วิตามินซี vs เอลเดอร์เบอร์รี (Elderberry) ต่างกันยังไง? วิตามินจำเป็นกับผลเบอร์รีสีม่วงที่ถูกพูดถึงช่วงหน้าหนาว งานวิจัยเรื่องหวัดพบอะไรจริง ตัวไหนเหมาะกับใคร กินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม และโทษที่ต้องรู้

วิตามินซี (Vitamin C) กับ เอลเดอร์เบอร์รี (Elderberry, Sambucus nigra) เป็นสองตัวที่คนมักหยิบมากินช่วงอากาศเปลี่ยน แต่ เป็นของคนละประเภท วิตามินซีคือ วิตามินจำเป็น ที่มนุษย์สร้างเองไม่ได้ ต้องได้จากอาหารทุกวัน ร่างกายใช้ทั้งในการสร้างคอลลาเจน ดูดซึมธาตุเหล็กจากพืช และการทำงานของเม็ดเลือดขาว ส่วนเอลเดอร์เบอร์รีคือ ผลเบอร์รีสีม่วงเข้ม ที่มีแอนโทไซยานินสูง ไม่ใช่สารอาหารจำเป็น และ ผลดิบ ใบ และก้านมีสารที่ปล่อยไซยาไนด์ได้ จึงต้องใช้ในรูปที่ผ่านความร้อนหรือสารสกัดเท่านั้น คำตอบสั้น ๆ คือ งานวิจัยของทั้งสองตัวไม่ได้พบว่าป้องกันหวัดในคนทั่วไป ผลที่พบคือระยะเวลาหรืออาการบางอย่าง และมีข้อจำกัด บทความนี้เทียบให้เห็นทีละประเด็น

75–90 มก.
ปริมาณวิตามินซีที่ผู้ใหญ่
ควรได้รับต่อวัน (RDA)
8%
ระยะเวลาเป็นหวัดที่สั้นลงในผู้ใหญ่
ที่กินวิตามินซีประจำ (Hemilä 2013)
312 คน
ผู้โดยสารเครื่องบินในงาน
เอลเดอร์เบอร์รี (Tiralongo 2016)

บล็อกนี้มีบทความ เอลเดอร์เบอร์รีคืออะไร · วิตามินซีลิโพโซม · เอลเดอร์เบอร์รี vs เอ็กไคนาเซีย · ซิงค์ vs วิตามินซี แล้ว บทความนี้เทียบวิตามินซีกับเอลเดอร์เบอร์รีโดยตรง · เรื่องแรกคือสองตัวนี้คืออะไร · เรื่องที่สองคือตารางเทียบ · เรื่องที่สามคืองานวิจัยวิตามินซี · เรื่องที่สี่คืองานวิจัยเอลเดอร์เบอร์รี · เรื่องที่ห้าคือกินตอนไหน กินคู่กันได้ไหม · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง

1 วิตามินซีกับเอลเดอร์เบอร์รีคืออะไร

  • วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิก): วิตามินละลายน้ำที่มนุษย์สร้างเองไม่ได้ ร่างกายเก็บได้จำกัดและขับส่วนเกินออกทางปัสสาวะ ทำหน้าที่ต้านอนุมูลอิสระ ช่วยเอนไซม์สร้างคอลลาเจน ช่วยดูดซึมธาตุเหล็กจากพืช และ สะสมในเม็ดเลือดขาวในความเข้มข้นสูงกว่าในเลือดหลายเท่า (Carr & Maggini 2017) แหล่งอาหารคือฝรั่ง พริกหวาน ส้ม กีวี บรอกโคลี
  • เอลเดอร์เบอร์รี: ผลของต้นเอลเดอร์ดำ (Sambucus nigra) ที่พบในยุโรป ใช้ทำแยม ไซรัป และสารสกัด สารที่งานวิจัยสนใจคือ แอนโทไซยานิน และฟลาโวนอยด์ ผลดิบ ใบ เปลือก และก้านมีไซยาโนเจนิกไกลโคไซด์ที่ปล่อยไซยาไนด์ได้ การปรุงสุกหรือสกัดช่วยลดสารนี้ รายละเอียดที่ เอลเดอร์เบอร์รีคืออะไร

ความต่างสำคัญคือ วิตามินซีมีภาวะขาด (โรคลักปิดลักเปิด) ส่วนเอลเดอร์เบอร์รีไม่มี เพราะร่างกายไม่ได้ต้องการเอลเดอร์เบอร์รีเพื่อทำงานปกติ

2 ตารางเทียบ: วิตามินซี vs เอลเดอร์เบอร์รี

ประเด็น วิตามินซี เอลเดอร์เบอร์รี
ประเภท วิตามินจำเป็น ผลไม้/สมุนไพร
สารสำคัญ กรดแอสคอร์บิก แอนโทไซยานิน ฟลาโวนอยด์
บทบาทที่รู้ชัด สร้างคอลลาเจน ดูดซึมเหล็ก ต้านอนุมูลอิสระ การทำงานของเม็ดเลือดขาว ต้านอนุมูลอิสระ งานในห้องทดลองพบผลต่อไวรัสบางชนิด
งานวิจัยในคน มากกว่า รวมการทบทวนของ Cochrane น้อยกว่า งานขนาดเล็ก หลายงานสนับสนุนโดยผู้ผลิต
รูปแบบ เม็ด แคปซูล ลิโพโซม ผง ไซรัป สารสกัด เยลลี่ เม็ดอม
ขีดจำกัดสูงสุด 2,000 มก. ต่อวัน (UL) ไม่มี UL · ใช้ตามขนาดในงานวิจัยระยะสั้น
ข้อควรระวังเด่น ท้องเสียขนาดสูง นิ่วในไตบางคน ภาวะเหล็กเกิน ห้ามกินผลดิบ ระวังโรคภูมิต้านตนเองและยากดภูมิ

ทั้งสองตัวมีน้ำตาลหรือไม่ขึ้นกับรูปแบบ ไซรัปเอลเดอร์เบอร์รีหลายยี่ห้อมีน้ำตาลสูง ส่วนวิตามินซีแบบเม็ดฟู่หรือกัมมี่บางยี่ห้อก็มีน้ำตาลและโซเดียม ต้องอ่านฉลาก

3 งานวิจัยวิตามินซี: เรื่องหวัดพบอะไร

  • Cochrane (Hemilä & Chalker 2013): รวม 29 งานในผู้ร่วมวิจัยกว่า 11,000 คน พบว่าการกินวิตามินซีประจำ ไม่ได้ลดโอกาสเป็นหวัดในคนทั่วไป แต่ระยะเวลาเป็นหวัดสั้นลงราว 8% ในผู้ใหญ่และ 14% ในเด็ก
  • กลุ่มที่ร่างกายรับภาระหนัก: ในงานเดียวกัน กลุ่มนักวิ่งมาราธอน นักสกี และทหารในสภาพอากาศหนาวจัด พบความเสี่ยงเป็นหวัดลดลงราวครึ่งหนึ่ง ซึ่งเป็นกลุ่มเฉพาะ ไม่ใช่คนทั่วไป
  • เริ่มกินเมื่อมีอาการแล้ว: งานที่ให้วิตามินซีหลังเริ่มป่วยไม่พบผลสม่ำเสมอ
  • บทบาทต่อภูมิคุ้มกัน (Carr & Maggini 2017): ทบทวนว่าวิตามินซีจำเป็นต่อการทำงานของเม็ดเลือดขาว และคนที่ขาดจะมีภูมิคุ้มกันทำงานไม่เต็มที่ การได้รับให้พอจึงสำคัญกว่าการกินขนาดสูง

เรื่องรูปแบบที่ดูดซึมต่างกันอ่านได้ที่ Liposomal คืออะไร และ วิตามินซีลิโพโซม

4 งานวิจัยเอลเดอร์เบอร์รี: พบอะไรจริง

  • Tiralongo และคณะ (2016): ผู้โดยสารชั้นประหยัดที่บินระยะไกล 312 คน กินสารสกัดเอลเดอร์เบอร์รีก่อนและระหว่างเดินทาง ไม่พบว่าจำนวนคนที่เป็นหวัดลดลงอย่างมีนัยสำคัญ แต่ในกลุ่มที่เป็นหวัด ระยะเวลาและคะแนนอาการน้อยกว่ากลุ่มยาหลอก
  • Hawkins และคณะ (2019): วิเคราะห์อภิมาน 4 งาน รวม 180 คน พบอาการทางเดินหายใจส่วนบนลดลง แต่ จำนวนผู้ร่วมวิจัยน้อย และงานต่างกันทั้งรูปแบบสารสกัดและชนิดของการติดเชื้อ
  • NCCIH: สรุปว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าเอลเดอร์เบอร์รีช่วยเรื่องไข้หวัดใหญ่หรือภาวะอื่น และความปลอดภัยระยะยาวยังไม่ทราบ
  • งานในห้องทดลอง: พบผลต่อไวรัสบางชนิดในเซลล์ ซึ่งยังไม่สามารถสรุปว่าเกิดในคนได้

ข้อจำกัด: งานเอลเดอร์เบอร์รีส่วนใหญ่ใช้สารสกัดยี่ห้อเฉพาะ ระยะสั้น และหลายงานสนับสนุนโดยผู้ผลิต อ่านความต่างกับสมุนไพรอีกตัวที่ เอลเดอร์เบอร์รี vs เอ็กไคนาเซีย

5 กินตอนไหน และกินคู่กันได้ไหม

  • วิตามินซีกินตอนไหน: กินได้ทุกเวลา ถ้าแสบท้องให้กินพร้อมอาหาร การแบ่งกินเช้า–เย็นช่วยให้ระดับในเลือดสม่ำเสมอกว่า เพราะร่างกายขับส่วนเกินออกเร็ว รายละเอียดที่ วิตามินซี กินตอนไหน
  • เอลเดอร์เบอร์รีกินตอนไหน: งานวิจัยใช้เป็นช่วงสั้น เช่น ช่วงเดินทางหรือไม่กี่วันเมื่อเริ่มมีอาการ ไม่ใช่กินต่อเนื่องหลายเดือน รายละเอียดที่ เอลเดอร์เบอร์รี กินตอนไหน
  • กินคู่กันได้ไหม: ไม่มีรายงานการตีกันระหว่างสองตัว แต่ต้องนับวิตามินซีรวมจากทุกผลิตภัณฑ์ เพราะไซรัปเอลเดอร์เบอร์รีบางยี่ห้อเติมวิตามินซีและซิงค์ไว้ด้วย
  • สิ่งที่ช่วยได้มากกว่า: นอนพอ ล้างมือ ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามคำแนะนำ และกินผักผลไม้หลากสี ซึ่งให้ทั้งวิตามินซีและแอนโทไซยานินจากอาหารจริง
  • เด็ก: ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ระบุสำหรับเด็กเท่านั้น และปรึกษาแพทย์ก่อน
Lipo C ใช้วิตามินซีรูปแบบลิโพโซม Lipo-Max™ 500 มก. ร่วมกับซิงค์ 37.5 มก. และน้ำมันรำข้าว 25.5 มก. · เทคโนโลยีลิโพโซมถูกออกแบบมาเพื่อจัดการกับข้อจำกัดเรื่องการดูดซึม ของวิตามินซีปริมาณสูงที่รูปแบบเม็ดธรรมดามักถูกตั้งคำถาม · มีเลข อย. 26-1-10867-5-0046 และผ่านการรับรองฮาลาล · Lipo C ไม่มีเอลเดอร์เบอร์รีในสูตร · วิตามินซี 500 มก. ต่อแคปซูล ฉลากแนะนำวันละ 2 แคปซูล ต้องนับรวมกับวิตามินซีจากผลิตภัณฑ์อื่น ไม่ให้เกิน 2,000 มก. ต่อวัน (UL, NIH ODS) · ผู้ที่มีประวัตินิ่วในไต ภาวะธาตุเหล็กเกิน หรือโรคไต ควรปรึกษาแพทย์ก่อน

6 โทษ ผลข้างเคียง และใครต้องระวัง

  • วิตามินซี: ขนาดสูงเกิน 2,000 มก. ต่อวันทำให้ท้องเสีย ท้องอืด แสบท้อง ผู้ชายที่มีประวัตินิ่วอาจเสี่ยงนิ่วออกซาเลตเพิ่ม ผู้ที่มีภาวะเหล็กเกิน (ฮีโมโครมาโตซิส) ไม่ควรกินขนาดสูง และวิตามินซีขนาดสูงอาจรบกวนผลตรวจน้ำตาลบางชนิด อ่านเพิ่มที่ โทษของวิตามินซี
  • เอลเดอร์เบอร์รี: ห้ามกินผลดิบ ใบ หรือก้าน เพราะทำให้คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย และเคยมีรายงานผู้ป่วยหลายรายจากน้ำผลไม้ที่คั้นทั้งใบและก้าน ผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการแปรรูปมักทนได้ดี อ่านเพิ่มที่ โทษของเอลเดอร์เบอร์รี
  • ผู้ที่มีโรคภูมิต้านตนเองหรือกินยากดภูมิ: เอลเดอร์เบอร์รีอาจกระตุ้นการทำงานของภูมิคุ้มกันในทางทฤษฎี ต้องปรึกษาแพทย์
  • ผู้ที่กินยาเบาหวานหรือยาขับปัสสาวะ: มีข้อกังวลเชิงทฤษฎีเรื่องเอลเดอร์เบอร์รี ควรปรึกษาเภสัชกร
  • หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร: วิตามินซีตามปริมาณที่แนะนำได้ ส่วนเอลเดอร์เบอร์รีข้อมูลความปลอดภัยไม่พอ ไม่ควรใช้
  • ผู้ที่มีโรคไต: ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกินวิตามินซีขนาดสูง

สอบถามรายละเอียดสูตรได้ที่ LINE @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

วิตามินซี กับ เอลเดอร์เบอร์รี ต่างกันยังไง?

วิตามินซีเป็นวิตามินจำเป็นที่ร่างกายสร้างเองไม่ได้และขาดได้ ส่วนเอลเดอร์เบอร์รีเป็นผลเบอร์รีที่มีแอนโทไซยานินสูง ไม่ใช่สารอาหารจำเป็น และห้ามกินผลดิบ

วิตามินซี vs เอลเดอร์เบอร์รี ตัวไหนเกี่ยวกับหวัดมากกว่า?

วิตามินซีมีงานวิจัยมากกว่า Cochrane พบว่าไม่ได้ลดโอกาสเป็นหวัดในคนทั่วไป แต่ระยะเวลาเป็นหวัดสั้นลงเล็กน้อย ส่วนเอลเดอร์เบอร์รีมีงานเล็กที่พบอาการลดลง ทั้งสองตัวไม่ใช่ยาป้องกันหรือรักษาหวัด

กินวิตามินซีคู่กับเอลเดอร์เบอร์รีได้ไหม?

ไม่มีรายงานการตีกัน แต่ต้องนับวิตามินซีรวมจากทุกผลิตภัณฑ์ไม่ให้เกิน 2,000 มก. ต่อวัน เพราะไซรัปเอลเดอร์เบอร์รีบางยี่ห้อเติมวิตามินซีไว้แล้ว

วิตามินซี กินตอนไหนดี?

กินได้ทุกเวลา ถ้าแสบท้องให้กินพร้อมอาหาร และการแบ่งกินเช้า–เย็นช่วยให้ระดับในเลือดสม่ำเสมอกว่า

เอลเดอร์เบอร์รี กินตอนไหนดี กินนานได้ไหม?

งานวิจัยใช้เป็นช่วงสั้น เช่น ช่วงเดินทางหรือไม่กี่วัน ข้อมูลความปลอดภัยระยะยาวยังไม่พอ จึงไม่ควรกินต่อเนื่องหลายเดือนโดยไม่ปรึกษาแพทย์

โทษของเอลเดอร์เบอร์รีมีอะไรบ้าง?

ผลดิบ ใบ และก้านมีสารที่ปล่อยไซยาไนด์ ทำให้คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ผู้ที่มีโรคภูมิต้านตนเองหรือกินยากดภูมิควรปรึกษาแพทย์ และหญิงตั้งครรภ์ไม่ควรใช้

วิตามินซีขนาดสูงมีโทษไหม?

เกิน 2,000 มก. ต่อวันอาจทำให้ท้องเสีย แสบท้อง เพิ่มความเสี่ยงนิ่วในบางคน และไม่เหมาะกับผู้ที่มีภาวะเหล็กเกินหรือโรคไต

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • วิตามินซีและเอลเดอร์เบอร์รีเป็นสารในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ได้ป้องกันหรือรักษาหวัด ไข้หวัดใหญ่ หรือการติดเชื้อใด ๆ และไม่ใช่ยา · งานวิจัยที่พบผลส่วนใหญ่วัดระยะเวลาหรือความรุนแรงของอาการ และมีข้อจำกัดเรื่องขนาดกลุ่มตัวอย่าง · การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามคำแนะนำแพทย์ยังเป็นมาตรการหลัก
  • ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • ไข้สูงเกิน 3 วัน หายใจเหนื่อยหอบ เจ็บหน้าอก ไอมีเสมหะเขียวหรือมีเลือด ซึมลง หรืออาการหวัดไม่ดีขึ้นใน 10 วัน ต้องพบแพทย์ ไม่ใช่เรื่องที่เพิ่มขนาดวิตามินซีหรือเอลเดอร์เบอร์รีเอง · ปวดหลังร้าวไปท้องน้อย ปัสสาวะเป็นเลือด (อาจเป็นนิ่ว) ในผู้ที่กินวิตามินซีขนาดสูง ต้องพบแพทย์ · คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย เวียนหัว หลังกินผลหรือน้ำเอลเดอร์เบอร์รีดิบ ต้องหยุดและพบแพทย์

อ้างอิง

  1. Hemilä H, Chalker E. Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(1):CD000980.
  2. Carr AC, Maggini S. Vitamin C and immune function. Nutrients. 2017;9(11):1211.
  3. Tiralongo E, Wee SS, Lea RA. Elderberry supplementation reduces cold duration and symptoms in air-travellers: a randomized, double-blind placebo-controlled clinical trial. Nutrients. 2016;8(4):182.
  4. Hawkins J, Baker C, Cherry L, Dunne E. Black elderberry (Sambucus nigra) supplementation effectively treats upper respiratory symptoms: a meta-analysis of randomized, controlled clinical trials. Complement Ther Med. 2019;42:361-365.
  5. NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin C: Fact Sheet for Health Professionals.
  6. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). European Elder. Fact sheet.
  7. Centers for Disease Control (CDC). Poisoning from elderberry juice—California. MMWR. 1984;33(13):173-174.
  8. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →