ถั่งเช่า vs เห็ดยามาบูชิตาเกะ (Cordyceps vs Lion’s Mane) ต่างกันยังไง? ตัวหนึ่งเรื่องแรง อีกตัวเรื่องสมอง งานวิจัยในคนพบอะไร กินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม และโทษที่ต้องรู้

ถั่งเช่าและเห็ดยามาบูชิตาเกะต่างกันที่เป้าหมาย: ถั่งเช่ามีงานวิจัยด้านการออกกำลังกายและความทนทานของร่างกาย ส่วนยามาบูชิตาเกะมีงานวิจัยด้านความจำ สมาธิ และอารมณ์ · ถั่งเช่า (Cordyceps militaris / Cordyceps sinensis) มีสารเด่นคือคอร์ดิเซปิน (cordycepin) และอะดีโนซีน ส่วนเห็ดยามาบูชิตาเกะหรือเห็ดปุยฝ้าย (Hericium erinaceus) มีสารเด่นคือเฮริซีโนน (hericenones) และเอรินาซีน (erinacines) ซึ่งในงานทดลองระดับเซลล์กระตุ้นการสร้าง NGF ของเซลล์ประสาท · ทั้งสองตัวมีหลักฐานในคนที่ยังเป็นงานขนาดเล็ก จึงควรมองเป็นตัวช่วยดูแลสุขภาพ ไม่ใช่ยาบำรุงกำลังหรือยารักษาความจำเสื่อม · ถ้าต้องการพื้นฐานของแต่ละตัว อ่านที่ ถั่งเช่า คืออะไร และ เห็ดยามาบูชิตาเกะ คืออะไร

คนละเป้า
ถั่งเช่าเน้นร่างกาย
ยามาบูชิเน้นสมอง
กินคู่ได้
ไม่มีรายงานปฏิกิริยา
ต่อกันโดยตรง
4–16 สัปดาห์
ระยะประเมินผล
ในงานวิจัยในคน

บทความนี้เทียบสองเห็ดแบบตรงไปตรงมา · เรื่องแรกคือตารางเทียบภาพรวม · เรื่องที่สองคือสารสำคัญที่ต่างกัน · เรื่องที่สามคืองานวิจัยในคนของแต่ละตัว · เรื่องที่สี่คือเลือกตัวไหนตามเป้าหมาย · เรื่องที่ห้าคือเวลากินและการกินคู่กัน · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง · ถ้ากำลังเทียบถั่งเช่ากับโสม อ่านต่อที่ ถั่งเช่า vs โสม และเทียบหลินจือกับยามาบูชิที่ หลินจือ vs ยามาบูชิตาเกะ

1 ตารางเทียบ: ถั่งเช่า vs เห็ดยามาบูชิตาเกะ

หัวข้อ ถั่งเช่า (Cordyceps) เห็ดยามาบูชิตาเกะ (Lion’s Mane)
ชื่ออื่น หญ้าหนอน ตังถั่งแห่เช่า · ที่ขายส่วนใหญ่คือ C. militaris เพาะเลี้ยง เห็ดปุยฝ้าย เห็ดหัวลิง Hericium erinaceus
สารเด่น คอร์ดิเซปิน อะดีโนซีน พอลิแซ็กคาไรด์ เฮริซีโนน (ในดอกเห็ด) เอรินาซีน (ในเส้นใย) เบต้ากลูแคน
แนวงานวิจัยในคน ความทนทานขณะออกกำลังกาย การใช้ออกซิเจน ความเหนื่อยล้า ความจำในผู้สูงอายุที่มีภาวะความจำบกพร่องเล็กน้อย อารมณ์ การนอน
ระดับหลักฐาน งาน RCT ขนาดเล็ก ผลไม่สม่ำเสมอ งาน RCT ขนาดเล็ก ส่วนใหญ่ในญี่ปุ่น ผลหายเมื่อหยุดกิน
รสชาติ/การใช้เป็นอาหาร ใช้ตุ๋นหรือชงเป็นหลัก เป็นเห็ดกินได้ เนื้อนุ่มคล้ายเนื้อปู
ข้อควรระวังเด่น ยากดภูมิ ยาเบาหวาน ยาต้านการแข็งตัวของเลือด แพ้เห็ด ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาเบาหวาน (ข้อมูลจำกัด)

สรุปง่าย ๆ คือ ถ้าเป้าหมายคือร่างกายและความเหนื่อยล้า ถั่งเช่ามีงานวิจัยตรงกว่า ถ้าเป้าหมายคือความคิดและอารมณ์ ยามาบูชิตาเกะมีงานวิจัยตรงกว่า ทั้งนี้ทั้งสองตัวยังมีหลักฐานจำกัด

2 สารสำคัญต่างกันอย่างไร

  • คอร์ดิเซปิน (3′-deoxyadenosine) มีโครงสร้างคล้ายอะดีโนซีนซึ่งเกี่ยวข้องกับการสร้าง ATP พลังงานของเซลล์ · เป็นเหตุผลที่ถั่งเช่าถูกศึกษาด้านพลังงานและการออกกำลังกาย · C. militaris เพาะเลี้ยงมักมีคอร์ดิเซปินสูงกว่าถั่งเช่าธรรมชาติ
  • เฮริซีโนนและเอรินาซีน เป็นสารที่พบเฉพาะในยามาบูชิตาเกะ งานในเซลล์และสัตว์ทดลองพบว่ากระตุ้นการสร้าง NGF (nerve growth factor) ซึ่งเกี่ยวกับการดูแลเซลล์ประสาท · แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าเกิดผลเดียวกันในสมองคนในระดับที่วัดได้
  • พอลิแซ็กคาไรด์/เบต้ากลูแคน มีในทั้งสองตัว เป็นส่วนที่เกี่ยวกับการทำงานของภูมิคุ้มกัน เหมือนเห็ดสมุนไพรชนิดอื่น อ่านภาพรวมที่ เห็ดสมุนไพร คืออะไร
  • ส่วนของเห็ดที่ใช้สำคัญ · ยามาบูชิแบบดอกเห็ด (fruiting body) มีเฮริซีโนนมาก แบบเส้นใย (mycelium) มีเอรินาซีนมาก · ถั่งเช่าแบบเพาะเลี้ยงต่างกันตามวิธีเพาะ จึงควรดูว่าฉลากระบุสายพันธุ์และปริมาณเป็นมิลลิกรัมหรือไม่

3 งานวิจัยในคนของแต่ละตัวพบอะไร

งานวิจัย ใคร/นานแค่ไหน ผลที่พบ ข้อจำกัด
Chen และคณะ 2010 (ถั่งเช่า Cs-4) ผู้สูงอายุสุขภาพดี 12 สัปดาห์ ค่าการทำงานบางตัวขณะออกกำลังกาย เช่น เกณฑ์การเผาผลาญ ดีขึ้นกว่ากลุ่มยาหลอก กลุ่มตัวอย่างเล็ก ค่าบางตัวไม่ต่าง
Hirsch และคณะ 2017 (C. militaris) ผู้ใหญ่ออกกำลังกาย 1–3 สัปดาห์ ความทนต่อการออกกำลังกายหนักดีขึ้นบางตัวชี้วัดหลังกินต่อเนื่อง ใช้ส่วนผสมเห็ดหลายชนิด ระยะสั้น
Mori และคณะ 2009 (ยามาบูชิ) ผู้สูงอายุญี่ปุ่นที่มีความจำบกพร่องเล็กน้อย 16 สัปดาห์ คะแนนทดสอบการรู้คิดดีขึ้นกว่ากลุ่มยาหลอก ผลลดลงหลังหยุดกิน 4 สัปดาห์ กลุ่มตัวอย่าง 30 คน
Nagano และคณะ 2010 (ยามาบูชิ) ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน 4 สัปดาห์ คะแนนความกังวลและหงุดหงิดลดลงกว่ากลุ่มยาหลอก เป็นแบบสอบถาม กลุ่มเล็ก
Docherty และคณะ 2023 (ยามาบูชิ) ผู้ใหญ่อายุน้อยสุขภาพดี 28 วัน ความเร็วในการทำแบบทดสอบบางข้อดีขึ้นหลังกินครั้งเดียว ผลระยะยาวไม่ชัด ผลส่วนใหญ่ไม่ต่างจากยาหลอก

ภาพรวมคือ ทั้งสองตัวมีสัญญาณที่น่าสนใจแต่ยังไม่แน่น ไม่มีงานใดพิสูจน์ว่าป้องกันหรือรักษาโรคสมองเสื่อม หรือใช้แทนการออกกำลังกาย การนอน และการรักษาตามแพทย์

4 ควรเลือกตัวไหน ตามเป้าหมาย

เป้าหมาย ตัวที่งานวิจัยตรงกว่า หมายเหตุ
เหนื่อยง่ายเวลาออกกำลังกาย/ทำงานใช้แรง ถั่งเช่า ต้องควบคู่กับการนอนและอาหารพอ ถ้าเหนื่อยผิดปกติให้ตรวจเลือดก่อน
ขี้ลืม สมาธิสั้นช่วงวัยทำงาน ยามาบูชิตาเกะ หลักฐานส่วนใหญ่อยู่ในผู้สูงอายุ ไม่ใช่วัยทำงาน · การนอนไม่พอเป็นสาเหตุที่พบบ่อยกว่า
เครียด หงุดหงิดง่าย ยามาบูชิตาเกะ (หลักฐานจำกัด) ถ้าอารมณ์ซึมเศร้านานเกิน 2 สัปดาห์ ควรพบแพทย์
ดูแลภูมิคุ้มกันทั่วไป ทั้งคู่ใกล้เคียงกัน เป็นผลของพอลิแซ็กคาไรด์ในเห็ด สูตรรวมหลายเห็ดเป็นทางเลือกที่ไม่ต้องเลือกข้าง
ผู้สูงอายุที่อยากดูแลทั้งแรงและความจำ กินคู่กันได้ เริ่มทีละตัวเพื่อดูการตอบสนองของร่างกาย และแจ้งแพทย์ที่ดูแล
BLB U เป็นซอฟต์เจลที่รวมสารสกัด 13 ชนิดไว้ในเม็ดเดียว — โสมเกาหลี 80 มก. ถั่งเช่า 80 มก. เห็ด 4 ชนิด (ชิตาเกะ ยามาบูชิทาเกะ ไมตาเกะ อย่างละ 80 มก. หลินจือ 50 มก.) ขิง 50 มก. พลูคาว 50 มก. เบต้ากลูแคนจากยีสต์ 90% 25 มก. และโคเอนไซม์คิวเท็น 25 มก. บนฐานน้ำมันจมูกข้าว 200 มก. น้ำมันงา 100 มก. และน้ำมันเพอริลลา 100 มก. · ระบุปริมาณสารสำคัญรายตัวบนฉลาก มีเลข อย. 26-1-10867-5-0049 และผ่านการรับรองฮาลาล · BLB U ใส่ทั้งถั่งเช่า 80 มก. และเห็ดยามาบูชิตาเกะ 80 มก. ไว้ในซอฟต์เจลเดียว ร่วมกับโสมเกาหลี เห็ดอีก 3 ชนิด ขิง พลูคาว เบต้ากลูแคน และ CoQ10 · จึงไม่ต้องเลือกข้างระหว่างสองตัวนี้ และไม่ต้องกินแคปซูลเดี่ยวซ้อนกันหลายขวด · ฉลากระบุวันละ 1 ซอฟต์เจล กินพร้อมมื้อเช้าหรือกลางวัน · ผู้ที่ใช้ยากดภูมิ ยาเบาหวาน หรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด ควรถามแพทย์ก่อนเริ่ม

5 กินตอนไหน และกินคู่กันได้ไหม

  • ถั่งเช่า นิยมกินมื้อเช้าหรือก่อนออกกำลังกาย เพราะบางคนรู้สึกตื่นตัว ถ้ากินเย็นแล้วหลับยากให้ย้ายมาเช้า รายละเอียดที่ ถั่งเช่า กินตอนไหนดี
  • ยามาบูชิตาเกะ ไม่ใช่สารกระตุ้น กินเวลาใดก็ได้ งานวิจัยส่วนใหญ่แบ่งกินพร้อมมื้ออาหาร รายละเอียดที่ ยามาบูชิตาเกะ กินตอนไหนดี
  • กินคู่กันได้ ไม่มีรายงานปฏิกิริยาระหว่างสองเห็ดโดยตรง และสูตรเห็ดรวมหลายชนิดมีขายทั่วไป · สิ่งที่ต้องระวังคือการกินแคปซูลเดี่ยวหลายขวดซ้อนกันจนรวมปริมาณสูงเกินที่งานวิจัยใช้
  • ระยะเวลาประเมิน งานวิจัยใช้ 4–16 สัปดาห์ ควรกินต่อเนื่องอย่างน้อย 1–2 เดือนก่อนตัดสินว่าได้ผลหรือไม่ และถ้าไม่รู้สึกต่างก็ไม่จำเป็นต้องกินต่อ

6 โทษและใครต้องระวัง

กลุ่ม ถั่งเช่า ยามาบูชิตาเกะ
ผลข้างเคียงทั่วไป ปากแห้ง คลื่นไส้ ท้องเสียเล็กน้อย ท้องไม่สบาย คันผิวหนัง (พบน้อย)
ผู้ที่แพ้เห็ด ระวัง ระวัง มีรายงานผื่นและหายใจลำบากในผู้ที่แพ้
ใช้ยากดภูมิ/โรคภูมิต้านตนเอง ถามแพทย์ก่อน (อาจกระตุ้นภูมิ) ถามแพทย์ก่อน
ใช้ยาเบาหวาน ถามแพทย์ อาจเสริมฤทธิ์ลดน้ำตาล ข้อมูลจำกัด แจ้งแพทย์
ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด/จะผ่าตัด แจ้งแพทย์ หยุดก่อนผ่าตัดตามคำแนะนำ แจ้งแพทย์ หยุดก่อนผ่าตัดตามคำแนะนำ
ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร เด็ก ข้อมูลความปลอดภัยไม่พอ ข้อมูลความปลอดภัยไม่พอ

อ่านรายละเอียดโทษแต่ละตัวที่ โทษของถั่งเช่า และ โทษของเห็ดยามาบูชิตาเกะ · ถ้าสนใจสมุนไพรอีกตัวในกลุ่มดูแลภูมิ อ่าน พลูคาว (Houttuynia) คืออะไร

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถั่งเช่ากับเห็ดยามาบูชิตาเกะ ต่างกันยังไง?

ถั่งเช่ามีคอร์ดิเซปินและอะดีโนซีน งานวิจัยมุ่งที่ความทนทานขณะออกกำลังกาย ส่วนยามาบูชิตาเกะมีเฮริซีโนนและเอรินาซีน งานวิจัยมุ่งที่ความจำและอารมณ์ ทั้งสองมีพอลิแซ็กคาไรด์ที่เกี่ยวกับภูมิคุ้มกันเหมือนกัน

อยากหัวแล่น ควรเลือกถั่งเช่าหรือยามาบูชิตาเกะ?

งานวิจัยด้านความจำตรงกับยามาบูชิตาเกะมากกว่า แต่ส่วนใหญ่ทำในผู้สูงอายุที่มีความจำบกพร่องเล็กน้อย สำหรับวัยทำงาน การนอนให้พอมักมีผลมากกว่าอาหารเสริม

ถั่งเช่ากับยามาบูชิตาเกะ กินคู่กันได้ไหม?

ได้ ไม่มีรายงานปฏิกิริยาระหว่างกันโดยตรง แต่ควรรวมปริมาณจากทุกผลิตภัณฑ์ ไม่กินแคปซูลเดี่ยวซ้อนหลายขวด และถามแพทย์ก่อนถ้าใช้ยากดภูมิ ยาเบาหวาน หรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด

ถั่งเช่าและยามาบูชิตาเกะ กินตอนไหนดี?

ถั่งเช่านิยมกินเช้าหรือก่อนออกกำลังกายเพราะบางคนรู้สึกตื่นตัว ยามาบูชิตาเกะกินเวลาใดก็ได้พร้อมอาหาร ถ้ากินคู่กันในสูตรเดียวให้กินมื้อเช้าหรือกลางวัน

ยามาบูชิตาเกะช่วยป้องกันอัลไซเมอร์ได้ไหม?

ยังไม่มีหลักฐานในคนว่าป้องกันหรือรักษาโรคสมองเสื่อม งานวิจัยที่มีเป็นงานขนาดเล็กที่พบคะแนนทดสอบดีขึ้นช่วงที่กิน และลดลงเมื่อหยุด ถ้าความจำแย่ลงเรื่อย ๆ ต้องพบแพทย์

โทษของถั่งเช่าและยามาบูชิตาเกะมีอะไรบ้าง?

ส่วนใหญ่เป็นอาการเล็กน้อย เช่น ท้องไม่สบาย ปากแห้ง หรือผื่นในผู้ที่แพ้เห็ด กลุ่มที่ต้องระวังคือผู้ใช้ยากดภูมิ ยาเบาหวาน ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ผู้ตั้งครรภ์ และผู้ที่จะผ่าตัด

ต้องกินนานแค่ไหนถึงจะรู้ผล?

งานวิจัยในคนใช้ 4–16 สัปดาห์ ควรกินต่อเนื่องอย่างน้อย 1–2 เดือนก่อนประเมิน ถ้าไม่รู้สึกต่างก็ไม่จำเป็นต้องกินต่อหรือเพิ่มขนาด

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • ใจสั่น นอนไม่หลับต่อเนื่อง ผื่นลมพิษ หรือหายใจลำบากหลังเริ่มถั่งเช่าหรือเห็ด · ช้ำง่าย เลือดออกไม่หยุด · หรือหลงลืมที่แย่ลงเรื่อย ๆ จนกระทบชีวิตประจำวัน ต้องหยุดและพบแพทย์ อาการความจำถดถอยต้องได้รับการตรวจหาสาเหตุ ไม่ใช่เพิ่มขนาดเห็ดเอง ถ้าหายใจลำบากให้โทร 1669
  • ผู้ที่มีโรคภูมิต้านตนเอง ผู้ที่ปลูกถ่ายอวัยวะและใช้ยากดภูมิ หรือผู้ที่มีไข้ร่วมกับผื่นและหอบเหนื่อย หลังเริ่มผลิตภัณฑ์กลุ่มเห็ด-ถั่งเช่า ต้องหยุดและพบแพทย์ เพราะสารกลุ่มกระตุ้นภูมิอาจไม่เหมาะกับสภาวะเหล่านี้
  • ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • ถั่งเช่าและเห็ดยามาบูชิตาเกะไม่ใช่ยาบำรุงกำลังหรือยารักษาความจำเสื่อม งานวิจัยในคนยังเป็นงานขนาดเล็ก ผลที่พบมักหายเมื่อหยุดกิน และไม่ควรนำผลไปใช้กับผลิตภัณฑ์ทุกยี่ห้อ

อ้างอิง

  1. Mori K, Inatomi S, Ouchi K, Azumi Y, Tuchida T. Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled clinical trial. Phytother Res. 2009;23(3):367-372
  2. Nagano M, Shimizu K, Kondo R, et al. Reduction of depression and anxiety by 4 weeks Hericium erinaceus intake. Biomed Res. 2010;31(4):231-237
  3. Docherty S, Doughty FL, Smith EF. The acute and chronic effects of Lion’s Mane mushroom supplementation on cognitive function, stress and mood in young adults: a double-blind, parallel groups, pilot study. Nutrients. 2023
  4. Chen S, Li Z, Krochmal R, et al. Effect of Cs-4 (Cordyceps sinensis) on exercise performance in healthy older subjects: a double-blind, placebo-controlled trial. J Altern Complement Med. 2010;16(5):585-590
  5. Hirsch KR, Smith-Ryan AE, Roelofs EJ, et al. Cordyceps militaris improves tolerance to high-intensity exercise after acute and chronic supplementation. J Diet Suppl. 2017;14(1):42-53
  6. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. About Herbs: Cordyceps / Hericium erinaceus
  7. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →