วิตามินดี 3 (Cholecalciferol) กับวิตามินเค 2 (Menaquinone, MK) เป็นวิตามินคนละกลุ่มที่ทำงานร่วมกันในกระดูก แต่กลไกไม่เหมือนกัน — วิตามินดี 3 ร่างกายสร้างได้จากแสงแดด และช่วยให้ลำไส้ดูดซึมแคลเซียมและฟอสฟอรัส · วิตามินเค 2 เป็นวิตามินที่พบในอาหารหมักบางชนิด เช่น natto และช่วยกระตุ้นโปรตีนที่จับแคลเซียม เช่น ออสติโอแคลซิน และโปรตีนเมทริกซ์ Gla · ข้อเท็จจริงสำคัญ: ทั้งคู่ไม่ใช่ยารักษากระดูกพรุนหรือโรคหัวใจ งานขนาดใหญ่ที่ยืนยันผลของวิตามินเค 2 ต่อการแตกหักยังมีน้อย · ผู้ที่กินยาวาร์ฟารินต้องระวังวิตามินเคโดยเฉพาะ · เรื่องเวลากินวิตามินดี อ่าน วิตามินดี กินตอนไหน
ลำไส้ให้ได้มากขึ้น
ให้เข้ากระดูก
ต้องปรึกษาแพทย์
บทความนี้ไม่ได้อธิบายแต่ละตัวซ้ำ (อ่านได้ที่ วิตามินเค2 คืออะไร และ วิตามินดี3 vs แคลซิไตรออล) แต่จะตอบคำถามที่คนเทียบสองวิตามินนี้สงสัยที่สุด · เรื่องแรกคือตารางเทียบ · เรื่องที่สองคือหน้าที่ต่างกันตรงไหน · เรื่องที่สามคืองานวิจัยพบอะไร · เรื่องที่สี่คือขนาดรับประทานและความปลอดภัย · เรื่องสุดท้ายคือกินคู่กันอย่างไร และใครต้องระวัง · ถ้าอยากรู้ว่าทำไมมักกินคู่กัน อ่าน วิตามินเค2 กับวิตามินดี 3 ทำงานร่วมกันอย่างไร
1 ตารางเทียบตรง ๆ: วิตามินดี 3 vs วิตามินเค 2
| ประเด็น | วิตามินดี 3 | วิตามินเค 2 |
|---|---|---|
| ชื่อทางเคมี | Cholecalciferol | Menaquinone (MK-4, MK-7 และอื่น ๆ) |
| แหล่งธรรมชาติ | แสงแดดที่ผิวหนัง ไข่แดง ปลาไขมันสูง | อาหารหมัก เช่น natto และชีสบางชนิด |
| หน้าที่หลัก | เพิ่มการดูดซึมแคลเซียมและฟอสฟอรัสจากลำไส้ | กระตุ้นโปรตีนที่จับแคลเซียม เช่น ออสติโอแคลซินและ MGP |
| ขนาดรับประทานอ้างอิง | ผู้ใหญ่ RDA 600 IU (15 ไมโครกรัม) ถึงอายุ 70 ปี ขีดสูงสุด 4,000 IU (100 ไมโครกรัม) | ยังไม่มีขีดสูงสุดที่กำหนดสำหรับเมนาควิโนน · วิตามินเคทั้งหมดต่อวันของผู้ใหญ่ราว 90–120 ไมโครกรัม (AI) |
| ข้อควรระวังเด่น | แคลเซียมในเลือดสูงและนิ่วในไตเมื่อกินเกิน | มีผลต่อการทำงานของยาวาร์ฟาริน |
| หลักฐานในคน | มีงานมากทั้งการขาดและการเสริม | งานทดลองกับกระดูกและหลอดเลือดยังมีน้อยและผลไม่สม่ำเสมอ |
สรุปสั้น ๆ คือ วิตามินดี 3 ทำให้ลำไส้ดูดซึมแคลเซียมได้มากขึ้น ส่วนวิตามินเค 2 ช่วยให้โปรตีนที่จับแคลเซียมทำงาน ทั้งคู่ไม่ได้แทนกันและไม่ได้ทำให้กระดูกแข็งแรงขึ้นโดยลำพัง
2 หน้าที่ต่างกันตรงไหน
- วิตามินดี 3 — ตัวเพิ่มการดูดซึม วิตามินดีถูกเปลี่ยนที่ตับและไตเป็นรูปที่ออกฤทธิ์ จากนั้นกระตุ้นการดูดซึมแคลเซียมที่ลำไส้เล็ก · ถ้าขาดวิตามินดี ลำไส้ดูดแคลเซียมได้น้อย รายละเอียดที่ วิตามินดีควรกินเท่าไร
- วิตามินเค 2 — ตัวจัดตำแหน่งแคลเซียม วิตามินเคจำเป็นต่อการทำให้โปรตีน Gla ทำงาน เช่น ออสติโอแคลซินในกระดูก และ MGP ในหลอดเลือด · ทฤษฎีคือ โปรตีนเหล่านี้ช่วยดึงแคลเซียมเข้าสู่กระดูกและลดการสะสมในหลอดเลือด แต่หลักฐานในคนยังไม่ชัดพอที่จะสรุป · อ่านรายละเอียดที่ วิตามินเค2 MK-4 vs MK-7
ดังนั้น ทั้งคู่ทำงานในเส้นทางเดียวกันแต่คนละขั้นตอน วิตามินดีทำให้มีแคลเซียมเข้ามาในร่างกาย วิตามินเค 2 ช่วยจัดแคลเซียมนั้นให้ไปอยู่ที่ควรอยู่
3 งานวิจัยพบอะไร และไม่พบอะไร
| หัวข้อ | วิตามินดี 3 | วิตามินเค 2 |
|---|---|---|
| กระดูกและการแตกหัก | อภิมานในผู้สูงอายุพบว่าการเสริมวิตามินดีร่วมกับแคลเซียมมีผลลดการหักกระดูกบางงาน แต่ไม่ใช่ทุกงาน | งานเช่น MK-4 ในญี่ปุ่นมีผลกับการหักบางงาน แต่ไม่ได้ยืนยันในวงกว้าง |
| หัวใจและหลอดเลือด | งานใหญ่ส่วนใหญ่พบว่าวิตามินดีเสริมไม่ได้ลดเหตุการณ์หัวใจในคนทั่วไป | งานเชิงสังเกต (Geleijnse และคณะ 2004) ในเนเธอร์แลนด์พบความสัมพันธ์ระหว่างการกิน MK-7 กับการเกิดโรคหัวใจที่ต่ำกว่า แต่เป็นงานเชิงสังเกต |
| ระดับในเลือด | ตรวจระดับ 25(OH)D ได้ และมักใช้เป็นตัวชี้วัดการขาด | ไม่มีมาตรฐานการวัดระดับที่ใช้กันทั่วไป |
| สิ่งที่ยังไม่พบ | วิตามินดีเสริมไม่ได้ป้องกันทุกโรคที่เคยมีงานเล็กรองรับ | ยังไม่มีงานใหญ่ที่ยืนยันว่า K2 ช่วยลดการแตกหักหรือป้องกันโรคหัวใจ |
ข้อที่ควรรู้คือ งานที่เห็นผลชัดเจนของวิตามินดีส่วนใหญ่เป็นงานในคนที่ขาดวิตามินดีอยู่แล้ว งานของวิตามินเค 2 ส่วนใหญ่เป็นงานเล็กหรือเชิงสังเกต ผลจึงไม่ควรเหมารวม
4 ขนาดรับประทานและความปลอดภัย
| ประเด็น | วิตามินดี 3 | วิตามินเค 2 |
|---|---|---|
| ปริมาณอ้างอิง | 600 IU ต่อวันสำหรับผู้ใหญ่ 19–70 ปี (IOM) | วิตามินเคทั้งหมดรวมจากอาหารและอาหารเสริม ผู้หญิง 90 และผู้ชาย 120 ไมโครกรัมต่อวัน (AI) |
| ขีดสูงสุดต่อวัน | 4,000 IU ต่อวันสำหรับผู้ใหญ่ (UL) | ไม่มีขีดสูงสุดที่กำหนดสำหรับ K2 โดยเฉพาะ |
| อาการเกินขนาด | คลื่นไส้ อาเจียน ปัสสาวะบ่อย แคลเซียมในเลือดสูง | ยังไม่มีรายงานเกินขนาดชัดในคน แต่มีผลกับยาวาร์ฟาริน |
อ่านเพิ่มเติมเรื่องขนาดและอาการเกินขนาดที่ วิตามินดีควรกินเท่าไร และ วิตามินดีเกินขนาด ส่วนรายละเอียดเรื่อง MK-4 กับ MK-7 อ่านที่ วิตามินเค2 กินตอนไหน
5 กินคู่กันอย่างไร และใครควรระวัง
ในผู้ใหญ่สุขภาพดี การกินวิตามินดี 3 และวิตามินเค 2 คู่กันเป็นเรื่องปลอดภัยตามปริมาณบนฉลาก แต่ทั้งสองต้องมีหลักการกินที่ต่างกัน
| สถานการณ์ | ควรทำอย่างไร | เหตุผล |
|---|---|---|
| กินยาวาร์ฟาริน | ห้ามเริ่มหรือหยุดวิตามินเคเองโดยไม่บอกแพทย์ และให้ปริมาณคงที่ | วิตามินเคมีผลโดยตรงต่อการออกฤทธิ์ของยา |
| เป็นนิ่วในไตหรือแคลเซียมในเลือดสูง | ปรึกษาแพทย์ก่อนกินวิตามินดีขนาดสูง | วิตามินดีเกินทำให้แคลเซียมสูงและเสี่ยงนิ่วได้ |
| มีโรคไต | ปรึกษาแพทย์ทุกครั้ง | การเผาผลาญวิตามินดีและแคลเซียมเปลี่ยนไป |
| ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร เด็ก | ปรึกษาแพทย์ก่อนเสริม | ข้อมูลเฉพาะกลุ่มและขนาดที่เหมาะสมต้องประเมินเป็นรายคน |
อ่านรายละเอียดวิตามินเคเพิ่มที่ วิตามินเค2 กับวิตามินดี 3 ทำงานร่วมกันอย่างไร และ วิตามินเค2 คืออะไร
6 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
วิตามินดี 3 กับวิตามินเค 2 ต่างกันยังไง?
วิตามินดี 3 ช่วยให้ลำไส้ดูดซึมแคลเซียมได้มากขึ้น ส่วนวิตามินเค 2 ช่วยกระตุ้นโปรตีนที่จัดตำแหน่งแคลเซียมให้เข้ากระดูก ทั้งคู่ไม่ใช่ยารักษาโรค
วิตามินเค 2 คือ อะไร?
เป็นวิตามินเคกลุ่มเมนาควิโนน พบในอาหารหมักบางชนิด ทำหน้าที่กระตุ้นโปรตีนที่จับแคลเซียม เช่น ออสติโอแคลซิน ต่างจากวิตามินเค 1 ที่มากับผักใบเขียว
วิตามินดี 3 กับวิตามินเค 2 ต้องกินคู่กันไหม?
ไม่จำเป็นต้องกินคู่กันเสมอไป ผู้ใหญ่สุขภาพดีกินคู่กันได้ตามปริมาณบนฉลาก แต่ถ้ากินยาวาร์ฟาริน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มวิตามินเค
วิตามินดี 3 กินตอนไหนดี?
กินพร้อมอาหารที่มีไขมันบ้างเพื่อให้ดูดซึมได้ดี กินได้ทั้งวัน ตามที่ฉลากระบุ รายละเอียดที่ วิตามินดี กินตอนไหน
วิตามินเค 2 มีโทษไหม?
ในขนาดทั่วไปยังไม่พบโทษชัดเจนในคนสุขภาพดี แต่มีผลต่อยาวาร์ฟารินโดยตรง จึงห้ามเริ่มหรือหยุดเองโดยไม่บอกแพทย์
วิตามินดี 3 กินเกินได้ไหม?
ได้ ขีดสูงสุดของผู้ใหญ่คือ 4,000 IU ต่อวัน การกินเกินอาจทำให้แคลเซียมในเลือดสูง คลื่นไส้ และเสี่ยงนิ่วในไต ควรดูปริมาณรวมจากทุกแหล่ง
วิตามินดี 3 กับ K2 ช่วยกระดูกแข็งแรงได้จริงไหม?
วิตามินดีช่วยการดูดซึมแคลเซียมซึ่งจำเป็นต่อกระดูก ส่วน K2 ยังมีหลักฐานในคนจำกัด งานเชิงสังเกตหลายชิ้นน่าสนใจแต่ยังไม่ยืนยันการลดการแตกหัก ไม่ใช่ยารักษากระดูกพรุน
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
- วิตามินดีกับวิตามินเคไม่ใช่ยา ไม่ได้รักษาหรือป้องกันโรคกระดูกพรุน โรคหัวใจ หรือหลอดเลือดแข็ง · งานของ K2 กับกระดูกและหลอดเลือดส่วนใหญ่เป็นงานเชิงสังเกตหรืองานขนาดเล็ก ยังไม่มีงานใหญ่ที่ยืนยันว่าลดการแตกหักหรือการเกิดโรคหัวใจ · ห้ามเปลี่ยนขนาดยาวาร์ฟารินหรือหยุดยาเองเพราะเริ่มวิตามินเค
- ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูกหรือปัสสาวะบ่อยผิดปกติ กระหายน้ำมาก หรือสับสน ระหว่างกินวิตามินดีขนาดสูง ให้หยุดและพบแพทย์ · ผู้ที่เป็นนิ่วในไตหรือมีแคลเซียมในเลือดสูงต้องปรึกษาแพทย์ก่อนกินวิตามินดีเกินขนาดที่ฉลากระบุ
- ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
- สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- ผู้ที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด (วาร์ฟาริน) ห้ามเริ่มหรือหยุดวิตามินเคเองโดยไม่บอกแพทย์ สูตร Lipo D3 มีวิตามินเค 2 ตามฉลาก
- ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
อ้างอิง
- Ross AC, Taylor CL, Yaktine AL, Del Valle HB (eds.). Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D. Institute of Medicine. National Academies Press. 2011
- NIH Office of Dietary Supplements (ODS). Vitamin D — Fact Sheet for Health Professionals
- NIH Office of Dietary Supplements (ODS). Vitamin K — Fact Sheet for Health Professionals
- Geleijnse JM, Vermeer C, Grobbee DE, et al. Dietary intake of menaquinone is associated with a reduced risk of coronary heart disease: the Rotterdam Study. J Nutr. 2004
- Schurgers LJ, Vermeer C. Determination of phylloquinone and menaquinones in food. Haemostasis. 2000 (ไม่แน่ใจเลขเล่มและหน้า)
- Hossein-nezhad A, Holick MF. Vitamin D for health: a global perspective. Mayo Clin Proc. 2013
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
💡 กำลังมองหาตัวช่วยดูแล? อ่านต่อ: วิตามินดี ยี่ห้อไหนดี เลือกอย่างไรให้พอดีกับร่างกาย 👉