอาหาร และ GR-1 ที่ศึกษาเรื่องสุขภาพช่องคลอด ปัจจุบันมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ใหม่ว่า Lacticaseibacillus rhamnosus
กินแรมโนซัสแล้วท้องอืด ต้องหยุดไหม?
ถ้าอาการเบาและเพิ่งเริ่มกิน ให้ลดขนาดหรือกินพร้อมอาหาร มักดีขึ้นใน 1–2 สัปดาห์ ถ้าเกิน 2 สัปดาห์ยังไม่ดีขึ้น หรือมีไข้ ปวดท้องรุนแรง ให้หยุดและพบแพทย์
แรมโนซัสกับแอซิโดฟิลัส ต่างกันยังไง กินคู่กันได้ไหม?
เป็นแลคโตบาซิลลัสคนละชนิดที่ถูกศึกษาในแง่มุมต่างกัน กินคู่กันได้และมักอยู่ในสูตรเดียวกัน ข้อควรระวังด้านความปลอดภัยคล้ายกัน คือผู้ภูมิคุ้มกันต่ำต้องถามแพทย์ก่อน
กินยาปฏิชีวนะอยู่ กินแรมโนซัสได้ไหม?
กินได้ แต่ควรเว้นห่างจากยาปฏิชีวนะอย่างน้อย 2 ชั่วโมง เพื่อไม่ให้ยาฆ่าเชื้อโพรไบโอติก และควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรที่จ่ายยา
คนท้องกิน Lactobacillus rhamnosus ได้ไหม?
งานวิจัยในหญิงตั้งครรภ์ยังไม่พบสัญญาณอันตรายชัดเจน แต่ควรแจ้งแพทย์ฝากครรภ์ก่อน และตรวจส่วนผสมอื่นในผลิตภัณฑ์ เพราะบางสูตรมีสมุนไพรที่ไม่แนะนำในช่วงตั้งครรภ์
แรมโนซัสกินตอนไหน กินนานได้แค่ไหน?
กินพร้อมหรือก่อนอาหารเล็กน้อยกับน้ำอุณหภูมิห้อง ในคนสุขภาพดีสามารถกินต่อเนื่องตามฉลากได้ ถ้าหยุดกิน เชื้อจะค่อย ๆ ลดลงเอง ไม่มีอาการถอน
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
- ไข้ หนาวสั่น อ่อนเพลียมากผิดปกติหลังเริ่มกินโพรไบโอติก ในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง มีสายสวนหลอดเลือดดำ มีโรคลิ้นหัวใจ หรือเพิ่งผ่าตัดใหญ่ ต้องพบแพทย์ทันทีและแจ้งว่ากินโพรไบโอติกอยู่ · ผื่นลมพิษ ปากบวม หายใจลำบาก ต้องโทร 1669 · ท้องอืดปวดท้องรุนแรง หรือท้องเสียเกิน 2 วัน ควรหยุดและพบแพทย์
- ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
- สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
- โพรไบโอติกไม่ใช่ยารักษาการติดเชื้อในช่องคลอดหรือโรคลำไส้ และ BLB Y ไม่ใช่ฮอร์โมนทดแทน ถ้ามีตกขาวผิดปกติ ปัสสาวะแสบขัด หรือท้องเสียเรื้อรัง ต้องพบแพทย์เพื่อตรวจและรักษาตามสาเหตุ
อ้างอิง
- Salminen MK, Tynkkynen S, Rautelin H, et al. Lactobacillus bacteremia during a rapid increase in probiotic use of Lactobacillus rhamnosus GG in Finland. Clin Infect Dis. 2002;35(10):1155-1160
- Salminen MK, Rautelin H, Tynkkynen S, et al. Lactobacillus bacteremia, clinical significance, and patient outcome, with special focus on probiotic L. rhamnosus GG. Clin Infect Dis. 2004;38(1):62-69
- Land MH, Rouster-Stevens K, Woods CR, Cannon ML, Cnota J, Shetty AK. Lactobacillus sepsis associated with probiotic therapy. Pediatrics. 2005;115(1):178-181
- Yelin I, Flett KB, Merakou C, et al. Genomic and epidemiological evidence of bacterial transmission from probiotic capsule to blood in ICU patients. Nat Med. 2019;25(11):1728-1732
- Besselink MG, van Santvoort HC, Buskens E, et al. Probiotic prophylaxis in predicted severe acute pancreatitis: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Lancet. 2008;371(9613):651-659
- National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Probiotics: Usefulness and Safety
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: อาหารเสริมวัยทอง ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไรให้ปลอดภัย 👉
