วิตามินเค 2 (K2) vs แคลเซียม ต่างกันยังไง? ตัวหนึ่งเป็นวัตถุดิบของกระดูก อีกตัวเป็นผู้กำกับว่าแคลเซียมไปอยู่ตรงไหน ต้องกินทั้งคู่ไหม งานวิจัยมวลกระดูกพบอะไร กินตอนไหน และโทษที่ต้องรู้

วิตามินเค 2 (Vitamin K2, เมนาควิโนน) กับ แคลเซียม (Calcium) ถูกพูดถึงคู่กันเสมอในเรื่องกระดูก จนหลายคนสงสัยว่าต้องเลือกตัวไหน คำตอบสั้น ๆ คือ ทั้งสองตัวทำหน้าที่คนละขั้นและใช้แทนกันไม่ได้ แคลเซียมเป็น แร่ธาตุ ที่เป็นเนื้อของกระดูกโดยตรง เปรียบได้กับอิฐ ส่วนวิตามินเค 2 เป็น วิตามินละลายในไขมัน ที่ช่วยกระตุ้นโปรตีนซึ่งทำหน้าที่จับแคลเซียม เปรียบได้กับผู้ที่คอยจัดวางอิฐ ถ้าแคลเซียมจากอาหารไม่พอ วิตามินเค 2 ก็ไม่มีวัตถุดิบให้ทำงาน และถ้าได้แคลเซียมพอแล้ว การเสริมเพิ่มเป็นเม็ดขนาดสูงก็ไม่ได้ทำให้กระดูกแข็งแรงขึ้นตามสัดส่วน บทความนี้เทียบสองตัวทีละประเด็น พร้อมงานวิจัยในคนที่ยังมีข้อจำกัด และข้อควรระวังสำคัญเรื่องยาวาร์ฟาริน

800–1,000 มก.
แคลเซียมที่แนะนำต่อวัน
สำหรับผู้ใหญ่ไทย (ตามช่วงวัย)
90–120 มคก.
ปริมาณวิตามินเคที่เพียงพอต่อวัน
ในผู้ใหญ่ (NIH ODS)
≤500 มก.
ขนาดแคลเซียมต่อครั้ง
ที่ร่างกายดูดซึมได้ดี

บล็อกนี้มีบทความ วิตามิน K2 คืออะไร · วิตามิน D3 + K2 ทำไมต้องกินคู่กัน · วิตามิน D3 vs วิตามิน K2 · แคลเซียมกับวิตามินดี แล้ว บทความนี้เทียบวิตามินเค 2 กับแคลเซียมโดยตรง · เรื่องแรกคือสองตัวนี้คืออะไร · เรื่องที่สองคือตารางเทียบ · เรื่องที่สามคือกลไกที่ทำงานต่อกัน · เรื่องที่สี่คืองานวิจัยในคน · เรื่องที่ห้าคือต้องกินทั้งคู่ไหม กินตอนไหน · เรื่องสุดท้ายคือโทษและใครต้องระวัง

1 วิตามินเค 2 และแคลเซียมคืออะไร

  • แคลเซียม: แร่ธาตุที่มีมากที่สุดในร่างกาย ราว 99% อยู่ในกระดูกและฟัน ส่วนที่เหลือทำหน้าที่ในการหดตัวของกล้ามเนื้อ การส่งสัญญาณประสาท และการแข็งตัวของเลือด แหล่งอาหารคือ นม โยเกิร์ต ชีส ปลาเล็กปลาน้อยกินทั้งก้าง เต้าหู้แข็ง งาดำ และผักใบเขียวบางชนิด เช่น คะน้า ชนิดของเม็ดแคลเซียมอ่านที่ แคลเซียมมีกี่รูปแบบ
  • วิตามินเค 2: กลุ่มสารเมนาควิโนน (menaquinone) ที่แบคทีเรียสร้าง พบในอาหารหมัก เช่น นัตโตะ ชีสบางชนิด และในเนื้อสัตว์ ไข่แดง ชนิดที่พบในอาหารเสริมบ่อยคือ MK-4 และ MK-7 ซึ่งอยู่ในเลือดได้นานต่างกัน อ่านที่ K2 แบบ MK-4 vs MK-7 ส่วนวิตามินเค 1 (ฟิลโลควิโนน) มาจากผักใบเขียวและเป็นวิตามินเคส่วนใหญ่ที่คนได้รับจากอาหาร

ความต่างที่เห็นชัดคือ หน่วย แคลเซียมนับเป็นร้อยถึงพันมิลลิกรัม ส่วนวิตามินเคนับเป็นไมโครกรัม ซึ่งเล็กกว่ากันเป็นพันเท่า เพราะตัวหนึ่งเป็นวัตถุดิบ อีกตัวเป็นตัวช่วยของเอนไซม์

2 ตารางเทียบ: วิตามินเค 2 vs แคลเซียม

ประเด็น วิตามินเค 2 แคลเซียม
ประเภท วิตามินละลายในไขมัน แร่ธาตุ
หน้าที่หลักเรื่องกระดูก กระตุ้นโปรตีนออสทีโอแคลซินให้จับแคลเซียม เป็นเนื้อของกระดูกโดยตรง
ปริมาณที่ต้องการต่อวัน ระดับไมโครกรัม (วิตามินเครวม 90–120 มคก.) ระดับ 800–1,200 มก. ตามช่วงวัย
แหล่งอาหาร นัตโตะ ชีส ไข่แดง เนื้อสัตว์ นม ปลาเล็กปลาน้อย เต้าหู้แข็ง ผักใบเขียว
การดูดซึม ต้องมีไขมันในมื้ออาหาร ดูดซึมได้ดีเมื่อครั้งละไม่เกิน 500 มก. และมีวิตามินดีพอ
ขีดบน ยังไม่มีการกำหนด 2,000–2,500 มก. ต่อวัน (NIH ODS)
ข้อควรระวังเด่น ยาวาร์ฟาริน นิ่วในไต ท้องผูก ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม

จะเห็นว่า ข้อควรระวังของสองตัวนี้ไม่ซ้ำกันเลย คนที่กินแคลเซียมได้ไม่ได้แปลว่ากินวิตามินเค 2 ได้ และกลับกัน

3 กลไกที่ทำงานต่อกัน: วัตถุดิบกับผู้จัดวาง

การสร้างกระดูกต้องอาศัยสารหลายตัวต่อเนื่องกัน อธิบายอย่างง่ายได้ 3 ขั้น

  • ขั้นที่ 1 ดูดซึม: วิตามินดีช่วยให้ลำไส้ดูดซึมแคลเซียมจากอาหารเข้าสู่เลือด
  • ขั้นที่ 2 กระตุ้นโปรตีน: เซลล์สร้างกระดูกผลิตโปรตีน ออสทีโอแคลซิน (osteocalcin) ซึ่งต้องผ่านปฏิกิริยาคาร์บอกซิเลชันที่อาศัยวิตามินเคก่อน จึงจะจับกับแคลเซียมได้ดี
  • ขั้นที่ 3 ในผนังหลอดเลือด: โปรตีนอีกตัวคือ MGP (matrix Gla protein) ก็ต้องอาศัยวิตามินเคเช่นกัน งานในห้องทดลองและงานเชิงสังเกตสนใจบทบาทของโปรตีนนี้กับการสะสมของแคลเซียมในเนื้อเยื่ออ่อน

นี่เป็นที่มาของคำพูดว่า “เค 2 พาแคลเซียมเข้ากระดูก” ซึ่งเป็น คำอธิบายเชิงกลไก งานของ Schurgers และคณะ (2007) พบว่า MK-7 อยู่ในเลือดได้นานกว่าวิตามินเค 1 และกระตุ้นออสทีโอแคลซินได้มากกว่า แต่ การที่ตัวชี้วัดในเลือดดีขึ้น ยังไม่เท่ากับการพิสูจน์ว่ากระดูกหักน้อยลง ซึ่งต้องดูจากงานวิจัยในคนโดยตรง อ่านกลไกเพิ่มที่ วิตามิน D3 + K2 ทำไมต้องกินคู่กัน

4 งานวิจัยในคน: แต่ละตัวพบอะไร

  • วิตามินเค 2 (Knapen และคณะ 2013): หญิงวัยหมดประจำเดือนสุขภาพดี 244 คน ได้ MK-7 วันละ 180 มคก. หรือยาหลอก 3 ปี พบว่ากลุ่ม MK-7 มีการลดลงของมวลกระดูกบริเวณกระดูกสันหลังส่วนเอวและคอกระดูกต้นขา ช้ากว่า กลุ่มยาหลอก แต่ขนาดของผลไม่มาก
  • งานทบทวนวิตามินเค (Mott และคณะ 2019): รวมงานสุ่มในผู้ใหญ่ สรุปว่าผลต่อความหนาแน่นของกระดูกไม่ชัดเจน และหลักฐานเรื่องกระดูกหักยังไม่แน่นอน ต้องการงานคุณภาพสูงเพิ่ม
  • แคลเซียม (Tai และคณะ 2015): งานวิเคราะห์อภิมานพบว่าการเพิ่มแคลเซียมจากอาหารหรืออาหารเสริมเพิ่มความหนาแน่นของกระดูกได้ราว 1–2% ซึ่งผู้วิจัยมองว่าเป็นผลขนาดเล็ก
  • ความปลอดภัยของแคลเซียมเม็ด (Bolland และคณะ 2010): งานวิเคราะห์อภิมานตั้งข้อสังเกตว่าแคลเซียมเม็ดขนาดสูง (ที่ไม่ได้ให้ร่วมกับวิตามินดี) อาจสัมพันธ์กับเหตุการณ์ทางหัวใจที่เพิ่มขึ้น ประเด็นนี้ ยังถกเถียงกัน และงานอื่นไม่ได้พบตรงกันทั้งหมด แต่ทำให้หลายหน่วยงานแนะนำให้ได้แคลเซียมจากอาหารเป็นหลัก

ข้อจำกัด: ยังไม่มีงานขนาดใหญ่ที่เทียบ “แคลเซียมอย่างเดียว” กับ “แคลเซียมร่วมกับเค 2” โดยวัดกระดูกหักเป็นผลลัพธ์หลัก ข้อสรุปว่าต้องกินคู่กันทุกคนจึงยังเกินหลักฐาน

5 ต้องกินทั้งคู่ไหม กินตอนไหน

  • เริ่มจากนับแคลเซียมจากอาหาร: นม 1 แก้วให้แคลเซียมราว 250–300 มก. ถ้ากินนม โยเกิร์ต ปลาเล็กปลาน้อย และเต้าหู้เป็นประจำ หลายคนได้ใกล้เคียงเป้าหมายอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องเสริมเป็นเม็ด
  • ถ้าต้องเสริมแคลเซียม: แบ่งครั้งละไม่เกิน 500 มก. แคลเซียมคาร์บอเนตกินพร้อมอาหาร รายละเอียดที่ แคลเซียม กินตอนไหน
  • วิตามินเค 2 กินตอนไหน: กินพร้อมมื้อที่มีไขมัน เพราะเป็นวิตามินละลายในไขมัน รายละเอียดที่ วิตามิน K2 กินตอนไหน
  • กินพร้อมกันได้ไหม: ได้ ไม่มีข้อมูลว่ารบกวนการดูดซึมกัน
  • อย่าลืมวิตามินดี แมกนีเซียม และโปรตีน: กระดูกไม่ได้สร้างจากสารตัวเดียว และการออกกำลังกายแบบลงน้ำหนัก (เดิน วิ่งเหยาะ ยกน้ำหนัก) เป็นปัจจัยที่มีหลักฐานชัด
  • ใครควรคุยกับแพทย์เรื่องตรวจมวลกระดูก: ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน ผู้ที่ใช้ยาสเตียรอยด์ระยะยาว และผู้ที่มีประวัติกระดูกหักง่ายในครอบครัว
Lipo D3 ให้วิตามินดี 3 ในรูปลิโพโซม 100 มก. พร้อมสารที่ทำงานร่วมกันเรื่องกระดูก — แมกนีเซียมซิเตรต 175 มก. แมกนีเซียมออกไซด์ 50 มก. วิตามินซี 100 มก. ไฟโตสเตอรอล 20 มก. และวิตามินเค 2 · ระบุปริมาณสารสำคัญรายตัวบนฉลาก มีเลข อย. 26-1-10867-5-0048 และผ่านการรับรองฮาลาล · ผู้ที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือดควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ เพราะมีวิตามินเค 2 · Lipo D3 มีวิตามินเค 2 แต่ไม่มีแคลเซียมในสูตร แคลเซียมควรได้จากอาหารเป็นหลัก (นม โยเกิร์ต ปลาเล็กปลาน้อย เต้าหู้แข็ง ผักใบเขียว) · กินวันละ 1 แคปซูลตามฉลาก ไม่ควรกินซ้อนกับผลิตภัณฑ์วิตามินดีหรือเค 2 ตัวอื่นโดยไม่นับรวม · ผู้ที่มีโรคไต นิ่วในไต หรือแคลเซียมในเลือดสูง ควรปรึกษาแพทย์ก่อน

6 โทษ ผลข้างเคียง และใครต้องระวัง

  • วิตามินเค 2 กับยาวาร์ฟาริน: เป็นข้อควรระวังที่สำคัญที่สุด วิตามินเคมีผลตรงข้ามกับยา ผู้ที่กินวาร์ฟารินห้ามเริ่มหรือหยุดวิตามินเค 2 เอง อ่านเพิ่มที่ โทษของวิตามิน K2
  • แคลเซียม: ท้องผูก ท้องอืด และถ้าได้รับสูงเกินต่อเนื่องอาจเพิ่มความเสี่ยงนิ่วในไตในบางคน อ่านเพิ่มที่ โทษของแคลเซียม
  • แคลเซียมกับยา: ต้องเว้นห่างจากยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะกลุ่มเตตราไซคลินและควิโนโลน และยากลุ่มบิสฟอสโฟเนต
  • ผู้ที่มีโรคไต แคลเซียมในเลือดสูง หรือพาราไทรอยด์ผิดปกติ: ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนเสริมทั้งสองตัว
  • หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร: ปรึกษาแพทย์ก่อน
  • การกินซ้อน: วิตามินรวม นมเสริมแคลเซียม และยาลดกรดบางชนิดมีแคลเซียม ต้องนับรวม

สอบถามรายละเอียดสูตรได้ที่ LINE @blb.co.th หรือโทร 062-353-9895

7 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

วิตามินเค 2 กับ แคลเซียม ต่างกันยังไง?

แคลเซียมเป็นแร่ธาตุที่เป็นเนื้อของกระดูก ต้องการวันละหลายร้อยถึงพันมิลลิกรัม ส่วนวิตามินเค 2 เป็นวิตามินที่ต้องการระดับไมโครกรัม ทำหน้าที่กระตุ้นโปรตีนที่จับแคลเซียมเข้ากับกระดูก จึงใช้แทนกันไม่ได้

กินแคลเซียมต้องกินวิตามินเค 2 ด้วยไหม?

ไม่ได้บังคับ กลไกสนับสนุนว่าทั้งสองทำงานต่อกัน แต่ยังไม่มีงานวิจัยขนาดใหญ่ที่พิสูจน์ว่าการกินคู่กันลดกระดูกหักได้มากกว่ากินแคลเซียมอย่างเดียว สิ่งที่ควรทำก่อนคือได้แคลเซียมและวิตามินดีให้พอ

วิตามินเค 2 พาแคลเซียมเข้ากระดูกจริงไหม?

เป็นคำอธิบายเชิงกลไก วิตามินเคช่วยกระตุ้นโปรตีนออสทีโอแคลซินให้จับแคลเซียมได้ งานในคนพบว่าตัวชี้วัดในเลือดดีขึ้นและมวลกระดูกลดช้าลงในบางงาน แต่ผลต่อกระดูกหักยังไม่ชัดเจน

วิตามินเค 2 กับแคลเซียม กินตอนไหนดี?

วิตามินเค 2 กินพร้อมมื้อที่มีไขมัน ส่วนแคลเซียมแบ่งกินครั้งละไม่เกิน 500 มก. พร้อมอาหาร ทั้งสองตัวกินในมื้อเดียวกันได้

วิตามินเค 1 กับ เค 2 ต่างกันยังไง?

วิตามินเค 1 มาจากผักใบเขียวและเกี่ยวกับการแข็งตัวของเลือดเป็นหลัก ส่วนเค 2 มาจากอาหารหมักและเนื้อสัตว์ อยู่ในเลือดได้นานกว่าในรูป MK-7 งานวิจัยจึงสนใจเรื่องกระดูก

ใครไม่ควรกินวิตามินเค 2?

ผู้ที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือดกลุ่มวาร์ฟารินต้องไม่เริ่มหรือหยุดเอง เพราะวิตามินเคมีผลต่อค่า INR โดยตรง ต้องให้แพทย์เป็นผู้ตัดสิน

โทษของการกินแคลเซียมมากเกินมีอะไรบ้าง?

ท้องผูก ท้องอืด และอาจเพิ่มความเสี่ยงนิ่วในไตในบางคน ขีดบนของแคลเซียมรวมทุกแหล่งอยู่ที่ราว 2,000–2,500 มก. ต่อวันตามช่วงวัย จึงควรนับจากอาหารก่อนเสริม

  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา — ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค เป็นเพียงตัวช่วยดูแลสุขภาพ
  • วิตามินเค 2 และแคลเซียมเป็นสารอาหารในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ได้ป้องกันหรือรักษาโรคกระดูกพรุน กระดูกหัก หรือโรคหัวใจและหลอดเลือด และไม่ใช่ยา · งานวิจัยส่วนใหญ่วัดมวลกระดูกหรือตัวชี้วัดในเลือด ซึ่งไม่เท่ากับการลดกระดูกหักจริง · ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่ากระดูกบางหรือกระดูกพรุนต้องดูแลตามแผนของแพทย์
  • วิตามินเค 2 ไม่ใช่ยารักษาหรือป้องกันกระดูกพรุน และไม่ใช่สิ่งที่ละลายหินปูนในหลอดเลือด — งานวิจัยส่วนใหญ่ดูที่ตัวชี้วัดทางชีวเคมีและมวลกระดูก ไม่ใช่การหายจากโรค · ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่ากระดูกพรุนต้องรักษาตามแผนของแพทย์ ไม่ใช้อาหารเสริมแทนยา
  • ต้องบวกปริมาณสารตัวเดียวกันจากทุกผลิตภัณฑ์ที่กินอยู่ รวมทั้งวิตามินรวม นมผง และเครื่องดื่มเสริมสารอาหาร เพราะคนส่วนใหญ่ที่ได้รับเกินไม่ได้ตั้งใจ แต่เกิดจากการกินซ้อนโดยไม่รู้ตัว
  • ผู้มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์/เภสัชกรก่อนใช้ เพราะอาจมีปฏิกิริยาระหว่างกัน
  • สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง และห้ามหยุดยาเองในทุกกรณี
  • ผู้ที่กินวาร์ฟาริน (Warfarin) ต้องไม่เริ่มหรือหยุดวิตามินเค 2 เองเด็ดขาด เพราะวิตามินเคมีผลตรงต่อค่า INR ต้องให้แพทย์เป็นผู้ตัดสินและนัดเจาะเลือดติดตาม · และถ้ามีจุดเลือดออกใต้ผิวหนัง เลือดกำเดาไหลบ่อย หรือปวดกระดูกเฉพาะจุดรุนแรง ต้องพบแพทย์ · ปัสสาวะน้อยลง ปวดเอวหรือสีข้างรุนแรงเป็นพัก ๆ ปัสสาวะมีเลือดปน คลื่นไส้อาเจียนต่อเนื่อง อ่อนเพลียมากผิดปกติ สับสน หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ ในผู้ที่เสริมแคลเซียมขนาดสูง ต้องหยุดและพบแพทย์ทันที เพราะเป็นลักษณะของนิ่วในไตหรือภาวะแคลเซียมในเลือดสูง · ส่วนสูงลดลงชัดเจน หลังค่อมขึ้น หรือกระดูกหักจากการล้มเบา ๆ ต้องพบแพทย์เพื่อตรวจความหนาแน่นของกระดูก

อ้างอิง

  1. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Calcium: Fact Sheet for Health Professionals.
  2. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin K: Fact Sheet for Health Professionals.
  3. Knapen MHJ, Drummen NE, Smit E, Vermeer C, Theuwissen E. Three-year low-dose menaquinone-7 supplementation helps decrease bone loss in healthy postmenopausal women. Osteoporos Int. 2013;24(9):2499-2507.
  4. Mott A, Bradley T, Wright K, et al. Effect of vitamin K on bone mineral density and fractures in adults: an updated systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Osteoporos Int. 2019;30(8):1543-1559.
  5. Tai V, Leung W, Grey A, Reid IR, Bolland MJ. Calcium intake and bone mineral density: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2015;351:h4183.
  6. Bolland MJ, Avenell A, Baron JA, et al. Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events: meta-analysis. BMJ. 2010;341:c3691.
  7. Schurgers LJ, Teunissen KJ, Hamulyák K, et al. Vitamin K-containing dietary supplements: comparison of synthetic vitamin K1 and natto-derived menaquinone-7. Blood. 2007;109(8):3279-3283.
  8. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา — ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค ผู้มีโรคประจำตัว สตรีมีครรภ์/ให้นมบุตร หรือผู้ที่กินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
👥
ผู้เขียน & ตรวจทาน
ทีมงาน BLB Balance Brand

บทความนี้จัดทำและตรวจทานโดยทีมงาน บริษัท บาลานซ์ แบรนด์ จำกัด เรียบเรียงจากแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ (เช่น Mayo Clinic, NIH, Cleveland Clinic) · เนื้อหาเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกัน บำบัด หรือรักษาโรค

เกี่ยวกับเรา / มาตรฐานเนื้อหา →